Lösemi 2 farklı türde görülebiliyor

Kemik iliği vücutta alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları yani kan üreten organdır. Kemik iliğinde üretilen bu hücreler farklılaşarak kontrolsüz çoğaldığında kemik iliği blast adı verilen kanser hücreleriyle kaplanır, görevini yeri getiremez ve lösemi hastalığı oluşur. Lösemiler, akut lenfoblastik lösemi ve akut miyeloblastik lösemi olarak iki ana gruba ayrılır. Akut lenfoblastik lösemi çocuklarda daha sık gözlenmektedir.

Bu risk faktörlerine dikkat!

Lösemin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte bir takım çevresel ve genetik faktörler bulunmaktadır. Toksik, kimyasal maddelere maruz kalmak özellikle boya sanayiinde çok kullanılan benzen maddesi, radyasyon maruziyeti çevresel toksik faktörler arasında sayılabilir. Bir çocuğun kardeşinde, ikizinde veya ailesinde bir lösemi öyküsü bulunuyorsa herhangi başka bir çocuğa göre risk faktörü artmaktadır. Ayrıca çok ciddi ve ağır enfeksiyonlarla bağışıklık sistemi baskılanmış bir çocukta minik birkaç kanser hücresi varsa kontrolsüz bir şekilde çoğalarak lösemiye neden olabilmektedir. Yani enfeksiyon löseminin ortaya çıkışını hızlandırabilmektedir.

Bu belirtileri mutlaka dikkate alın

1. Kemik iliği tutulduğu zaman eklemlerde ve kemiklerde ağrı ilk belirti olabilir. Kemik ve eklem ağrıları, şişme ve ısı artması olabilir. Çünkü kan kanseri ilk kemik iliğinde başlar. Bu sebeple romatizma ile de karışabilmektedir.

2. Kemik iliği görevini yerine getiremediği ve alyuvar oluşturamadığı için anemi yani kansızlık ortaya çıkabilir. Çocukta halsizlik, yorgunluk ve iştahsızlık görülür. Küçük çocuklar 10 adet merdiveni çıktıktan sonra nefes nefese kalabilirler.

3. Akyuvarlar azaldığında ise çocuk enfeksiyonlara duyarlı hale gelebilmektedir. Çocuk ateşlenebilir ve bu ateş antibiyotik tedavisine yanıt vermez. Antibiyotik tedavisi ile düzelmeyen ısrarlı ve yüksek ateş löseminin habercisi olabilir.

4. Trombosit üretimi düştüğünde ise çocuk kanamaya meyilli olmaktadır. Ciltte noktasal tarzda peteşi denilen kanamalar oluşmaktadır. Ayrıca kolay morarma, purpura (kırmızımsı mor renkte, basmakla solmayan deri döküntüsü), ekimoz (çarpma, düşme gibi bir travma sonucu deri altında kan birikmesi), burun ve diş eti kanamaları da görülebilmektedir.

5. Boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde büyüyen lenf bezleri de uyarıcı belirtilerden olabilir. Blast adı verilen kanserli hücreler lenf bezlerine yayıldığında lenf bezlerini büyütmektedir. Baş, boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde antibiyotik tedavisi ile geçmeyen, ısrarla büyüyen 2 santimetrenin üzerindeki ve ağrısız lenf bezleri de mutlaka dikkate alınmalıdır.

6. Karaciğer dalak büyümeleri karnı gererek karın ağrısına sebep olabilmektedir.

Bu tip bulgularından birini veya birkaçını taşıyan bir çocuğa öncelikle kan sayımı ve periferik yayma testi yapılması gerekmektedir. Lösemin kesin tanısı ise kemik iliği incelemesi ile konmaktadır.

Lösemi tedavi edilebilen bir hastalıktır

Günümüzde çocukluk çağı lösemisi tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uygun kemoterapi protokolleri ile Akut lenfoblastik lösemi tedavisinin başarısı oldukça yüksektir. Akut miyeloblastik lösemide ise kemoterapi ve kök hücre transplantasyonu yapılmaktadır. Akut lenfoblastik lösemi tedavisinde kemoterapi protokolleri indüksiyon, konsolidasyon ve idame olarak üç kısımdan oluşmaktadır. İndüksiyon kemoterapisi yaklaşık olarak bir ay sürmektedir. Akut lenfoblastik lösemi tedavisinin indüksiyon ve konsolidasyon kısımları hastanede yatarak uygulanmaktadır. İlk altı ay yoğun kemoterapi sürecinden sonra idame kemoterapiye geçilmelidir. Akut lenfoblastik lösemide toplam tedavi süresi iki yıla ulaşmaktadır. Bu tedavi sürecinde ailelerin çok sabırlı olması gerekmektedir. Akut miyeloblastik lösemide ise kemoterapi bloklar halinde uygulanmaktadır.

Burun Estetiğinde ‘’Primer Rinoplasti’’

Burun şeklindeki istenmeyen kusurları düzeltmek ya da burun fonksiyonlarını iyileştirmek için yapılan ilk cerrahi müdahale ‘’Primer Rinoplasti’’ olarak adlandırılır. Ameliyat burun kemiklerinin kırılması, kıkırdakların yeniden şekillendirilmesi ve yumuşak dokuların düzeltilmesi gibi teknikler kullanılarak gerçekleştirilir. Rinoplasti genellikle burnunun görüntüsünden memnun olmayan veya işlevsel sorunlar yaşayan kişilerin tercih ettiği bir estetik operasyondur. Ancak ameliyat kararı alınırken kişinin genel sağlık durumuna, burun anatomisine ve beklentilerine bakılır. En iyi ve etkili sonuç için burun estetiği ameliyatına uygun adayla cerrah arasında tedavi seçenekleri doğru şekilde değerlendirilmelidir.

Rinoplasti sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişse de genellikle ilk birkaç hafta içinde belirgin bir iyileşme gözlemlenir. Bu aşamada ödem ve morluklar normaldir ve birkaç hafta içinde azalması beklenir. Sonuçlar ise genellikle ameliyat sonrası birkaç ay içinde ortaya çıkar ve burnun şekli de işlevi de zamanla daha da iyileşir.

Burun Estetiğinde ‘’Revizyon Rinoplasti’’

Revizyon rinopIasti ise daha önce yapılan bir rinoplasti sonrası (burun estetiği) ortaya çıkan estetik veya işlevsel problemleri düzeltmek için yapılan ikinci cerrahi müdahaledir. Bu tür revizyonlar genellikle ilk rinoplastinin istenilen sonucu vermemesi, asimetri, nefes alma güçlüğü gibi sorunlarla ilişkilidir. Revizyon rinoplasti, daha karmaşık olabilir ve mutlaka deneyimli bir cerrah tarafından yapılması gerekir. Yani ortada hem başarısız olmuş bir ilk operasyon hem de o operasyonda deforme olmuş bir anatomik yapı vardır. Bu nedenle revizyon rinoplasti sonrası iyileşme de daha uzun sürer.

Burun estetiği ile ilgili bilinmesi gerekenler

Büyük küçük her cerrahi operasyon kendi içinde riskler barındırır. Tüm ameliyatlarda olduğu gibi estetik operasyon öncesi de kişi bunun ciddi bir karar olduğunu aklında tutarak hareket etmeli, süreci önemsemeli ve ameliyatı gerçekleştirecek olan cerrahın tavsiyelerine harfiyen uymalıdır. Genel anestezi altında yapılan burun estetiği ameliyatları ortalama 4 saat sürer ve operasyon sonrası ilk gün yüze soğuk uygulama yapılır. Hasta çoğunlukla bir gece yatış sonrası taburcu edilir. Ameliyattan 2-3 gün sonra gelişen ödem ve morluk sonraki günlerde yerini hızlı bir iyileşmeye bırakır. Ameliyat sonrası hastanın mutlaka uyması gereken kurallar ise şunlardır:

1. Ameliyat sonrası, burun çok iyi korunmalı, darbe alması önlenmeli, tehlikeli aktivitelerden ve spordan iki hafta kadar uzak durulmalıdır.

2. İlk bir hafta aşırı yüz mimiklerinden ve gülmekten kaçınılmalıdır.

3. Ameliyat bölgesi güneşe maruz bırakılmamalıdır.

4. Ameliyat sonrası alkolden ve sigaradan uzak durulmalıdır.

5. Sağlıklı beslenilmeli ve mutlaka baş yüksekte olacak şekilde dinlenilmelidir.

6. Ameliyattan sonraki 6 hafta boyunca gözlük kullanılmamalı, sonrasında ise hafif çerçeveli olanlar tercih edilmelidir.

Kırmızı et, salam, sosis gibi işlenmiş etlere dikkat!

Türkiye’de kolerektal kanserlerde bir artışın nedenlerinden birinin de fast food ve işlenmiş etlerin tüketimindeki artış olduğu gözlemlenmektedir. Ülkemizde Akdeniz mutfağı yani sebze ve zeytinyağı ağırlıklı yemekler daha çok tüketilirken, son dönemde Akdeniz mutfağı unutulmaya yüz tutmuş durumdadır. Bunun yerini işlenmiş etler, hızlı ve kolayca yapılan fast foodlar almıştır. Kırmızı et, salam, sosis, sucuk gibi işlenmiş etlerin tüketilmesine bağlı olarak ülkemizde kolon tümöründe bir artış olduğu görülmektedir. Şişmanlık ve hareketsizlik kolorektal kanserler için negatif bir faktör olmakla birlikte, hareketli olmak kolon tümörüne yakalanma riskini azaltmaktadır.

Her gün yürüyüş yapmak, düzenli spor yapmak, Akdeniz tarzı, sebze ve zeytinyağı ağırlıklı beslenmek, kırmızı et, işlenmiş et ve tütsülenmiş etten uzak durmak kolorektal kanserlerden korunmak için önemlidir.

Gaitada gizli kana bakan 683 merkez var

Kolon ve rektum tümörleri kanserler erkeklerde daha fazla görülmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın 2023 yılı verilerine göre dünyada 1 milyon 900 bine yakın kolon ve rektum tümörü vakası tespit edilmektedir. Bilinen yıllık vakanın 950 bini ise hayatını kaybetmektedir.

Kolon ve rektum tümörleri, tümörün tarafına göre belirtileri değişmektedir. Sağ kolon tümörleri sol kolon tümörlerinden farklı olmaktadır. Sağ kalın tümörleri daha çok anemi dediğimiz kansızlıkla kendini belli etmekte ve hastalar genellikle halsizlikle doktora başvurmaktadır. Sol kolon daha dar ve tümör daraltıcı lezyonlar yaptığı için kabız ve ishal atakları yaşanmaktadır. Yani hasta 3-5 gün kabız 3-5 gün ishal oluyorsa sol kolon tümöründen şüphelenmek gerekmektedir.

Kolon ve rektum tümörleri önlenebilen bir hastalık ve bu konuda birtakım tedbirler almak gerekmektedir. Sağlık Bakanlığı’nın uygulaması olan Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM), Ana Çocuk Sağlığı gibi benzer kuruluşlarda gaitada gizli kan testi yapılmaktadır. Türkiye’de gaitada gizli kana bakan yaklaşık 683 tane merkez bulunmaktadır. Bu test ücretsiz olarak iki yılda bir yapılmakta ve çok basit bir şekilde kolon tümörü varlığı önceden tespit edilmektedir. Gaitada gizli kanı pozitif olanlara Sağlık Bakanlığı kolonoskopi önermekte ve 10 yılda bir kolonoskopi yapılması istenmektedir. Eğer ailede birinci derecede akrabalarda kolon tümörü varsa hastanın riski 6 ila 8 kat arttığı için yakınının kolon tümörüne yakalandığı yaştan 10 yıl geriden başlıyor. Örneğin babası 50 yaşındayken kolon tümörü olmuşsa oğlunun 40 yaşında kolonoskopi yaptırması, kendini tarattırması gerekmektedir.

Vakalardaki artışın nedenleri ve güncel tedaviler masaya yatırıldı

Kolon ve rektum kanserinde son yıllarda görülen önemli artış ve tanı- tedavideki güncel uygulamalar Memorial & Cleveland Clinic Cerrahi Günleri’nde konuşuldu. Memorial ve Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği ortaklığında ‘Memorial -Cleveland Clinic Cerrahi Günleri’ düzenlendi. Memorial Bahçelievler Hastanesi’nde 4’üncüsü gerçekleştirilen programda açılış konuşmasını Kolon rektum Cerrahi, Proktoloji ve Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ediz Altınlı, Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Fahrettin Acar, Memorial Sağlık Grubu CEO’su Bora Uludüz, Memorial Bahçelievler Hastanesi Direktörü Sevim Şuekinci yaptı. Alanında uzman doktorların katıldığı sempozyumda kolerektal ve proktolojik cerrahide güncel yaklaşımlar konuşuldu.Kolorektal kanserlerde robotik cerrahi uygulamaları, ameliyatsız tedavi yöntemleri, rejeneratif – tıp kök hücre tedavileri gibi güncel yaklaşımların paylaşıldığı sempozyum iki gün boyunca yurtdışı ve yurt içinden gelen doktorlar birbirlerine deneyimlerini aktardı.

İyileşmenin ilk adımı doğru nefes almak

Nefes egzersizlerinin temel amacı doğru nefes almayı öğrenmektir. Daha iyi bir stres yönetimi, psikolojik travmalarla mücadele, daha iyi akciğer fonksiyonları veya kaliteli uyku nefes egzersizleriyle birlikte sağlanabilmektedir. İyileşmenin ilk adımı doğru nefes alarak başlamaktadır.

Yoğun stresli dönemlerde nefes egzersizleri önem taşıyor

Yaşanan travmalar sonrasında veya stresli dönemlerde nefes egzersizleri önem taşımaktadır. Doğru nefes teknikleri hem psikolojik hem de fiziksel rahatlama sağlamaktadır. Panik atak, anksiyete, sosyal fobi veya psikolojik travmalar sırasında nefes egzersizleri hastanın rahatlamasını ve sağlıklı düşünerek hareket edebilmesini sağlamaktadır.

Nefes egzersizinin temelinde sakin kalabilmek var

Nefes egzersizlerine başlarken sakin kalmak önemlidir. Sakinliği koruyarak yavaşça nefesi kontrol etmek hastayı sakinleştirmektedir. Nefes egzersizine başlarken bu adımları uygulamak daha rahat bir süreç geçirmeye yardımcı olacaktır;

· Diyafram nefesi alabilmek için dik bir konumda olunmalı

· Nefesi tamamen boşaltıp sonra burundan nefes alınmalı

· Karın bölgesi ve diyafram şişmeli

· Sırta doğru genişleterek nefes alıp verilmeli

· Hafif bir kuvvetle sanki hava kaçıran bir balon gibi “ssss” sesiyle kesiksiz olarak nefes verilmeye çalışılmalı

· Nefes bitene kadar sürdürüp ve bu bölgedeki kaslar hissedilmeli

· Gün içerisinde tekrar ederek başlangıç seviyesindeki egzersizleri çalışmalı

· Baş dönmesi olmaması için 10 dakikalık aralar verip dinlenilerek devam edilmeli

· Nefes egzersizlerinin bu konuda uzman kişilerden öğrenilip uygulanması önem taşımaktadır.

Kalp ritim bozukluğu hayat ritminizi bozmasın

Ritim bozukluğu toplumda yaygın görülen bir hastalıktır. Genellikle çarpıntı şeklinde bir hisse neden olur. Ayrıca bayılma, nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi kalple ilgili diğer belirtiler de görülebilmektedir. Hatta bazen ilk ortaya çıkışı ani ölüm şeklinde olabilmektedir. Ritim bozuklukları doğuştan olabileceği gibi sonradan da oluşabilmektedir. Birçok ritim bozukluğunda hayati tehlike olmamaktadır. Ancak bir kısmı ciddi sonuçlara varabilen ölümcül ritim bozuklukları görülebilmektedir. Ritim bozukluğunun tanısının erken dönemde konması ve uygun tedavinin planlanması çok önemlidir. Ritim bozukluğu temel olarak ani başlayıp ani sonlanabilmektedir. Hayati tehlikeye neden olmasalar da uzun süreli kalp hızının uygunsuz zamanlarda artması kişide olumsuz bir tabloya yol açabilmektedir. Bu nedenle panik atak gibi psikolojik problemlerin oluşması söz konusu olabilmektedir. Kalp ritim bozukluğu erken tanı ile tedavi edilebilmektedir. Kalp ritim bozukluğu tedavi edilirken sorunun altında yatan neden belirlenmelidir ve ardından ilaç tedavisi uygulanmaktadır. İlaçlar ile birlikte doktor kontrolleri sağlanmakta ve kişilerin yaşam kalitelerinde ortaya çıkan bütün olumsuz durumların ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Tedavi seçenekleri genel olarak; kalp ritim ilaçları ( antiartimik ilaçlar ), kateter ablasyonu, kalıcı kalp pillerinin takılması, kalp ameliyatları gibi yöntemlerdir.

Ritim bozukluğu ve kalp pili tedavisi nasıl yapılmalı?

Ritim bozukluğunun tanısı elektrokardiyografi, 24 saatlik ritim Holter ve bazen de elektrofizyolojik çalışma ile mümkündür. Bir kısmına herhangi bir tedavi gerekmezken gerekli durumlarda ilaç tedavisi, ablasyon ve bazen de kalp pilleri ile tedavi gerekli olabilmektedir. Kalp pillerinin bazı türlerinde ani ölümleri engellemek amacıyla şok verme özellikleri bulunmaktadır. Ölümcül ritim bozukluğu geliştiğinde otomatik olarak küçük bir elektrik akımı ile ritim bozukluğu düzelmektedir. Hastaların bir kısmına da kalp zayıflığı nedeniyle kalp pili takılır ve birkaç ay içinde hastaların kalp zayıflığı neredeyse tamamen düzelebilmektedir. Kalıcı kalp pilleri, kalbin ritmini düzenleyen ve oluşturan, kalpte şok etkisi oluşturabilen, ölümcül risk oluşturabilecek kalp yetmezliği tedavisinde takılmaktadır. Kalp pilleri kalbin düzensiz attığını ve ritmin yavaş veya hızlı olduğunu algılamaktadır. Kalp pilleri takıldıktan sonra kalbe sinyal göndermekte, bu sinyal kalbin normal hızında atması gerektiğini iletmektedir. Kalp pillerinde jeneratör denilen kısım elektriksel mesajların kalbe taşınmasında kullanılan kablolar ile kalp atışını kontrol etmektedir.

Kalp pili ile sağlıklı bir yaşam için dikkat edilmesi gerekenler

Kalp ritmini düzenleyen ve kalp yetmezliği, kalp büyümesi, kalp kasının tedavisinde kullanılan tedavi yöntemlerinden biri olan kalp pilleri, uzun süreli tedavi sağlayabilmektedir. Kalp pilleri takılmış bireylerde yaşam şeklinde yapılan değişiklikler ile daha sağlıklı bir süreç izlenebilmektedir. Kalp pili ile yaşamda dikkat edilmesi gerekenler ise;

· Kalp pili ile yaşayan hastalar ağır yük taşımaktan, tempolu egzersiz ve sporlardan kaçınmalı, sağlıklı yaşamaya çalışmalı, işlenmiş ve doymamış yağlardan uzak kalmaya özen göstermelidir.

· Havalimanı ve AVM gibi toplu mekanlarda elektriksel cihazlardan geçerken mutlaka kalp pili takıldığı belirtilmelidir. Kalp pili takıldığına dair bir kimlik veya belge taşımaya özen gösterilmelidir.

· Elektriksel bir akım gücü olan kalp pilleri elektronik aletler ile etkileşime girebilmektedir. Bu nedenle tüm elektronik cihazlar ile etkileşime girme riski unutulmamalıdır.

· Kalp pillerinin de bir ömrü bulunmaktadır. Ortalama olarak 6-15 yıl arasında mutlaka sık sık doktor gözetiminde gerekli kontrolleri sağlanmalıdır. Gerekli görüldüğü durumlarda kalp pilleri değiştirilmelidir.

· Her 3 ay veya 6 ayda bir doktor kontrolü yaptırılıp kalp pili kontrol edilmeli, rutin kontrolleri aksatılmamalıdır.

Rakamlar giderek ürkütücü hale geliyor

Mart 2023 tarihinde yayınlanan Dünya Obezite Atlası’nda 2035 yılında 4 milyara yakın insanın kilo fazlalığı ve obeziteden etkileneceği öngörülmüştür. İzole olarak obezite penceresinden bakıldığında ise aynı periyotta bu oranın %14’ten %24’e çıkacağı, 2035 yılında yaklaşık 2 milyar yetişkin, çocuk ve adolesanın etkileneceği değerlendirilmektedir. Obezite rakamlarındaki en hızlı yükselme çocuklar ve adolesanlarda yani gelişme çağındaki bireylerde görülmekte; 2020’den 2025’e gelindiğinde erkek çocuklarda %10’dan %20’ye yükseleceği, 2020’den 2025’e gelindiğinde kız çocuklarda %8’den %18’e yükseleceği hesaplanmaktadır. Bu tablolar eşliğinde obezitenin nedenlerini ve etkilerini tanımak, buna göre önlem almak önemlidir.

Birçok faktör obezite gelişimine yol açıyor

Obezitenin nedeni çoğunlukla hareketsiz (sedanter) yaşam tarzı ve artmış kalori alımıdır. Bununla birlikte, obezitenin hormonal nedenleri de araştırılmalıdır.Kilo alımı yaşı, kilo alımı ile ilişkilendirilen olaylar, geçmişteki kilo verme çabaları, beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikler, geçmişte ve günümüzde kullanılan ilaçlar, bedensel aktivite (egzersiz) durumu ve sigara bırakma öyküsü değerlendirilmelidir. Obezite tanım ve derecelendirmesi beden kitle indeksi (BKİ)’ne dayanarak “BKİ= Ağırlık (kg)/Boy (m2 )” formülü ile değerlendirilir. Beden kitle indeksine göre obezite dereceleri aşağıdaki gibidir:

Yetişkinlerde Gruplar (Beden Kitle İndeksi -BKİ, kg/m2)

Zayıf <18,50

Normal 18,5 – 24,99

Fazla kilolu 25,00 − 29,99

Obeziteli ≥30,00

Hafif obeziteli 30,00 − 34,99

Orta derecede obeziteli 35,00 − 39,99

Morbid obeziteli 40,00 – 49,99

Süper obeziteli ≥50,00

Obezite beraberinde birçok sağlık sorununu da getiriyor

Sağlığı olumsuz etkileyen kompleks ve multifaktöriyel bir hastalık olarak kabul edilen obezite, günümüzde önlenebilir ölümlerin sigaradan sonra gelen ikinci en önemli nedenidir. Obezite pek çok sağlık sorununa zemin hazırlamaktadır. Bunlar başlıca şöyle sıralanabilir

1. Tip 2 diyabet ve prediyabet

2. Kalp-damar hastalıkları

3. Hipertansiyon

4. Hiperlipidemi

5. Beyin damar hastalıkları

6. Çeşitli kanserler

7. Obstrüktif uyku-apne sendromu

8. Karaciğer yağlanması

9. Gastroözofageyal reflü

10. Safra yolları hastalığı

11. Polikistik over sendromu

12. İnfertilite yani kısırlık

13. Osteoartroz ( Eklem aşınması)

14. Depresyon

Kilo almanın önemli nedenlerinden biri kullanılan ilaçlar

Kadınlarda, erkeklerle kıyaslandığında daha yüksek oranda vücut yağ yüzdesi vardır. Yetişkin hayatta erkeklerle kıyaslandığında kadınlar daha çok yağdan kilo almaya meyillidirler. İnsülin grubu, sulfonilüre grubu, glitazon grubu, glukokortikoid grubu ve antipsikotik gruptaki ilaçların kullanımı kilo almaya neden olabilir. Fizik muayenede guatr olması hipotiroidiyi düşündürür. Proksimal kas güçsüzlüğü, aydede yüzü ve/veya ciltte menekşe renkli çatlaklar Cushing Sendromu’nu düşündürür. Kadında akne veya tüylenme artışında polikisitik over sendromu ( PKOS) açısından değerlendirme yapılmalıdır. Hastanın öyküsünden, fizik muayenesinden ve başlangıç kan testlerinden yola çıkarak ileri değerlendirme yapmak da gerekebilir. Hipotalamik obezite, büyüme hormonu eksikliği ve hipogonadizm gibi durumlarda hipotalamus-hipofiz aksı da değerlendirilmelidir.

Obezite önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır

Obezite öncelikle önlenebilir, daha sonrasında da tedavi edilebilir bir toplum sağlığı problemidir. Erken çocukluk döneminde ve yetişkinliğe geçiş dönemindeki çocuklarda obezite sıklığının artması bu hastalıkla toplum olarak mücadele edilmesi gerekliliğini net bir şeklide ortaya koymaktadır. Kim tarafından tanımlanırsa tanımlansın; global bir epidemi olarak kabul edilmektedir. Obezite hastalığı için tarama yüksek riskli hastaların tespit edilmesini sağlar. Yüksek riskli hasta grubu böylelikle sağlık riskleri, yaşam tarzı değişiklikleri, obezite tedavi seçenekleri ve sağlık risklerinin azaltılması konusunda profesyonel destek alabilir. Kilo fazlası veya obeziteli olan bireyler muayene edilmeli ve laboratuvar testleri istenmelidir. Bu kombine değerlendirme; obezitenin tipini ve ciddiyetini, oluşturduğu sağlık risklerini ve tedavi seçenekleri konusundaki yol planını belirlemede yardımcı olur. Obeziteli bireyin tedavisinde damgalayıcı (stigmatizma) diyalogları kullanmamak gerekmektedir. Kural koyucular, gönüllü kuruluşlar, eğitim unsurları, sağlık otoriteleri yani toplumun tüm unsurları bu gittikçe artan sağlık problemi için güçlerini birleştirerek ellerinden geleni yapmalıdır.

10 Haziran’a kadar görülebilecek

Serginin, 22 Mayıs Çarşamba günü Memorial Bahçelievler Hastanesi Sanat Galerisi’ndeki açılış lansmanında, ‘Organ Bağışında Farkındalık’ panel programı da yer alacak. Organ bağışı farkındalığına dikkat çekmek amacıyla, Banu Sağnak Erten’in moderatörlüğünde düzenlenecek panelde, Memorial Bahçelievler Hastanesi Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. K. Yalçın Polat, organ bağışı ve organ nakline dair merak edilen soruları yanıtlayacak.

Organ bağışı farkındalığına dikkat çekmek, organ nakli bekleyen hastalara umut olabilmek ve toplumda organ bağışı bilinci oluşturmak amacıyla düzenlenen lansmana, organ nakli sonrası yeniden hayata tutunan nakil hastaları ile yakınları da katılacak. Sergideki eserlerin satışından elde edilecek gelirin bir kısmı ise Organ Nakli Bilinçlendirme ve Geliştirme Derneği’ne aktarılacak.

Tüm sanatseverlere açık olacak sergi, 10 Haziran’a kadar Memorial Bahçelievler Sanat Galerisi alanında ziyaret edilebilecek.

Program:

11.30 Kokteyl

· 12.00 Organ Bağışı Söyleşisi

· 12.30 Sergi Ziyareti

Yer: Memorial Bahçelievler Sanat Galerisi

Düşük dereceli varikoselde şikayet yoksa tedaviye de gerek olmayabilir

Toplayıcı damarlarının şişerek genişlemesi ve büyümesi testiste ısı artışına sebep olur. Isı artışı sperm üretiminin azalmasına veya sperm kalitesini bozarak infertilite yani kısırlığa neden olabilir. Varikosel için testislerde görülen variköz ven yani varis denebilir.

Genç erkeklerde görülen varikoselin neden olduğu tam olarak belirlenememekle birlikte, genellikle erkek kısırlığının araştırılması sırasında tanı konulmaktadır. Varikosel hayati tehlike oluşturmaz, hiçbir şikayete yol açmıyorsa tedavi edilmesine de gerek olmamaktadır. Hastaların doktora başvurma nedenleri kısırlık dışında nadiren de olsa ağrı hissetmeleridir. Fiziki muayene ve radyolojik görüntüleme ile varikoselin seviyesi belirlenmektedir. Kısırlık şikayeti varsa görüntülemeyle eş zamanlı olarak sperm parametreleri de kontrol edilmektedir. Varikosel testisleri olan herkesi her yaşta etkileyebilir. Kişiler genellikle gençlik yıllarında varikoselin farkına varırlar. Varikoselin cinsel organlara kan akışının arttığı ergenlik dönemiyle ilgili olabileceğinden şüphelenilmektedir. Bazı durumlarda varikosel testisin düzgün bir şekilde büyümesini engelleyebilir, bir testisin diğerine göre daha küçük olabilir.

Varikoselde olası belirtiler şu şekildedir;

Ağrı: Donuk bir ağrı veya rahatsızlık. Genellikle ayakta dururken veya günün ilerleyen saatlerinde daha sık olur. Uzanmak çoğu zaman ağrıyı hafifletir.

Skrotumda kitle: Varikosel yeterince büyükse, testisin üzerinde "solucan torbası" benzeri bir kitle görülebilir. Daha küçük bir varikosel görülemeyecek kadar küçük olabilir ancak dokunulduğunda fark edilebilir.

Farklı büyüklükteki testisler: Etkilenen testis diğer testislerden belirgin şekilde daha küçük olabilir.

Kısırlık: Varikosel çocuk sahibi olmada zorluklara neden olabilir ancak tüm varikoseller kısırlığa neden olmaz.

Cerrahi müdahale önemli

Sperm kalitesi düşük olan tüm varikosellerde çocuk sahibi olmak isteniyorsa ameliyat önerilmektedir. Varikosel tedavisi her hasta için gerekli olmayabilir, varikoseli olup çocuk sahibi olan hastalar da bulunmaktadır. Tedavi hastanın şikayetlerine, sperm kalitesine ve sperm üretimine göre belirlenmektedir. Varikoselin cerrahi dışı tedavisi bulunmamaktadır. İki farklı ameliyat seçeneği vardır; açık ameliyat vemikroskopik varikoselektomi.

Ameliyat için modern teknolojiler kullanılıyor

Mikroskopik varikoselektomi uzun zamandır yapılanvarikoselektomi ameliyatının insan gözünün görebileceği detayı 40 kat yaklaştırarak görmesini sağlayan bir mikroskop ile yapılmasıdır. Klasikvarikoselektomi ameliyatlarında başarı şansı %85 civarındayken mikroskopik varikoselektomi ameliyatlarında başarı oranı daha da yükselmekte, komplikasyon ve nüks ihtimali düşmektedir. Hastalar ameliyat günü veya 1 gün sonra taburcu olmaktadır, 10 gün içinde hastanın yara yerinde iyileşme gerçekleşmektedir. Bir ay boyunca ağır iş yapılmaması önerilmektedir. 3 aydan itibaren sperm kalitesinde düzelme sağlanmakta, 6 aydan sonra da maksimum etki görülmektedir.

Ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir!

Kalp atarken ölçülen kan basıncına sistolik tansiyon, kalbin yumuşadığında ölçülen kan basıncına diyastolik tansiyon denir. Normal şartlar altında sistolik tansiyon 120mmhg ya da 12, diyastolik tansiyon 80mmhg ya da 8 altında olması gerekir. Bu değerlerin üzerindeki tansiyon hipertansiyon olarak kabul edilir. Yeterli düzenli fiziksel aktivite yapmamak gibi sağlıksız yaşam tarzı seçimleri nedeniyle ortaya çıkabilir. Diyabet ve obezite gibi belirli sağlık durumları da yüksek tansiyon gelişme riskini artırabilir. Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon; kalp krizi, felç ve diğer ciddi sağlık sorunları riskini artırır.

Evde yapılan düzenli ölçümler önemli

Evde kan basıncı ölçümünde, kol için uygun manşonlu ve onaylı otomatik tansiyon ölçüm aleti kullanılır. Ev ölçümleri en az beş gün yapılmalıdır. Kan basıncı, sabah ve akşam saatlerinde ve her seferinde en az ikişer kez ölçülmelidir. Evde kan basıncı ölçümü en az beş dakika dinlendikten sonra yapılmalı ve ölçümden önceki 30 dakika içinde sigara veya kahve içilmemeli, egzersiz yapılmamalıdır. Bir dakika arayla iki ölçüm alınarak bu iki ölçümün ortalaması kaydedilmelidir. Kan basıncı ölçümünde kullanılacak otomatik tansiyon ölçüm cihazının koldan ölçüm yapan cihaz olması önemlidir. Bilekten ölçüm yapan cihazlar evde kan basıncı takibinde önerilmemektedir.

Herhangi bir neden olmadan ortaya çıkabilir

Erişkinlerde görülen hipertansiyon şikayetlerinin %90-95 gibi büyük bir oranında tanımlanabilir bir neden yoktur. Tanımlanabilir bir nedeni olmayan bu hipertansiyon türüne birincil (primer) hipertansiyon denir. Daha nadir görülen ve altta yatan bir nedene bağlı ortaya çıkan hipertansiyona ise ikincil hipertansiyon denir.

Bu tabloya yol açan tıbbi durumlar arasında; böbrek hastalıkları, böbreküstü bezi tümörleri, böbreğe giden kan damarlarında doğuştan gelen kusurlar, tiroid hastalıkları ve obstrüktif uyku apnesi yer alır. Bazı hallerde de doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları, ağrı kesiciler, kortizon içeren ilaçlar, meyan kökü şurubu, kokain ve amfetamin gibi yasa dışı uyuşturucu ilaçlar yüksek tansiyona neden olabilir.

Yaşam tarzında değişiklikler yapmak fayda sağlayabilir

Toplum sağlığı açısından erişkin bireyin kan basıncı hangi evrede olursa olsun uygun yaşam tarzı değişiklikleri önerilmelidir. Eğer bireyin kan basıncı artmış ise (sistolik 120–139 mmHg, diyastolik 80–89 mmHg) bu öneriler ısrarla vurgulanmalıdır. Hastanın yüksek tansiyonu var ise yaşam tarzı değişikliği önerileri mutlaka uygulanmalıdır.

Aşağıdaki önerileri uygulayın;

1. İdeal vücut ağırlığını koruyun: Hasta fazla kilolu ise uygun kiloya inmesi önerilmeli veya en azından kilo vermesi (ağırlığının en az %5–10’u kadar kilo kaybı) teşvik edilmelidir.

2. Tuz kısıtlaması yapın: Günlük sodyum alımı 2–2.4 g (5–6 g tuz) ile sınırlandırılmalıdır. Türkiye’de genel popülasyonda yapılan SALTURK çalışmaları günlük tuz tüketiminin oldukça yüksek olduğunu (yaklaşık 15 g/gün) ve bunun hipertansiyon ile ilişkisini göstermiştir.

3. Sağlıklı beslenin: Hipertansiyon hastalarının beslenmesinde ağırlıklı olarak sebze ve meyve, az yağlı besinler, tam tahıl, sebze kaynaklı protein ve haftada en az iki kez balık yer almalıdır. Çabuk tüketilen, işlenmiş ve aşırı yağ, rafine şeker ve tuz içeren yiyeceklerin tüketiminden kaçınılmalıdır.

4. Sigarayı bırakın: Hipertansiyonu olan hastaların sigara kullanmaması, kullanıyor ise mutlaka bırakması tavsiye ve teşvik edilmelidir. Sigara bırakma kalp damar hastalıklarını azaltmada en etkili önlemlerden biridir.

5. Alkol kısıtlaması yapın ya da kullanmayın: Hipertansiyonu olan hastaların alkol kullanması önerilmez. Eğer kullanıyorlarsa erkekler için en fazla 20–30 g/gün ( günde 2 kadeh), kadınlar için en fazla 10–20 g/gün (günde 1 kadeh) ile sınırlanmalı ve daha fazla miktarda alkol tüketmemeleri öğütlenmelidir.

6. Hareketli yaşayın: Hastalara yaşına ve fiziksel durumuna uygun şekilde düzenli fiziksel aktivite/egzersiz yapması salık verilmelidir. Genel olarak haftada en az beş kez 30 dakikadan az olmayan aktivite önerilmektedir. Buna ek olarak gün boyunca da hareketli bir yaşam öğütlenmelidir.

7. Stres yönetimine önem verin: Davranışların düzenlenmesi ve gevşeme teknikleri hakkında önerilerde bulunulmalıdır.

Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kan basıncı yüksek seyreden hastalara ilaç tedavisi başlanmalıdır.

Bahar aylarında şikayetler artıyor

Yapılan araştırmalar sonucunda bahar aylarında huzursuz bacak sendromu vakalarında artış olduğu gözlemlenmektedir. Bahar ayına giren huzursuz bacak sendromlu bireylerde artan semptomlar sonucunda ruhsal değişimlere eşlik eden depresyon belirtileri, mutsuzluk, yorgunluk, sosyal aktivitelere karşı isteksizlik ve kaygı bozuklukları olabilmektedir. Depresyonu tetikleyen bu belirtilere sahip kişiler daha önceki dönemlerde yaşadıkları uykusuzluk problemi ile birlikte seyreden depresyon durumuyla birlikte yaşamsal aktivitelerde olumsuz süreçler yaşayabilmektedir. Huzursuz bacak sendromunda erken tanı ve teşhis için doktor kontrollerinin düzenli olarak yapılması oldukça önem taşımaktadır. İlerleyen semptomlu kişilerde bu durum yürüme bozukluklarına eşlik edebilmektedir. Bu yüzden mutlaka doktor kontrolleriyle birlikte bu süreç doğru yönetilebilmelidir.

Huzursuz Bacak Sendromunun 4 Belirtisi

Günümüzde iş hayatındaki uzun süre oturma durumu, hareketsiz yaşam, spor ve egzersizleri belirli bir rutin içinde gerçekleştirmemekten kaynaklanabilen huzursuz bacak sendromu, genç yaşlarda da görülmektedir. Huzursuz bacak sendromuna eşlik eden 4 belirti şöyle sıralanmaktadır:

1. Uzanırken oluşan ya da uzun süre hareketsiz oturma pozisyonlarına gelişen, bacaklarda karıncalanma hissine eşlik eden uyuşma

2. Huzursuzluk hissine eşlik eden psikolojik bacak uyuşma düşüncesinden dolayı bacakları sürekli olarak hareket ettirme isteği, hareket ettirince uyuşmanın azalacağı düşüncesi ile otururken bile istemsiz bacak oynatma

3. Gece uyurken oluşan şiddetli bacak ağrıları, uykuyu bölen kramplar ve uzanır pozisyonda uyuşma hissine eşlik eden diz seğirmeleri

4. Bacaklarda oluşan uyuşmadan dolayı uyku esnasında hareket istemi oluşması, tekme atma isteğiyle birlikte uykudan uyanma, uyku düzensizliklerine eşlik eden semptomlar.

Düzenli egzersizler hastalara iyi geliyor

Spor ve düzenli egzersizlerle sağlıklı bir yaşam sürdürmek huzursuz bacak sendromu hastaları için önemlidir. Vücudumuzun gün içindeki yükünü taşıyan bacaklar, spor aktivitelerinde de sıkça hareket etmekte ve huzursuz bacak sendromuna neden olan hareketsizliği sonlandırmaktadır. Hareket eden bacak kasları ve kemiklerde ortaya çıkan kasılmalarda azalmakta ve huzursuz bacak sendromuyla ortaya çıkan gece kasılmaları da sona erebilmektedir. Huzursuz bacak sendromunda her gün yapılan yürüyüşler de son derece faydalı olabilmektedir.

Ambliyopi, halk arasında göz tembelliği olarak bilinen hastalık, bir yapısal bozukluk bulunmamasına rağmen erken çocukluk döneminde görme duyusunun normal gelişiminin engellenmesi sonucunda bir gözde, nadiren de her iki gözde ortaya çıkan görme azlığıdır. Çocukluk çağında fark edilip tedavi edilemeyen göz tembelliği, erişkin dönemde artık tedavisi mümkün olmayan kalıcı görme azlığı, üç boyutlu görme yeteneğinin kaybı ve göz kayması ile sonuçlanır. Yapılan araştırmalar bir gözü tembel olan kişilerin travmaya bağlı olarak sağlam gözlerini kaybetme risklerinin arttığını ortaya koymuştur.

Görsel sistem gelişimi 10 yaşa kadar devam ediyor

Göz tembelliğinin toplumda görülme sıklığı %2-4 oranındadır. Yenidoğan bebeklerin görmesi görsel sistemleri geliştikçe artar. Görsel sistemin gelişimi erken çocukluk döneminde özellikle ilk 2 yılda çok hızlıdır ve bu gelişim 9-10 yaşına kadar devam eder. Normal bir görsel gelişim için bu süreçteki çocuklarda her iki gözde de görmenin eşit ve iyi olması gerekir. Bu süreçteki bir çocukta normal görsel gelişimi bozacak her türlü durum göz tembelliği ile sonuçlanacaktır. Bu nedenle göz tembelliğinin erken tanısı ve tedavisi çok önemlidir.

Göz tembelliğine yol açan nedenler

- Kırma kusurları (Bir gözde diğer göze oranla daha yüksek bir kırma kusurunun olması veya her iki gözde yüksek kırma kusurunun olması)

- Şaşılık

- Görsel uyaran yokluğu ya da zayıflığı (Göz bebeğini örten kapak düşüklüğü, gözün saydam tabakasında bulanıklık, doğumsal katarakt vb. )

- Ailede göz tembelliği ya da şaşılık varlığı

- Prematüre doğum ya da düşük doğum ağırlığı da birer risk faktörüdür

Hastalığı aile fark edemeyebilir

Göz tembelliğinin ebeveynler tarafından tespit edilebilmesi oldukça güçtür. Özellikle kırma kusuruna bağlı bir göz tembelliğinde kayma yok ise aile durumu fark edemeyebilir. Keza çocuklar, tembellik çoğu zaman bir gözlerinde olduğundan ve diğer gözleri de iyi gördüğünden görme azlığından yakınmazlar.

Görme bozukluğu sosyal gelişime de olumsuz yansıyor

Sağlıklı ve iyi gören gözler çocuğun gelişiminde kritik öneme sahiptir. Görme bozukluğu çocukta vücut ve denge gelişiminin yanı sıra algılama, iletişim becerileri ve sosyal gelişimi de olumsuz yönde etkileyebilecek çok ciddi bir durumdur. Bunun için çocuğa periyodik olarak göz muayenesi yapılmalıdır. Çocuklarda erken göz muayenesi göz problemlerinin erken tanısının yanı sıra bazı sistemik hastalıklara ait ipuçlarının yakalanabilmesi açısından da önem taşır.

Göz tembelliğinin tedavi süreci ile ilgili bilmeniz gerekenler

- İlk aşama, tembelliğe yol açan nedenin ortadan kaldırılmasıdır. Kapak düşüklüğü, katarakt gibi durumlar gerekli girişimlerle en kısa zamanda düzeltilmeli, kırma kusurları için hemen uygun gözlük ya da bazı durumlarda kontakt lens verilmelidir.

- Bu yöntemlerle görme istenen düzeyde artırılamıyorsa iyi gören göze belirli sürelerle kapama yapılarak çocuğun tembel gözünü kullanmaya zorlanması hedeflenir. Kapama süresi ve kapama süresinin ne kadar devam edileceği çocuğun yaşı ve tembelliğin derinliğine göre hekim tarafından belirlenir.

· Kapama tedavisine uyum sağlanamadığı durumlarda ise bazı damlalar ya da gözlük camları ile sağlam gözün görmesi bozularak çocuk tembel gözüyle görmeye zorlanır.

- Tedavinin başarısında hekim, aile ve çocuk arasındaki uyum ve işbirliği çok önemlidir.

- Tedavi ile göz tembelliği düzelse bile nüksetme olasılığı nedeniyle çocuklar 10-12 yaşa kadar yakın takipte olmalıdır.

- Göz tembelliği tedavisindeki arayışlar ve araştırmalar devam etmektedir ancak günümüzde hala en etkin tedavi yöntemi kapamadır. Göz tembelliğinde tedaviye ne kadar erken yaşta başlanırsa başarı oranı o kadar yüksektir.

Tüm bebekler mutlaka göz muayenesinden geçmeli

Yeni doğan bebeklerde gözlerin saydam ve paralel olduğu kontrol edilmeli; çocuk doktoru, aile hekimi ya da aile tarafından aksi bir durum fark edilirse mutlaka bir göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır. Tüm bebekler hayatlarının ilk yılında bir göz hekimi tarafından muayene edilmiş olmalıdır. Bu ilk muayeneyi takiben tüm çocuklara sırasıyla 3-3,5 yaş civarında, 5 yaşında ve sonrasında da 1-2 yıllık aralıklarla göz muayenesi yapılmalıdır. Göz hekimi bu muayenelerde bebeğin ya da çocuğun kırılma kusurunun derecesini ölçerek göz tembelliği gelişme riski olan çocukları daha yakın takibe alacak ve tembellik gelişimini de önlemiş olacaktır.

Yetmezlik sessiz sedasız ilerliyor

Sessiz ve derinden ilerleyen, son evrelere kadar neredeyse hiç belirti vermeyen ya da belirtileri başka hastalıklarla karıştırılan kronik böbrek yetmezliği tedavi edilmezse hastalar için diyalize ve böbrek nakline kadar uzanan ciddi bir tablo ortaya çıkabilir. Çoğu yetişkin, böbrek hastası olduğunu bilmeden hayatına devam ederken, bu sinsi hastalık her geçen gün biraz daha ilerlemektedir. Bu tür bir durumda kalmamak için 60 yaş üstü kişilerin, ailesinde böbrek yetmezliği öyküsü olanların, tansiyon ve şeker hastalarının mutlaka yıllık kontrollerini yaptırmaları tavsiye edilmektedir.

Belirtiler varsa uzmana başvurun

Hastalığın kesin tanısı tıbbi tetkiklerde konulsa da, kişide kronik böbrek yetmezliğini düşündürecek bazı belirtilerden söz edilebilir:

· Sık idrara çıkma: Her zamankinden daha sık ve özellikle geceleri idrara çıkma

· Kanlı ve köpüklü idrar: İdrarda kan görülmesi ya da çırpılmış yumurta benzeri köpüklü idrar

· Ayak ve ayak bileklerinde şişlik: Böbrek işlevlerinin azalması ve sodyum tutulumunun artması nedeniyle ayak ve ayak bileklerinde şişme

· Yorgunluk ve uykusuzluk: Böbrek işlevlerinin azalmasına bağlı olarak kandaki kirliliğin artmasıyla ortaya çıkan halsizlik, yorgun hissetme ve uyuyamama

· Cilt kuruluğu ve kaşıntı

· İştahsızlık

· Kas krampları

Hastalığın seyri yavaşlatılabiliyor

Tedavinin ilk aşamasıproteinden ve tuzdan kısıtlı diyete uyulması ile başlamaktadır.Böbreklere binen yükü azaltmak ve böbrek hasarını önlemek için düşük proteinli ve az tuzlu beslenmenin çok etkili olduğu bilinmektedir. Diyabetik hastada hedef kan şekeri düzeylerine ulaşılması, hipertansif hastada ise etkin kan basıncı kontrolü sağlanması tedavideki temel ilkeler olarak öne çıkmaktadır. Tüm bunlarla birlikte sağlık kontrollerini aksatmamak ve uzman hekimin tavsiyelerine uymak da hastalığın bir sonraki evreye geçişini yavaşlatabilmekte hatta bazen durdurmaktadır. Ayrıca sürekli gözetim altında olmak kronik böbrek hastalığı evreleri ilerledikçe gelişen anemi (kansızlık), kemik mineral metabolizma bozuklukları, dislipidemi ve kardiyovasküler hastalıkların da erken tanı ve tedavisine olanak sağlamaktadır.

Son evrede tek seçenek nakil

Zaman içinde kronik böbrek yetmezliğinin ileri evrelerinde böbrekte işlev kaybı oluşmakta ve bu tablo da kişiyi organ nakline götürebilmektedir. Eğer tüm değerlendirmeler sonucu böbrek nakli açısından uygunluğu tespit edilir ve dördüncü dereceye kadar akrabaları arasından uyumlu bir canlı verici çıkarsa tedavide nakil sürecine geçilmektedir. Bir yakını olmayanlar ise kadavradan nakil için organ bekleme listesine dahil edilir. Böbrek nakli sonrası kişi sağlıklı bir yaşama kavuşabilmektedir.

Besinler tam olarak sindirilemiyor

Malabsorbsiyon sendromu, alınan besinlerin vücutta etkili bir şekilde emilmesini engelleyen bir sindirim bozukluğudur. Bu bozukluk nedeniyle besin maddelerinin sindirimi ve emilimi tam olarak gerçekleşmez. İnce bağırsakta besinlerin, vitaminlerin ve eser elementlerin emiliminin bozulması sonucu ortaya çıkmaktadır. Birçok nedeni olan malabsorbsiyon sendromunda emiliminin çoğunun gerçekleştiği ince bağırsağın zarı yani mukozası zarar görür. Malabsorbsiyon, hazımsızlığa ve hatta yetersiz beslenmeye yol açabilmektedir. Yemek yedikten sonraki süreçte vücudun vitamin ve minerallerden fayda sağlaması beklenir. Ancak malabsorpsiyon sendromu varsa, sindirim sürecinin sonunda yenilen besinlerden fayda elde edilmez.

Emilemeyen besinler dışkıyla atılır

Sindirim sürecinde emilemeyen tüm besinler dışkı yoluyla atılacaktır. Malabsorpsiyon sendromu olanlarda genellikle yan etki olarak görülen ishal, tabloyu daha da kötüleştirmektedir. İshal nedeniyle besinler vücuttan çok kısa sürede dışkıyla atılmaktadır. Kısa vadede malabsorpsiyon nedeniyle belirli yiyeceklerin sindirilememesinden dolayı gastrointestinal rahatsızlıklara yani çoğunlukla ishal, gaz, şişkinliğe neden olacaktır. Zamanla, vücutta emilemeyen besinlerin eksikliği birçok soruna yol açacaktır. Makrobesinlerin (protein, yağlar veya karbonhidratlar) herhangi birinin eksikliği, kas kaybı ve bağışıklık sisteminin çökmesine sebep olur. Mikro besinleri (vitaminler ve mineraller) yeterli düzeyde alamamak ise göz, kemik, cilt ve saçları olumsuz etkilemektedir.

Belirtiler dikkate alınmalı

Malabsorpsiyon sendromu, hazımsızlığın yanı sıra birçok semptom ve şikayetle kendini belli etmektedir.

1. Karın ağrısı.

2. Karın bölgesinde şişkinlik ve aşırı gaz oluşumu.

3. Mide bulantısı ve kusma.

4. İshal ve yağlı dışkılama yani steatore

Belirtilerin ardından zamanla yetersiz beslenmenin bazı sonuçları ortaya çıkmaktadır.

· Aşırı kilo kaybı olması

· Kas erimesi

· Sık tekrarlanan enfeksiyon varlığı

· Vücutta kolayca oluşabilecek morarmalar

· Kuru cilt ve cilt lezyonları

· Saç dökülmesi

· Ödem yani şişlik

· Baş dönmesi

· Sinirlilik, ilgisizlik ve yorgunluk hali

· Gece körlüğü (A vitamini eksikliği)

· Zayıf kemikler ve kemik ağrısı ve kemik kırığı (D vitamini eksikliği)

· Diş eti kanaması ve burun kanaması (K vitamini eksikliği)

· Unutkanlık, baş dönmesi, ağız çevresi yaralar (B12 vitamini eksikliği)

· Çocuklarda ise büyümenin gecikmesi

Emilim bozukluğunun nedeni belirlenmeli

Birçok hastalık malabsorbsiyon sendromuna yani emilim bozukluğuna neden olabilmektedir.

· Çölyak hastalığı

· Crohn hastalığı gibi iltihabi barsak hastalıkları

· Radyoterapi yani ışın tedavisine bağlı ortaya çıkan bağırsak hastalıkları

· Whipple hastalığı

· Kistik fibrozis

· Pankreas travması veya alkole bağlı pankreas yetmezliği

· Parazit ya da bağırsak kurdu enfeksiyonları.

Kandaki mineral ve vitaminlere bakılmalı

Tüm hastalardatam kan sayımı ve biyokimya testlerinin ardından emilimi bozulan demir, vitamin B12, folik asit ve D vitamininin vücuttaki düzeyleri ölçülür.Yağ malabsorpsiyonu tanısı için dışkıda yağın varlığı aranır.Yine kanda çölyak için testlere bakılabilir. Dışkı incelemesinde pankreas enzim yetersizliği için fekal elastaz ve iltihabi bağırsak hastalığı için fekal kalptrotektin bakılabilir. Gerekirse hastalara endoskopi ve kolonoskopi yapılarak biyopsi de alınabilir. Tedaviye başlamadan emilim bozukluğuna neden olan asıl hastalığın bulunması gerekir. Örneğin bu duruma Crohn hastalığına sebep oluyorsa ve ilaçlarla Crohn hastalığı tedavisi edilirse emilim bozukluğu da düzelir. Benzer şekilde bu tabloya çölyak hastalığı sebep oluyorsa ve diyetten glüten çıkartılırsa sorun çözülür. Bu süreçte hastaya kalsiyum, D vitamini, demir, folik asit ve B12 gibi önemli vitamin ve mineral takviyeleri verilmektedir. Kilo kaybından dolayı hastaya yüksek kalorili diyetler uygulanabilir. Pankreas hasarı olan kişilerde ise pankreastan salgılanan enzimlerin yeterli düzeyde olmaması nedeniyle hastalara pankreas enzimi içeren ilaçlar verilmektedir. Tedavinin yetersiz olduğu durumlarda ise total parenteral nütrisyon (TPN) denilen damardan beslenme yöntemine başvurulmaktadır. Bu yöntem, hastaya damar yoluyla gerekli besinlerin verildiği bir uygulamayı içerir. Serumlar hastaya özel olarak hazırlanmaktadır. Gerekli olan kalori, vitamin ve mineraller hastanın ihtiyacına göre ayarlanmaktadır.

Sarılık ve karın ağrısı pankreas kanseri belirtisi olabilir

Pankreas kanseri, organın bulunduğu yer nedeniyle belirti vermeden ilerleyebilmektedir. Bu durumda pankreas kanserinin erken tanı imkanını azaltabilmekte, tedavi imkanını da kısıtlayabilmektedir. İleri evrelere gelen pankreas kanserinin en önemli belirtisi sarılıktır. Sarılığın dışındakarın ağrısı, kilo kaybı ve iştahsızlık da pankreas kanserinin önemli belirtileri arasında bulunmaktadır.

Endoskopik Ultrasonografi (EUS) ile erken teşhis edilebiliyor

Günümüze kadar birçok pankreas kanseri teşhisi tesadüfen rastlanan lezyonlar ile konulabiliyordu. Ancak günümüzdeki teknolojik gelişmelerle pankreas kanserinin erken evrede teşhis edilmesine olanak sağlayabilmektedir.Hastalık tanısında kullanılan yöntemlerin başında Bilgisayarlı Tomografi, MR ve EUS gelmektedir. Bu yöntemler arasında Endoskopik Ultrasonografi (EUS) özellikle son yıllarda pankreas hastalıklarında en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Ucunda ultrason cihazı yerleştirilmiş özel bir endoskopi aleti olan EUS cihazı sayesinde, ağız yolu ile mideye ve ince bağırsaklara girilerek bu alanlardan yapılan ultrason incelemesi ile pankreas çok daha net olarak değerlendirilebilmektedir. Bu yöntem hem pankreasın çok detaylı olarak değerlendirilmesi hem de aynı zamanda kitlelerden bir iğne yardımı ile biyopsi alınması imkanını sağlamaktadır.

Hastanın yaşam kalitesi ve süresi artabiliyor

Pankreas kanserinin en önemli tedavi seçeneği cerrahi ve sonrasında yapılan kemoterapidir. Ancak lokal ileri evre pankreas kanserleri bu tedavi yöntemlerine imkan vermeyebilmektedir. Bu durumdaki yani cerrahi tedaviye uygun olmayan pankreas kanseri hastalarının tedavisinde kemoterapi ile kombine olarak Endoskopik Ultrasonografi (EUS) eşliğinde tümör dokusu içerisine

Radyoaktif Fosfor (P-32) enjekte edilerek kanserli tümör, sağlıklı pankreas ve çevre dokular zarar vermeden tedavi edilebilmektedir. Radyoaktif Fosfor(P32) tedavisi sonrası hasta cerrahi tedavi için uygun aşamaya gelerek yaşam süresinde önemli artmaya neden olabilmektedir. Son birkaç yıldır Avrupa’nın gelişmiş ülkelerinde kullanılmaya başlanan Radyoaktif Fosfor(P32) uygulamasının kliniksonuçlarına göre tedavi sonrası lokal hastalık kontrol oranı %90 bulunmuş, hastaların 1/4’ünde tedavi sonrası cerrahi rezeksiyon uygulanabilmiştir. Aynı çalışmanın sonuçlarına göre hastalardaki ortalama sağ kalım süresi artmıştır.

Radyoaktif Fosfor(P32) sağlıklı hücrelere zarar vermiyor

Türkiye’de ilk olarak pankreas kanseri tedavisinde uygulanan endoskopik ultrasonografi (EUS) eşliğinde Radyoaktif Fosfor (P-32) tedavisi özellikle lokal ileri olan yani vücutta herhangi bir yayılımı olmayan ancak çevre dokulara yakın komşuluk nedeni ile ameliyata uygun olmayan hastalarda tercih edilen bir yöntemdir. EUS yöntemi ile pankreastaki kitle saptanır ve kitlenin merkezine bir iğne yardımı ile ulaşılır. Ardından tümör dokusunun merkezine iğne yardımı ile Radyoaktif Fosfor(P32) enjekte edilir. Bu radyoaktif maddeden yayılan ışınların uygulama noktasının birkaç santim çevresindeki alandaki dokuyu öldürmesi amaçlanır. Bu tedavinin en büyük avantajlarından biri tümöre özgü, hedefe yönelik bir tedavi yöntemi olmasıdır. Sağlıklı dokulara ve vücudun diğer organ ve hücrelerine zarar vermemektedir. Bu yöntem daha uzun bir sağ kalım sağlamanın yanında, yaşam kalitesinin artırılmasını, tümörün küçülmesini, yayılımının azaltılmasını, ameliyata uygun olmayan hastaların cerrahi uygulanabilir hale getirilmesini de amaçlamaktadır. Ayrıca bu tekniğin gelecekte farklı kanser türlerinde de kullanılabileceği öngörülmektedir.

Obezite önemli bir risk faktörü

Yumurtalık kanseri gelişiminde; ilerlemiş yaş, genetik, erken yaşta adet görme, yüksek yumurtlama döngüsü sayısı, geç menopoz, kısırlık, beslenme alışkanlığı, obezite (özellikle BMI 30 ve üzeri olanlar), sigara kullanımı etkili olan faktörlerdir. Genetik profil bakımından özellikle BRCA1 ve BRCA2 ile ilgili pozitif aile öyküsü görülmesi önemli risk faktörü oluşturmaktadır. Over kanserlerinin yaklaşık %15’i ailesel, %85’i rastlantısaldır. Ailede meme ve yumurtalık kanseri varlığı riski artırır. Çağımızın önde gelen sorunlarından olan obezite, meme ve endometrium gibi hormon ile ilişkili kanserlerde risk faktörüdür. Obezite, artmış over kanseri riski ile de ilişkilidir.

Yumurtalık kanserine neden olabilecek risk faktörleri şöyle sıralanmaktadır:

1. İleri yaş

2. Genetik faktörler

3. Erken adet yaşı

4. Artmış yumurtlama döngüsü sayısı

5. Menopoza geç girme

6. Kısırlık

7. Sağlıksız beslenme alışkanlıkları

8. Obezite

9. Sigara ve tütün bağımlılığı

Belirti vermediği için genellikle ileri evrede fark ediliyor

Yumurtalık kanseri hastalarının az bir bölümünde şikayet olmadan jinekolojik muayene ve ultrasonografik inceleme ile overde değişik büyüklükte kitle saptanabilir. Ancak hastaların büyük bir kısmında karında ele gelen kitle ve karın şişkinliği nedeniyle başvuru olur. Hastalık fark edildiğinde ne yazık ki tümör karın içerisine yayılmış ve evre ilerlemiştir. Bu hastalarda yapılan muayene, ultrasonografik inceleme ve diğer görüntüleme yöntemlerinde, batın içerisinde kitle ve assit saptanır. Serum CA125 düzeyi çoğu ileri evre olguda yüksek saptansa da, serum tümör belirteç düzeyinin düşük olması, kitlenin kötü huylu olmadığını göstermez. Serum tümör belirteç düzeyi tanıdan çok, hastalığın izlemi için kullanılır.

Tedavi başarısı giderek artıyor

Over kanseri hastalarında, başarılı sitoredüktif cerrahi ve kombine kemoterapi uygulamaları sayesinde 5 yıllık sağ kalım oranı son otuz yılda yükselmiştir. Ameliyatta amaç bütün tümörün ve metastazlarının çıkarılmasıdır. Geride hastalıklı doku bırakmamak kemoterapinin etkinliğini ve sağ kalımı artırır. Hastaların yarıdan fazlasında tedavi sonrasında ne yazık ki hastalık tekrarlamakta ve platin bazlı kemoterapiye direnç gelişmektedir.

Kitlenin yeri ve büyüklüğü önem taşıyor

Yumurtalıkta kitle tanısı ile ilk akla gelen, overe ait kitle lezyonları ve sıklıkla da neoplazileridir. Fakat işlevsel kistler, yangısal kitleler, endometriozis ya da dış gebelik olasılıkları daima akılda tutulmalıdır. Fizik muayene sırasında pelviste tespit edilen kitle; over, uterus, tuba, bağırsak ya da üriner sisteme ait olabilir. Pelvik muayenede kitlenin lokalizasyonu, büyüklüğü, şekli, kistik ya da solid kıvamda oluşu, hareketli ya da sabit oluşu, hassasiyetin tek ya da iki taraflı oluşu ve birlikte assit ( asit, karında sıvı birikmesi) gibi özellikler belirlenmelidir. Kitlenin büyüklüğü de iyi veya kötü olma olasılığı açısından önemlidir. İyi huylu lezyonlar daha çok mobil olma eğiliminde olup, çevre dokuyla yapışık değildir. Karında assit varlığı kötü huylu hastalıkları akla getirir.

40 yaşından sonra rutin kontrol şart!

Over kanseri erken evrelerde spesifik belirtiler vermemesine rağmen karnın alt ya da yan kısmında ağrı, karında doygunluk/şişlik hissi, iştahsızlık, bulantı/kusma, kabızlık, yorgunluk, sık idrara çıkma gibi şikayetler görülebilmektedir. Hamilelik ve doğum kontrol hapı kullanımı, yumurtlamayı erteleyerek over yüzey epiteli tamirini ortadan kaldırdığından, over kanseri riskini azaltır. Halen over kanseri için yeterince etkili bir tarama yöntemi bulunmamaktadır. Ancak 40 yaşından itibaren, menopoz sonrası ve genetik olarak yatkınlığı bulunan, ailesinde meme ve yumurtalık kanseri öyküsü olan kadınların düzenli olarak kontrol yaptırması büyük önem taşımaktadır.

İlkbahar polenlerin en yoğun olduğu mevsimdir

Polenler ağaçların ve diğer bitkilerin çiçeklenme döneminde havaya saçılır. En sık bahar aylarında çoğalsalar da yıl boyu polen yayan bitkiler vardır. Özellikle Türkiye’de çok yaygın olan fındık ağacı şubat ayından itibaren polen yaymaya başlar ve nisan ortasına kadar devam eder. Huş ağacı da yine sık dikilen bir ağaçtır ve sıklıkla alerjik nezleye neden olur. Çayır-çimen polenleri ilkbaharda başlar ve sonbahar-kışa kadar havada olmaya devam eder. Tahıl polenleri baharda başlar ve yaz sonuna kadar şikayetlere neden olabilir. Servi ağaçları da ülkemiz için önemli bir alerjik polen kaynağıdır ve ilkbahardan kışa kadar polen yayar. Zeytin ağacı poleni ilkbaharın önemli alerji nedenidir. Pelin otu, yapışkan çam otu gibi yabani otlar ilkbahardan sonbahara kadar polen yayar ve yine ciddi alerjiye neden olur; bu polenlerin çapı küçük olduğundan saman nezlesi yani alerjik nezlenin yanı sıra astıma da neden olabilen tehlikeli polenlerdir. Sıklıkla neredeyse bütün polenlerin havada bulunduğu mevsim ilkbahardır.

Polenler en sık alerjik rinite neden oluyor

Polenlere bağlı en sık gelişen alerjik hastalıklar alerjik rinit (bahar alerjisi, saman nezlesi), alerjik konjonktivit ve astımdır.Nadir de olsa anafilaksi ismi verilen sistemik reaksiyon, poleniyle benzer alerjenik yapıya sahip olan meyveler de duyarlı kişilerde polen meyve sendromu ya da polen besin sendromu ismi verilen meyvenin yenilmesiyle ortaya çıkan dudak, dil ve boğazda şişme, ileri seviyede ise anafilaksi oluşabilir.Alerjik rinit;

· Burunda akıntı, kaşıntı ve tıkanıklık,

· Hapşırma,

· Geniz akıntısı ve geniz kaşıntısı ile seyreden, burnun kronik bir hastalığıdır.

Alerji testleri doğru tanı için önem taşıyor

Saman nezlesi ya da mevsimsel alerjik nezleye tanı koyarken hastanın şikayetlerinin ayrıntılı olarak dinlenmesi tanının ilk basamağıdır. Şikayetlerin aynı dönemlerde tekrar etmesi, burunda kaşıntı, hapşırık, akıntı, tıkanıklık, boğazda genizde kaşıntı, gözlerde kaşıntı sulanma kızarıklık olması bu şikayetlerin özellikle polen mevsimlerinde ortaya çıkması, iç ortamdan çok dış ortamda artması tanıda önemlidir. Hastanın hikayesi ile saman nezlesinden şüphelenildiyse ciltte ya da kandan alerji testleri yaparak tanıyı doğrulamak gerekir. Fizik muayenede burun içinin akut dönemde damarlarda artış, kronik dönemde soluk görünümü, nemli olması, burun konkaların şiş-ödemli olması, gözlerdeki kızarıklık, burun üstündeki çizgilenme, göz çevresinde renk koyulaşması gibi bulgular tanıda yardımcıdır.

Astımı olanların yüzde 80’inde alerjik rinit görülüyor

Alerjik rinit sıklıkla astımla birlikte görülür. Alerjik rinitli hastaların yaklaşık %40’ında astım görülürken astımlı hastaların yaklaşık %80’ninde alerjik rinit vardır. Alerjik nezleyle birlikte öksürük, nefes darlığı, hırıltı-hışıltı, göğüste baskı hissi, sabaha karşı bu şikayetlerle uyanma varsa astımdan şüphelenmek gerekir ve mutlaka alerji hastalıkları ve göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Polen alerjisi besin alerji sendromunu yol açabiliyor

Polen alerjisi olan hastalarda bazı meyve ve sebzeleri yemekle dudakta, dilde kaşınma-şişme meydana gelebilir, buna besin alerji sendromu denir. Polenlerle meyve-sebzelerin ortak alerjen yapısına bağlı olarak ortaya çıkar. Bazen bu durum çok daha şiddetli olabilir ve alerjinin en ağır şekillerinden olan anafilaksiyle neden olabilir. Örneğin; huş ağacı poleni alerjisi olan kişide elma, kabuklu yemişleri yemekle; lateks alerjisi olan kişide muz, ananas, kestane gibi besinler yendiğinde besin alerji sendromları oluşabilir.

Aşı tedavileri alerjiyi tamamen ortadan kaldırabiliyor

Alerjik rinit tedavisinde kullanılan ilaçlar genel olarak alerji belirtilerini gideren alerji hapları (antihistaminik ilaçlar) ve kortizon burun spreyleri, hem burun hem astım belirtileri için kullanılan lökotrien maddesini bloke eden montelukast içeren haplar, burun tıkanıklığını gideren burun spreyleri ve haplardır. Alerji aşıları ise alerjiyi tamamen ortadan kaldırabilen doğru uzmanlar tarafından uygulandığında alerjiyi tamamen iyileştirebilen tedavileridir. Covid-19 pandemisi nedeni ile maske kullanımı alerjik nezle şikayetlerini ve bu şikayetlerle alerji polikliniklerine baş vuran hasta sayısını azalttı, bu da maskenin polen alerjisinde koruyucu etkisini bir kez daha net olarak gösterdi.

Alerjik rinitten bu 6 öneri ile korunun

Her ülkenin her bölgenin kendine özel polen haritası olmalıdır ve kişi bu haritaya bakarak kendi şikayetlerinin ortaya çıktığı ve arttığı dönemi bilmelidir.Polen alerjisine bağlı alerjik rinitte alınacak tedbirler arasında şunlar yer alır;

1. Özellikle rüzgarlı ve açık havalarda dışarı çıkarken maske, şapka, gözlük takılmalı,

2. Eve girildiğinde kıyafetler değiştirilmeli, duş alınmalı,

3. Rüzgarlı ve sıcak havalarda pencere açık uyunmamalı,

4. Ev sabah saatleri yerine öğleden sonra havalandırılmalı, rüzgarlı havalarda pencere açılmamalı,

5. Bahar aylarında araçla seyahat ederken camlar açılmamalı, iç ortam havası sirküle edilmeli,

6. Araçlarda mutlaka polen filtresi olmalı, bu filtrelerin bakımı ve değişimi düzenli yapılmalıdır.

Bu nedenle bu yılki Dünya Astım Günü’nün de teması olan “Astım Eğitimi Güçlendirir” yaklaşımıyla, özellikle astımlı kişilerin hastalıklarını yönetmeleri ve ne zaman tıbbi yardıma başvurmaları gerektiğinin altı çizilmektedir.

Ağır solunum yetmezliğine neden olabilir

Astım; nefes darlığı, hışıltı, hırıltı, öksürük, göğüste baskı hissi gibi belirtiler ve bu şikayetlerin varlığı, sıklığı ve yoğunluğunun aynı hastada zaman içinde değişken olması ile karakterize bir hastalıktır. Bu tablonun nedeni solunum yollarında iltihaplanma ve daralma olmasıdır. Hastalar atak dışında kendilerini iyi hissediyor olabilir. Belirtiler viral solunum yolu enfeksiyonları, irritan ya da alerjen maruziyeti, egzersiz gibi faktörler ile tetiklenebilir ve tedavi ile ya da kendiliğinden düzelme gösterebilir. Bazen de hastaneye yatışı gerektirecek kadar ağır solunum yetmezliklerine neden olabilir.

İyi hissettiğinizde ilaçları kesmeyin!

Astım tanısı alan hastalar, ilaçlarını mutlaka tarif edildiği şekilde ve sıklıkta kullanmalı, kontrollerine düzenli gitmeli ve hekimin haberi olmadan ilaçları kesmemeli/dozunu azaltmamalıdır. Astım hastalarının tedavisinde en sık karşılaşılan sorun; hastanın kendisini iyi hissettiği için ilaçlarını kesmesi ve ataklarla, solunum şikayetleri ile yeniden başvurmasıdır. Astım için verilen inhaler (solunum yoluyla uygulanan) ilaçlar atağı kontrol altına almanın yanı sıra, düzenli kullanıldığında tekrar atak geçirmeyi engelleyen ilaçlardır. Mutlaka hekim kontrolünde doz artışı veya doz azaltılması yapılmalıdır.

Dışarı çıkarken saçlarınızı toplayın

Astıma duyarlılığı olan bazı hastalarda şikayetler hava kirliliği, sigara dumanı, egzersiz, ev tozu akarları, polen, kedi köpek gibi evcil hayvan deri döküntüleri gibi faktörlerle artabilir. Bu kişilerin mutlaka duyarlılığı olan etkenlere maruziyetini en alt düzeye indirmeleri istenir. Örneğin sigara içilmemesi, sigara içilen ortamda durulmaması, polen alerjilerinde günün belirli saatlerinde dışarı çıkılmaması ve o saatlerde evin havalandırılmaması, dışarı çıkılması gerekiyor ise saçların toplanması ve maske takılması gibi önerilere dikkat edilmelidir. Eğer ki maruziyet engellenemiyorsa ek ilaçlar hekim kontrolünde tedaviye eklenebilir.

Kapalı ortamlarda maske takmaya devam edin!

Pandemi döneminden sonra herkesin maskeleri bir kenara kaldırmasıyla viral üst yolunum yolu enfeksiyonlarının görülme sıklığı artmıştır. Bu enfeksiyonlar astım hastalarının atak geçirmelerine, öksürük nefes darlığı gibi şikayetlerinde kötüleşmeye sebep olabilmektedir. Bu yüzden öncelikle kalabalık ortamlarda, hastanede, otobüste, toplu taşıma araçlarında, konserde, tiyatroda kendi sağlıkları için mutlaka maske takılmalıdır. Aynı zamanda astım gibi kronik solunum yolu rahatsızlıkları olan kişilerin her sezon mutlaka grip aşılarını yaptırmaları önerilmektedir.

Doğru tanı, doğru ilaç tedavide başarıyı sağlıyor

Doğru tanı, doğru ilaç kullanımı, sigara içilmemesi, uygun egzersizler, alerjenlerden uzak kalınması, grip aşısı olmak gibi önlemler ile astım kontrol altına alınabilir bir hastalıktır. Ancak yine de her hasta olası bir astım atağında ne yapacağının belirtildiği yazılı bir “astım eylem planı” oluşturmalıdır. Hekiminiz ile hazırladığınız bu planda astım atağı sırasında ne yapmanız gerektiği, hangi ilacı hangi dozda alacağınız belirlenmeli, hangi durumlarda acil yardım ve hastane başvurusu gerektiği açıkça anlatılmalıdır. Yazılı bir astım eylem planınızın olması hem olası bir atakta ne yapacağınızı bilmenizi ve atağı yönetebilmenizi hem de atak ilerlemeden müdahale etmenizi sağlayacaktır.

Boğazda şişlik ve yutma güçlüğü varsa…

Tiroid nodülleri tiroid hücrelerinin anormal bir şekilde büyümesi veya çoğalması ile oluşmaktadır. Tiroid nodülleri tek veya birden çok olabilir, nodüllerin içleri katı ya da sıvı olabilir. Çoğu zaman iyi huylu olan bu tiroid nodüllerinin oluşmasına guatr hastalığı denilmektedir. Tiroid nodüllerinin içerisinde nadiren de olsa kanser hücresi görülebilmektedir. Tiroid kanseri olarak tanımlanan bu hastalık ilerlediği durumlarda dışarıdan şişlik ve yumru şeklinde görülebilir, yemek borusuna baskı yapabilir. Belirtiler arasında genellikle buna bağlı olarak şişlik, yutma güçlüğü, nefes darlığı ve ses kısıklığı yer alır.

Tiroid kanseri büyüdükçe şunlara neden olabilir;

1. Boyunda deriden hissedilebilen bir yumru (nodül)

2. Ses kısıklığının artması da dahil olmak üzere seste değişiklikler

3. Yutma güçlüğü

4. Boyunda şişmiş lenf düğümleri

5. Boyun ve boğazda ağrı

Kadınlarda daha sık görülüyor

Tiroid kanseri kadınlarda erkeklere göre daha fazla görülmektedir. Sebebi tam olarak bulunamamış olsa da, östrojen hormonunun etkilediği düşünülmektedir. Ailesel faktörler, baş boyun çevresine alınan radyoterapi tedavilerin etkili olduğu düşünülmektedir. Tiroid kanserinde kan tahlilleri ve boyun yani tiroid ultrasonuna bakılır. Troid nodüllerinde şüpheli bir durum varsa ince iğne aspirasyon biyopsisi ile kanser hücresi varlığı kontrol edilir. Eğer şüpheli kanser hücresi varsa ameliyat sırasında alınan parçanın biyopsisi yapılarak tanı tam konur. Tiroid biyopsisi tüm dünyada tanı koymak için kullanılan en güvenilir yöntemdir. Biyopsisi yapılan hastalara detaylı boyun taraması ile haritalama yapılmakta, şüpheli lenf bezi ve metastaz olup olmadığı kontrol edilmektedir.

Cerrahide ses tellerini korumak büyük önem taşıyor

Tiroid kanserinin tedavi yöntemlerinde ilk sırada cerrahi yer almaktadır. Burada tiroid bezinin tamamının ya da etkilenen kısmının çıkarılması hedeflenmektedir. Boyundaki lenf bezlerinde tutulum varsa bunların temizlenmesi gerekir. Tiroid kanseri ameliyatları boyun bölgesinden yaklaşık üç santimlik bir kesi ile gerçekleştirilir. Bu kesi ile tiroid bezinin bir kısmı veya tamamı alınır. Burada lenf bezleri ile ilgili bir tutulum varsa lenf bezi temizliği de yapılır. Bu ameliyatlarda ses tellerinin korunması çok önemlidir. Bu yüzden ses sinirlerini korumak için özel sinir koruyucu monitörler kullanılır. Bu sayede ameliyatta olası bir cerrahi komplikasyon yaşanmadan ses telleri ve sinirleri korunmuş olur.

Ameliyattan sonra ek tedaviye ihtiyaç duyulabilir

Biyopside alınan parçaların incelenmesi sonucunda tedavi planlanır. Ameliyat sonrasında, bazı tiroid kanseri türlerinde radyoaktif iyot tedavisi (atom tedavisi) adı verilen ek bir tedaviye gerek duyulabilir. Bu tedaviye gereksinim kararı, patoloji sonucu ve hastalığın tekrarlama riskine göre takip eden hekim tarafından verilir. Genellikle, tedaviden belli bir süre önce tiroid ilacını kesip özel bir diyet yapmak gerekmektedir. Tedavi, etrafa radyasyon yayma olasılığı nedeni ile radyasyonu geçirmeyen bir ortamda verilir ve tedaviden sonra çevresindekilerin etkilenmesini önlemek amacıyla bir süre radyasyon tedbirleri alması gerekir. Tiroid ameliyatından sonra ömür boyu, hem vücudun tiroid hormonu ihtiyacını karşılamak hem de hastalığın tekrar etmesini önlemek amacıyla ağızdan tiroid hormonu tedavisi verilmektedir.

Yenidoğanlarda 6. aydan itibaren demir ihtiyacı artar

Demir eksikliği anemisinin üç temel noktası bulunmaktadır. En sık görülen şekli alım azlığı iken gastrointestinal sistemler ile enfeksiyon ve tüketime bağlı kayıplara da rastlanır. Kan kaybına yol açan enfeksiyonlar da bir başka etken olarak öne çıkar. Anne sütünde demir olsa da ilk aylarda çocuğun hızlı büyümesi nedeniyle özellikle altıncı aydan itibaren demir eksikliği ortaya çıkmakta ve ihtiyacın karşılanması zor olmaktadır.

Ortalama 3 kilo 300 gram dünyaya gelen bir bebek bir yaşında 9-10 kilo olur. Bu da üç kat artış anlamına gelir. Bu artış hızına uygun vitamin-mineral tüketimi ile beslenme şekli her zaman ihtiyacı karşılamayabilir. Özellikle anne sütü tam verilmiyorsa, inek sütüyle beslenme söz konusuysa ve beslenmede hata yapılıyorsa bu durum daha net ortaya çıkar.

Demir ilacını çocuğunuza verirken bu hatalara düşmeyin

Yeterli demir alınmasına karşın birtakım beslenme hataları da kayıplara yol açabilir. Örneğin; çay, süt ürünleri ve tok karnına ilaç kullanımı demir emilimini ya da faydasını azaltabilir. Tüketim sorunları ise en sık enfeksiyonlar nedeniyle görülür. Doğumdan sonraki ilk iki yılda bağışıklık sisteminin tam gelişmiş olmaması, anaokulu, kreş gibi kalabalık ortamlarda bulunmak mikropla temas enfeksiyona yol açabilir. Çocukta demir kaybına yol açan kansızlık, çocukta solukluk yani kansızlık denilen tablonun yanı sıra iştahsızlık, uykusuzluk ve huzursuzluğa da neden olur.

Terlikleri ve duvarları yalayan çocuklara dikkat

Demir eksikliği anemisinin boyutu arttıkça çocuklarda evdeki saksıların diplerindeki ya da dışarıdaki toprakları yeme, terlikleri ve duvarları yalama gibi anormal davranışlar görülmeye başlar. Sonrasında tabloya; huzursuzluk, gelişim bozukluğu, fiziki muayenede ortaya çıkan kalp yetmezliğine giden nabzın artması, karaciğerde büyüme gibi semptomlar da eklenir. Eğer demir eksikliği anemisi uzun sürerse okul döneminde unutkanlık, hırçınlık, uykusuzluk ile iştahsızlık önemli bir boyut kazanır.

Aileler bu konuda bilinçli olmalı

Demir eksikliği belirtilerinin görüldüğü çocuklara ilk olarak ayrıntılı bir kan testi uygulanır. Demir eksikliği tanısı alan çocukların tedavisi yaş ve kiloya göre değişmekle birlikte, günde 3-5 mg demir takviyesine başlanır. Uygulanan ilaçlar gastrointestinal sistemde hızla emilen formda olduğu için tedavi en az bir-iki ay sürer. Tedavinin en önemli amacı; ailelere demirin nasıl ve hangi gıdalarla verileceğini öğretmek olmalıdır. Bunun için şu kurallara dikkat edilmelidir:

· Aç karnına alınacak denildiğinde birçok aile bazen yemekten hemen önceki ‘açlık’ halini düşünmektedir. Oysa söz konusu açlık, iki öğün arasıdır.

· Tedavinin beşinci gününde kanda demirin etkili olmasını gösteren bir hücrenin çoğalıp çoğalmadığı kontrol edilir. Bunun için testler ihmal edilmemelidir. Eğer yükselme varsa tedavinin doğru yolda olduğu anlaşılır.

· Belirli aralıklarla demir düzeylerinin kontrol edilmesiyle değerler normale gelene dek tedaviye devam edilmelidir.

· Demir tedavisinin ihmal edilmesi halinde enfeksiyonlarda artış, bağışıklık sistemi ile ruh sağlığı bozukluklarında artış görüleceği unutulmamalıdır.

Retinolün cilde birçok faydası bulunuyor

Retinol derideki serbest radikalleri azaltır, hücreleri yeniler, kolajen sentezini artırır ve ince kırışıklıkları azaltarak derinin daha genç ve parlak görünmesini sağlar. Sıklıkla yaşlanma karşıtı (anti-aging) amaçlı kullanılır, ayrıca akne (sivilce) tedavisinde, komedon (siyah nokta ve beyaz nokta) tedavisinde ve gözeneklerin sıkılaşması amacıyla da tercih edilmektedir. Hatta uzun süreli ve düzenli kullanıldığı takdirde deri kanseri riskini azalttığı da bilinmektedir. Doğru zamanda ve doğru şekilde kullanıldığında oldukça başarılı sonuçlar veren retinolün mutlaka bir hekim kontrolünde kullanılması gerekmektedir. Hekim tavsiyesi olmadan kullanan kişilerde ciddi irritasyon, kızarıklık, kuruluk, yanma hissi başta olmak üzere çeşitli sorunlar sıklıkla görülmektedir.

Cildin ihtiyacına göre kullanım yaşı değişebiliyor

Retinole yaşlanma karşıtı amaçlı kullanılacaksa 30‘lu yaşlardan sonra başlanabilir. Ancak kişinin cilt kalitesi düşükse, lekeli ve pürüzlü ise geniş gözenekleri varsa ve kırışıklıkları erken yaşlarda başlamışsa daha erken de kullanılabilir. Eğer retinol akne veya siyah nokta (komedon) tedavisi amacıyla kullanılacaksa ergenlik yaşlarında dahi tercih edilebilir.

Retinole başlamak için genellikle kış ayları öneriliyor

İlk defa retinol kullanılacaksa kış aylarının tercih edilmesi uzmanlar tarafından önerilmektedir. Mümkünse en düşük konsantrasyonlarla başlamak, olası yan etkileri minimalize etmek ve hasta uyumunu artırmak için yararlı olabilir. Retinol ürünleri %0,025- %0,1 arasında değişen konsantrasyonlarda bulunmaktadır. Kişinin ürünü tolere edebilmesiyle orantılı olarak konsantrasyonlarda kademeli artışlar yapılabilir. Tedavinin ilk 2-6 haftasında ürünün uygulandığı yerlerde kızarıklık, kaşıntı ve yanma hissi, kuruma ve soyulma gibi belirtiler sıklıkla görülmektedir ancak bu durum şiddetli olmadığı takdirde normaldir. Derinin retinole alıştırılması için haftada 2 -3 kere sürülerek başlanabilir.

Retinol sonrası cilt güneşe karşı daha duyarlı oluyor

Retinol kullanımındaki bir diğer önemli nokta ise gece kullanılması gerektiğidir. Retinol cildin hassasiyetini artırabilir ve güneşe karşı daha duyarlı hale getirebilir. Bu nedenle, retinol kullanırken güneş kremi kullanmak cildi UV ışınlarına karşı korur ve olası yan etkileri önler. Mutlaka deri tipine uygun bir nemlendirici ve en az 30 faktörlü (tercihen 50 faktörlü) bir güneş koruyucu krem kullanmalıdırlar. Güneş kremi kullanılmadığında güneş ışınlarına temas durumunda deride ciddi kızarıklık, tahriş ve hatta yanıklara kadar varabilen olumsuzluklar oluşabilir.

Gül hastalığı olanlar retinol kullanırken çok dikkatli olmalı

Bazı istisnalar olsa da herkes retinol kullanabilir ama retinolü en çok deri tipi karma, yağlı ve akneye eğilimli kişiler kullanmaktadır. Hassas deri tipine sahip bireyler (örneğin gül hastalığı olanlar) retinol kullanacaksa çok dikkatli bir şekilde kullanmalıdırlar. Kısa sürelerle ve düşük konsantrasyonlarla başlanmalı, deri iyi nemlendirilmeli ve güneşten korunma asla ihmal edilmemelidir. Yüz bölgesi için tercih edilen ürünlerin göz çevresine, burun deliklerinin çevresine ve dudak çevresine sürülmemesi gerekmektedir. Göz çevresi için özel üretilmiş retinollü ürünler ayrıca bulunmaktadır. Gebeler ve emziren annelerin ise retinollü ürünleri kullanmaları önerilmemektedir.

Bu belirtileri önemseyin

Taşikardi hastalığı kişilerin sağlığını olumsuz etkileyebilmektedir. Stres, aşırı tempo, ağır egzersiz ve sporlar, yorgunluk, üzüntü, panik atağa bağlı gelişebilen kalp çarpıntıları nedeniyle taşikardi ortaya çıkabilmektedir. Taşikardi bireylerde ilk olarak çarpıntıyla sinyal vermekte ve devamında bu belirtiler ortaya çıkmaktadır:

1. Kalp çarpıntısıyla birlikte oluşan mide bulantısı

2. Aşırı göğüs ağrısı, kalp ağrısı

3. Yorgunluk ile seyreden aşırı güçsüz hissetme

4. Bayılma hissi ve bayılma yaşanması

5. Baş dönmesi ve bilinç kaybı yaşanması

Çay ve kahve tüketiminizi sınırlayın

Kalp, vücut için gerekli olan oksijen ile zenginleşen kanı organlara ulaştırarak kalp atımını sağlamaktadır. Normal döngüsünü gerçekleştiremeyen kalpte aşırı kalp çarpıntısı oluşabilmektedir. Bu çarpıntıları tetikleyen besinler ve sıvılar ile kalp atım hızı çoğalmaktadır. Özellikle günümüzde sık sık tükettiğimiz çay ve kahveler kalp atım hızımızı ve kalp ritmimizi etkileyebilmektedir. Taşikardi ve kalp rahatsızlığı yaşayan bireyler çay ve kahve tüketimlerinde çok dikkatli olmalı ve olabildiğince az tüketmeyi tercih etmeliler. Hipertansiyon, aritmi, taşikardi ve kalp rahatsızlıkları olan kişiler kahve tüketimi sonrasında çarpıntı yaşabilmektedir. Kan basıncını artıran kahve, aşırı tüketildiği takdirde sağlıklı bireylerde de zamanla çarpıntıya bağlı rahatsızlıklara neden olabilmektedir.

Taşikardi yaşam kalitenizi olumsuz etkilemesin

Kalbin, kas dokusu oksijen ihtiyacı duymaktadır. Bu oksijen ihtiyacı karşılanmadığı takdirde oksijen açığı ile kişilerde hücre azalması, hücre ölümü ya da oksijen azlığı sonucunda ilerleyen kalp krizi riski oluşabilmektedir. Taşikardi ile oluşan, kalp atım hızının artışı kalp içindeki oksijeni tüketebilmektedir. Yeteri kadar kan pompalayamayan kalpte taşikardi ile kalp krizi de gelişebilmektedir.

Geç kalmadan tanı ve tedavi yöntemi belirlenmeli

Gerekli tetkik ve muayenelerle taşikardi tanısı konulduktan sonra, tedavi yöntemlerinden biri olan kalp atım hızını yavaşlatmayı amaçlayan, vagus adı verilen sinirin uyarılması için vegal manevra tekniğinin uygulanması sağlanmaktadır. Vegal manevra tekniği kullanılarak kontrol altına alınamayan kalp çarpıntıları antiaritmik ilaçlarla kontrol altına alınmaktadır. Doktorlar tarafından yazılan ilaç tedavileri kalbin çalışma hızını normal seyrine döndürmeyi sağlamaktadır. İlaçlar ile sonuç alınamayan taşikardi vakalarında kateter ablasyon ile çarpıntıya neden olan damarlara yakılma işlemi uygulanarak sinyal geçişine son verilmektedir. Aritmi rahatsızlığı bulunan bireyler için tanı ve tedavi süreci oldukça önemli olabilmektedir. Zaman kaybetmeden tanı ve tedavi süresine dâhil olan kişilerde yaşam kalitesi bozulmamakta, günlük rutine kısa sürede dönüş sağlanmaktadır.

Kan basıncının ve beyin dolaşımının sağlanmasından sorumlu olan refleks mekanizmaların geçici olarak bozulmasının tıp dilinde “vazo vagal senkop“ olarak bilinen bayılmalara neden olduğu düşünülüyor. En sık vazo vagal senkop nedenleri ayakta uzun süre kalma, kalabalık ortam, sıcaklık, ağrı veya heyecan olarak öne çıkıyor. Ayrıca işeme, dışkılama, öksürük ve gülme gibi durumsal nedenler de bazen bayılmalara neden olabiliyor.Ancak özellikle gençlerde sık görülen ve ‘’vazo vagal senkop’’ olarak adlandırılan refleks bayılmaların dikkatle değerlendirilmesi ve uygun tedavi için altta yatan sebebin mutlaka doğru tespit edilmesi gerekiyor.

Epilepsi hastası sanılan, gereksiz yere ilaç kullanan çok sayıda kişi var

‘’Kan basıncının ve beyin dolaşımının sağlanmasından sorumlu olan refleks mekanizmaların geçici olarak bozulmasının tıp dilinde “vazo vagal senkop“ olarak tanımlanan bayılmalara neden olduğu düşünülmektedir’’ diyen Prof. Dr. Ali Oto nedeni bilinmeyen bayılmalarla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

‘’Hasta, kalbinde herhangi bir yapısal bozukluğu olmamasına, beyin ya da sinir sistemi problemleri yaşamamasına rağmen idrar yaparken, gülerken, öksürürken, kan gördüğünde, kötü haber aldığında ya da çok fazla ayakta durduğunda aniden bayılabilir. Özellikle resmi törenlerde sıkça rastlanan bayılmalar bu durumun örnekleri arasındadır. Mevcut tabloda kan bacaklarda göllenir, beyne kan akımı azalır ve kan basıncı ani biçimde düşer. Kabaca kalbin sinirleri ile ilgili dengesizlik ve buna bağlı refleks uyumsuzluk gelişir, hasta aniden yere yığılır. Kan basıncı düzelip,kalp hızı normale dönünce ise hızla düzelir, bilinci tamamen eski haline döner.’’

Bu tür bayılmalara daha çok genç bireylerde rastlandığını söyleyen Prof. Dr. Oto, bayılmanın altta yatan pek çok sebebe bağlı olabileceğinin altını çizerek, burada önemli olanın hastanın alanında uzman kardiyologlar tarafından değerlendirilerek doğru tanı alması olduğunu belirtti. Çok sayıda hastanın yanlış tanı nedeniyle ömür boyu gereksiz ilaç kullanımına maruz kalabildiğini ve epilepsi hastası sanıldığını vurguladı.

Hastaya eğik masa testiyle ‘’Vazovagal Senkop’’ tanısı konuluyor

Prof. Dr. Ali Oto Cardio Memory’24 bilimsel toplantısında kardiyolojik ve nörolojik değerlendirmelerinde bir bulguya rastlanamayan ve ‘’vazo vagal senkop’’ türü bayılmalar kapsamında değerlendirilen hastalara eğik masa testiyle tanı konulduğunu söyledi. Tıp dilinde ''head up tilt’’ ya da ‘’tilt table’’ testi olarak da adlandırılan test ile hastanın 45 derece eğimli masaya yatırıldığını, bir süre bu pozisyonda tutulup, ara ara ilaç verilerek bayılmasının kontrollü biçimde tetiklendiğini belirtti. ‘’Özel protokollerle yapılan bu test, refleks bayılmaların hem tanısında hem de tedavisinin belirlenmesinde oldukça önemli bilgiler vermektedir’’ dedi.

İlaçla tedavi edilemeyen vakalar için ‘’Kardiyonöral Ablasyon’’ devreye giriyor

Refleks bayılmaların tedavisinde yakın zamana dek bazı genel destekleyici önerilerle (susuz kalmama, uzun süre ayakta kalmama, kompresyon çorapları vb.) bazı ilaçların ve egzersizlerin önerildiğini söyleyen Prof. Dr. Oto, ancak buna rağmen düzelemeyen ve bayılması devam eden hastalar olduğunu ve bu grup hastaların tedavisinde ise son birkaç yıldır yeni bir yöntemin başarıyla uygulandığını aktararak, şöyle devam etti:

‘’Kardiyonöral Ablasyon adı verilen bu yöntem sayesinde kalbe gelen sinir uçlarının toplandığı bölgelere radyofrekans enerjisi verilerek kalpteki sinir sistemi dengesizliği ortadan kaldırılır, böylece bayılmalar kontrol altına alınır. Lokal anestezi ile kasıktan girilerek, herhangi bir operasyona gerek kalmadan günübirlik işlem olarak yapılan bu yöntemle hastalar aynı gün normal hayatlarına geri dönebilirler. Seçilmiş hastalarda uygulanan ve başarılı olan ‘’kardiyonöral ablasyon’’ bayılma tedavisinde yeni bir çığır açmıştır.’’

Cardio Memory’24 Kalp Sağlığının Ünlü İsimlerini Bir Araya Getirdi

Memorial Ankara Hastanesi Konferans Salonu’nda düzenlenen toplantıda kardiyolojideki gelişmelerin ve yeniliklerin yanı sıra, farklı vakalara yönelik yaklaşımlar ele alındı. Memorial Sağlık Grubu’ndan değerli kardiyologlar ile Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden alanında öncü hekimlerin katıldığı bilimsel toplantıda ilginç vaka sunumları ve kalp damar hastalıklarına karşı mücadelede ilham olabilecekdeneyimler de paylaşıldı.

İleri evre diz kireçlenmesinde başarı yüksek

Hareketli bir eklem olan diz; bağ, kıkırdak, kas ve sinir sistemine bağlı bir yapıdır. Herhangi bir travma, artrit veya başka bir sorun nedeniyle hareketinin kısıtlanması çoğu zaman cerrahiyi kaçınılmaz hale getirir. Robotik diz cerrahisi sayesinde, yüksek doğrulukta protezin yerleştirilmesi sağlanmaktadır. Kemiklerin hassas kesimleri yapılarak, bilgisayar kontrollü cihazlar kullanılmaktadır. Özellikle ileri evre diz osteoartritli (kireçlenme) yetişkinler için bir tedavi seçeneği olan robotik diz cerrahisi kişiye özel tasarlanıp yapılmaktadır.

Üç boyutlu modelleme ile planlama yapılıyor

Bu 3 boyutlu model önceden planlama yapmak için kullanılır. Yani yazılım kullanılarak ameliyat öncesi planlama yapılmaktadır. Planlamaya göre cerrahi sırasında robotik kol kullanılarak kemik kesileri gerçekleştirilir. Ameliyatın tamamı cerrahın yönetimindedir. Ameliyat içinde yeniden düzenlemeler yapılabilmektedir. Cerrah daha önceden yapılan planlama ile gerçek zamanlı ameliyat alanının izdüşümlerini yazılım aracılığı ile eşleştirerek robotik kolu kullanarak ameliyatı yapar.

Kişiye özel olarak yapılan diz cerrahisi

Yapılan bir araştırmada implantların kişiselleştirilmiş bir cerrahi plan doğrultusunda daha doğru şekilde yerleştirildiği belirlenmiştir. Ameliyatın, implantı diz eklemine konumlandırmak için ameliyat sırasında robot kolunu yönlendiren ortopedi cerrahı tarafından gerçekleştirildiğinin anlaşılması önemlidir. Robotik kol ameliyat yapmaz, kendi başına karar vermez veya cerrah robotik kolu yönlendirmeden hareket etmez. Sistem sayesinde cerrahın ameliyat sırasında planda gerektiği gibi ayarlamalar yapmasına da olanak tanır. Total diz protezi ameliyatları, diz kireçlenmesi olan hastalarda uzun yıllardır başarı ile uygulanan bir yöntemdir.

Robotik diz cerrahisinin avantajları

Diz protezi ameliyatlarında robotik cerrahinin avantajları ise şunlardır;

1. Kişiye özel kemik kesileri yapılarak aşırı kesilerden kaçınılmaktadır.

2. Yumuşak doku hasarı daha azdır.

3. İmplantların konumlandırılmasının en doğru şekilde yapılır.

4. Ameliyat sonrası ağrı seviyesi düşük, iyileşme daha hızlıdır.

5. Hastanede kalış süresi daha kısadır.

Aşılama her yıl milyonlarca hayat kurtarıyor

Her yıl önlenebilir hastalıklara devletler tarafından milyarlarca dolar harcanmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan bir çalışmada grip, zatürre, zona ve boğmaca gibi aşıyla önlenebilir hastalıklara harcanan para miktarı 26 milyar dolar olarak hesaplanmıştır. Aslında basit aşılarla önlenebilecek bu hastalıklar hem hastanelere hem de doktorlara tedavi çabası ile birlikte hastalara da maliyet olarak dönüş yapmaktadır.

Zatürre ile gribe bağlı hastaneye yatış ve hayat kaybının 65 yaş ve üzerinde 6 kat kadar arttığı belirlenmiştir. Yaş ilerledikçe zatürre ve gribe bağlı yan etkiler artmakta, ancak zatürre aşısı yapılan kişilerde hastalık daha rahat atlatılmakta ve hastaneye yatış veya ölüm oranı azalmaktadır.

Zatürre aşısı özellikle 65 yaş ve üzeri sağlıklı bireylerle birlikte; kalp ve diyabet hastaları, akciğerde kronik bronşiti olanlar, herhangi bir nedenle vücut direncini baskılayan ilaç kullananlar, organ nakli hastaları, kemik iliği nakli hastaları ya da lösemi, lenfoma veya kanser gibi nedenlerle kemoterapi alan kişilerde de aşılamanın önemi yüksektir. Grip aşısı da benzer hastalar gruplarında yapılırsa hastaneye yatış ve hayat kaybı en aza indirilmektedir. Her yıl ekim ayında grip aşısının yaptırılması önerilmektedir.

65 yaş üzeri için zona aşısı yaptırılabilir

Her döneme ve yaşa göre farklı aşılar bulunmaktadır. Tetanoz, difteri, boğmaca, çocuk felci, kızamık, meningokok, Hepatit B, su çiçeği, influenza (grip) ve pnömokok aşıları hastanın yaşı ve tıbbi özelliklerine göre güncel olması gereken, spesifik olarak seyahat ile ilişkili olmayan rutin aşılardır. Ülkemizde çocukluk dönemi aşı takviminde 13 hastalığa karşı rutin aşı uygulaması yapılmaktadır. Bunlar; difteri, boğmaca, tetanoz, çocuk felci, hepatit B, hepatit A, H. influenza tip B, tüberküloz, kızamık, kabakulak, kızamıkçık, suçiçeği ve pnömokoktur (zatürre) aşılarıdır.

Sadece rutin aşılar değil, önerilen ancak aşılama takviminde bulunmayan aşılar da bulunmaktadır. Onlardan biri de Zona aşısıdır. Zona hastalığında çok ağrılı ve özellikle 65 yaş ve üzeri, vücut direnci baskılanmış hastalarda zona sonrası yaygın enfeksiyonla da ikincil bakteriyel enfeksiyonlar görülebilmektedir. Özellikle ağrı aylarca sürebilmektedir. Suçiçeği virüsünün dozu artırılarak hazırlanan zona aşısı, 65 yaş üzerindeki yetişkinlere önerilmektedir. Ülkemizde canlılığı zayıflatılmış yüksek doz virüs içeren zona aşısı mevcuttur, yakın dönemde virüs proteini ile hazırlanan inaktif aşının da kullanıma girmesi beklenmektedir. Bu yeni aşının vücut direnci baskınlanmış hastalarda daha güvenle kullanımının mümkün olduğu ve daha iyi bağışıklık yanıtı oluşturduğu bildirilmektedir. Çocukluk çağında suçiçeği geçirilmiş olsa bile, zona virüsü sinir uçlarında tekrar aktive olup yeniden ortaya çıkabilmektedir. Bu süreçteki hasarı ve ağrıyı en aza indirebilmek için zona aşısı yaptırılması önerilmektedir.

Seyahate gitmeden önce aşılamaya önem verin!

Seyahatler sırasında gidilen ülke ve bölgelerde çeşitli hastalık etkenleriyle karşı karşıya kalınmaktadır. Seyahate çıkmadan önce gidilecek bölgede görülen hastalıkların ve korunma yollarının öğrenilmesi ve bu önlemlerin seyahat öncesinde, seyahat sırasında ve gerekiyorsa sonrasında uygulanması çok önemlidir ve hayat kurtarıcı olabilmektedir. Sağlıklı su ve gıda tüketimi, hijyen koşulları, sivrisinek ve kene gibi böceklerden korunmak seyahatler sırasında da pek çok hastalığa yakalanma riskini önlemektedir. Bu hastalıkların bazılarından korunmanın en etkili yolu ise aşılardır.

Hastanın yaşı, gidilecek bölge, dahil olunacak etkinlikler ve maruz kalınacak risklere göre tifo, HepatitA,HepatitB,Japon ensefaliti,kuduz, meningokok ACWY, meningokok B, influenza (grip),tüberküloz, sarı humma, Dengue ateşi,kene kökenli ensefalit aşıları seçilerek önerilmektedir.

Bazı ülkelere girerken ülkeye veya uluslararası sağlık düzenlemelerine göre zorunlu olan aşılar sarı humma, meningokok ACWY ve çocuk felci aşılarıdır. Kızamık gibi hastalıklarda küçük çocuklar yüksek riskli bir bölgeye gidiyorsa aşı için uygun olan en küçük yaşta aşılanması gerekebilmektedir. Canlı aşılar aynı gün veya 28 gün arayla uygulanmalıdır. Tifo, çocuk felci ve rotavirus gibi oral canlı aşılar herhangi bir zamanda uygulanabilir. Sarı humma aşısı ve kızamık aşısının yeterli bağışıklık yanıt oluşturması için bu iki aşı arasında bir ay olması önerilmektedir.

Karaciğer hastalığı olan veya bağışıklığı baskılanmış hastalara, gidilecek bölgeden bağımsız olarak Hepatit A aşısı uygulanması önerilmektedir. Çocuk felci bazı ülkelerde varlığını sürdürmektedir. Bu bölgelere seyahat edenlerin aşıları güncellenmiş olmalıdır. Bazı ülkeler ülkeye giriş koşulu olarak çocuk felci aşısı ve uluslararası aşı sertifikası isteyebilmektedir.

Seyahat aşıları şöyle sıralanabilir:

Sarı humma:Afrika ve Güney Amerika’da sarı humma görülen bölgelere seyahat eden 9 aylık ve 9 aydan büyük kişilere önerilir. Çoğu kişide tek doz aşı uzun süreli bir bağışıklık oluşturur ve genellikle hatırlatma dozu uygulanması gerekli değildir.

Meningokok:Bakterileri salgınlara, beyin zarlarını etkileyen menenjit gibi ciddi infeksiyon, sakatlık ve ölümlere neden olabilir. Meningokok aşısı kışla, yurt gibi kalabalık ortamlarda bulunanlar, bazı bağışıklık yetmezliğine neden olan hastalık ve tedavi durumlarında uygulanmaktadır. Meningokok taşıyıcılığı ve hastalığının daha sık görüldüğü Sahra altı Afrika’da menenjit kuşağı olarak adlandırılan ülkeler gibi bölgelere seyahatlerde bu aşının uygulanması önerilir. Bu bölgede Aralık-Haziran döneminde risk daha yüksektir. Hac ve umre ziyaretlerine gidenlerin meningokok aşısı yaptırması ve meningokok aşısı yapıldığını gösteren kayıt bulunması zorunludur.

Tifo:Tifo tüm dünyada görülen bir hastalıktır. Ortadoğu, Kuzey Afrika, Batı Afrika, Güney Asya, Orta ve Güney Amerika’da daha sık görülür. Hastalığın sık görüldüğü bölgelere seyahat edenlere, özellikle bu bölgelerde bir aydan fazla kalınacaksa tifo aşısı uygulanması önerilir.

Hepatit A:Hastalığın sık görüldüğü ülke ve bölgelere gidenlere uygulanır. Seyahatten 4 hafta önce uygulanması tercih edilir. 6 ay sonra bir hatırlatma dozu yapılır.

Kuduz:Riski yüksek olan bazı bölgelere seyahat edenler, veterinerler gibi bazı meslek mensupları ve gidilen bölgede aşı ve tıbbi bakıma ulaşamayabilecek olanlara ilgili hekim önerisiyle seyahatten önce önleyici olarak 4 doz kuduz aşısı yapılabilir. Kuduz şüpheli temas durumunda ek doz uygulanabilir.

Kolera:Kolera hastalığı bazı Afrika ve Asya ülkeleri, Orta ve Güney Amerika ülkelerinde görülebilmektedir. Bu bölgelere giden herkese bu aşının uygulanması önerilmez. Sağlıklı gıda ve su tüketimi ve hijyen kurallarına uyması ile hastalık riski çok düşük olacaktır. Kolera aşısı ağızdan 7-14 gün arayla iki kez uygulanmakta ve özellikle ilk 6 ayda yüksek düzeyde koruma sağlamaktadır. Herhangi bir ülkeye giriş için kolera aşısı zorunlu değildir.

Hepatit B:Ülkemizde rutin çocukluk aşıları içindedir. Bağışık olmayan herkes için önerilen bir aşıdır. Hepatit B’nin daha sık görüldüğü ülkelere seyahat edilecekse, kan ve vücut sıvıları teması ve cinsel temas olasılığı bulunan durumlarda özellikle yapılması önerilir.

25 günden sık veya 35 günden uzun aralıklı adet kanamasına dikkat!

Düzensiz adetten söz etmek için öncelikle düzenli adetin hangi sınırlar içinde olduğunu bilmek gerekmektedir. Her ay adet gören kadında düzenli adet olduğu söylenebilmektedir. 28 gün aralarla kanamanın olması ideal süre olarak bilinmektedir fakat bu aralık 25 ile 35 gün arasında değişebilmektedir. 25 günden daha sık adet olan kadınlarda sık adet görme, 35 günden uzun aralıklarla adet olanlarda ise seyrek adet görme söz konusudur. Fazla adet kanaması normalden farklı ve bazen pıhtılar ile beraber olabilirken, az adet ise genelde normalde var olan adet miktarının azalması şeklinde ilerlemektedir. Ara kanama iki adet arasında kanamanın olması halidir.

Her kadında farklı döngü olabilir

Her kadının yapısına, metabolizmasına ve döngüsüne göre değişen adet süreçleri olabilmektedir. Bu süreçler şöyle sıralanabilir;

1- Sık adet kanaması:Menopoz öncesi yıllarda ve ergenlik çağında sıklıkla rastlanır. Yumurtlamanın seyrek olması ile beraberdir.

2- Seyrek adet görme:Normal bir bulgu da olabilir. Sebebinin ortaya çıkarılması amacıyla hormonal testlerin yapılması gerekmektedir. Hormonal dengesizliklerden tiroid bezinin az çalışması ve prolaktin hormonu yüksekliği en sık saptanan problemdir. Hormonal sorun bulunmuyorsa, bebek isteği yoksa ve tüylenme gibi sorunlar görülmüyorsa basit adet düzenleyici ilaçlar ile tedavi edilebilir.

3- Şiddetli adet kanaması:Genelde bitkin bırakır ve uzun sürerse kansızlığa sebep olabilir. Altında yatan sebepler rahim iç zarındaki sorunlar ve rahim içinde veya yakınında yerleşenmiyomlardır.Tanı için muayene ve ultrasonografinin yanında, hem tanı hem de tedavi amacıyla küretaj yapmak gerekebilir. Aynı şekilde tanı ve tedavi amacıylahisteroskopi gerekebilir. Tedavi sebebe göre ilaç tedavisi veya operasyondur. Buna ilaveten kansızlık saptanmışsa onun için de ayrıca bir tedavi planlanmaktadır.

4- Ara kanamalar:Her zaman bir problemle beraber olmayabilir. Korunma hapları alan kadınlarda özellikle ilk 1–2 ay ara kanama olabilir. Korunma amacıyla spiral kullanan kadınlarda da saptanabilir. 3 aydan sıklıkta olması araştırmayı gerektirir. Altta yatan sebepler arasında hormonal sorunlar, rahim içi polipleri ve miyomlar sayılabilir.

5- Sürekli ve durmayan kanamalar:Şiddetli kanamalar söz konusu olduğunda başlıca sebepleri arasında miyomlar ve polipler gelir. Bu durum kötü huylu hastalıklar açısından da tetkik gerektirmektedir. Bu nedenle kısa sürede araştırma yapılmalı ve tedavi planlanmalıdır. Miyom veya polip saptanmışsa onların çıkarılması ve rahim iç zarından parça alınarak patolojik tetkik istenmesi gerekir. Menopoza yakın kadınlarda ve menopoz sonrası görülen sürekli kanamalarda ise rahim kanserinin düşünülmesi gereklidir. Bu nedenle ciddiye alınmalı ve zaman kaybetmeden tetkik ve tedavi uygulanmalıdır.

Adet düzensizliği ilaçla ya da cerrahiyle düzenlenebilir

Adet düzensizliğinin tedavisi düzensizliğin nedeninin tespitiyle doğru orantılı olmaktadır. Öncelikle altta yatan sebepler araştırılmalı ve probleme neden olan durum düzeltilmelidir. Sık adet kanaması olan bir kadının döngüsü ilaçla kontrol altına alınabilmektedir. Seyrek adet kanaması görüldüğünde yapılan araştırmalar ve testler sonucunda ilaç tedavisine başlanmakta hem hormonlar hem de adet kanaması döngüsü düzene sokulmaktadır. Şiddetli adet kanaması yaşayanlarda sorun miyom kaynaklı ise histeroskopi veya cerrahi işlemler yapılması gerekebilmektedir. Hormonal tedavi ve hormonlu spiral uygulanması seçenekleri de bulunmaktadır. Tedaviye cevap vermeyen kanamalarda ise rahmin alınması iyi bir seçenek olabilmektedir.

Bebeklerde düşme nedeni ile sık görülüyor

Çocuklar yaşa göre 4 gruba ayrılacak olursa; ilk iki yaş bebeklik, 2-7 yaş erken çocukluk çağı (oyun çağı), 7- 14 yaş okul çağı, 14-18 yaş adolesan çağıdır. Bebeklik döneminde her ne kadar aktiviteleri az da olsa, bu dönemde kafa travmalarının genellikle pusetten düşme, yataktan düşme, kardeşinden ya da çocuğu taşıyan birisinden kaynaklı ihlal veya hata sonrası ortaya çıktığı görülmektedir.

Çocuklar oyun oynarken kafaya darbe alabiliyor

Erken çocukluk çağı olan 2-7 yaş arası dönem kafa travmalarının en sık görüldüğü dönemdir. Bu yaş grubunda çocuklar genellikle birtakım olayların sonucunu düşünemedikleri için oyun oynarken kafaya darbe alma durumu sıklıkla meydana gelebilir. 7-14 yaş arası çocuklar ise kendilerini daha iyi koruyabildikleri için çocukluk döneminde görülen travmalar yerini ön görülemeyen daha şiddetli kafa travmalarına bırakabilir.

Sıcak havalarda daha sık görülüyor

Gençlerde kafa travması riski yüksektir. Kafa yaralanmaları erkeklerde kızlara göre iki kat daha sık görülür. Kafa yaralanmaları, çocukların bisiklete binme, tekerlekli paten veya kaykay gibi açık hava etkinliklerinde çok aktif olduğu bahar ve yaz aylarında daha sık görülür. Futbol, hokey ve basketbol gibi sporlarla uğraşan çocuklarda da beyin sarsıntısı riski daha yüksektir.

Kafada şişme veya morarma var mı hemen bakılmalı

Evde çocuğunuz düşüp kafasına bir darbe aldığında öncelikle genel kontrol yapılmalıdır. Çarptığı yerde şişme veya morarma olup olmadığına hızlıca bakılmalıdır. Çocuğun kendini ifade edip edemediği, baş ağrısı veya kusma olup olmadığı, uykuya meyil durumu, kol bacak hareketlerinin normal olup olmadığı dikkatlice kontrol edilmelidir. Bu belirtilerin olmadığı durumlarda düşük şiddetli bir kafa travması söz konusudur. Şişlik oluşan durumlarda travma bölgesine soğuk uygulama yapılabilir ve çocuk gözlemlenir. Belirtilerden biri veya birkaçı varsa zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Kafa travmasını hafif-orta-şiddetli şeklinde derecelendirmenin ardından hastanede klinik muayene ve görüntüleme tetkikleri yapılır. Gerekli müdahalenin yapılması sonrası travmanın durumuna göre cerrahi de dahil olmak üzere gerekli tedavi planı oluşturulur.

Çocukları kafa travmasından korumak için ailelerin dikkat etmesi gerekenler

1. Küçük yaş grubunda çok fazla hoplatma- zıplatma-sallama gibi bebeklerin düşebileceği ya da beyin sarsıntısının ortaya çıkabileceği hareketleri yapmayın.

2. Çocuklar için güvenli oyun ortamları sağlamaya özen gösterin.

3. Güvenli bir spor dalı seçin. Antrenörlerin kafa travmalarından sakınmak adına doğru spor tekniklerini öğrettiğinden ve uyguladığından emin olun. Ayrıca ilgili spor tesisinde ilk yardımı ve beyin sarsıntısı durumunda ilk yaklaşımı bilen kişilerin olması hususuna önem verin.

4. Çocukların herhangi bir araca binerken emniyet kemeri taktıklarını kontrol edin. Küçük çocukların yaşlarına ve kilolarına uygun oto koltuğu veya yükseltici koltukta yolculuk yapmalarını sağlayın.

5. Çocukların spor yaparken, bisiklete binerken, paten yaparken, kaykay üzerindeyken veya kayak yaparken daima doğru kaskı taktığından emin olun.

6. Evdeki büyük eşyaların çocuğun üzerine düşebilecek durumda olanlarını sabitlemeyi ihmal etmeyin.

7. Özellikle küçük yaş grubu çocukların merdivene ulaşımını engelleyecek tedbirler alın.

8. Çocukların tezgah ve masa gibi yüksek yerlere ulaşmaması için çözümler üretin.

İki gün süren ve 6 ayrı oturumda düzenlenen kursun onur konuklarından biri; Kanada Nova Scotia bölgesinde yer alan Dalhousie Üniversitesi'ndepatoloji ve transplant immünolojisi alanlarındaki akademik çalışmalarının yanı sıra Kanada Böbrek Dağıtım Sistemini de yöneten Prof. Dr. Robert Liwski’ydi. Kanada’da, transplantasyon immünolojisi konusunda yenilikler getirmiş bir grubun kurucusu ve lideri olan Prof. Dr. Liwski’nin, akım sitometrik yöntemle laboratuvar ortamında gerçekleştirdiği demonstrasyon da katılımcılara canlı olarak sunuldu.

Memorial Şişli Hastanesi Doku Tipleme ve İmmünoloji Bölüm Başkanı, HİTİD Derneği Kurucu Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Emel Ekşioğlu Demiralp, solid organ nakillerinde son derece kritik olan lenfosit çapraz karşılaştırma testinin, Prof. Dr. Liwski’nin ‘Halifax’ yöntemiyle büyük bir gelişim gösterdiğini söyledi. Prof. Liwski tekniğinin uygulanmasıyla, hedefe yönelik ve riski minimum düzeye indirgeyen sonuçlar elde ettiklerini de dile getiren Prof. Dr. Demiralp, testin laboratuvarda uygulandığı örneklerin de paylaşıldığı kursta, organ nakli kararındaki en önemli adımlardan biri olan çapraz karşılaştırma testinin dünyada geldiği son noktayı şöyle anlattı:

Lenfosit Çapraz Karşılaştırma (‘crossmatch’) testi ile organ nakli kararı veriliyor

“Organ nakli kararında bize yön gösteren çapraz karşılaştırma testine yönelik güncellemeyi bizim laboratuvarımız aracılığıyla ülkemize duyurmaktan mutluyuz. Transplant immünologları olarak, hastaya organ nakli yapılıp yapılmayacağı yönünde karar veriyoruz. Bunu yaparken de antijen ve antikor ilişkilerini tanımlayabilmek ve olası bir ret reaksiyonunu öngörebilmek için bu testten yararlanıyoruz. Çapraz karşılaştırma testi yapmamızın nedenini şöyle açıklayabiliriz: Örneğin böbrek naklinde, vericinin böbreğinin hücrelerini aynı HLA’yı taşıdığı için alıcının kanındaki lenfositler karşılıyor gibi düşünüyoruz. Hastanın serumunda buradaki hücrelere karşı bir reaksiyon varsa, onun böbreğine karşı da bu reaksiyonu verecektir. Bunun olup olmayacağını belirliyoruz. Organ reddi riskinin bulunup bulunmadığını da bu sayede ortaya çıkarıyoruz. Bu testlerin de son derece iyi ve incelikle değerlendirir olması gerekiyor. Testlerdeki gelişmeler daha net karar almamıza da yardımcı oluyor. İki günlük toplantımızda bu mesajları vermeye çalıştık.”

Organ reddi riski azalıyor

Çapraz karşılaştırma testinin, akım sitometrik yöntemle dünyada 90’lı, ülkemizde 2000’li yıllarından bu yana yapıldığını da dile getiren Prof. Dr. Demiralp, “Lenfosit çapraz karşılaştırma testi, diğer kesin sonuçlu testlerden farklı olarak kısmi işlevsel bir test ve canlı hücre ile çalışılıyor. Bu nedenle yanlış pozitif ya da yanlış negatif sonuç verme olasılığı var. Biz Memorial Doku Tipleme ve İmmünoloji Laboratuvarı olarak lenfosit çapraz karşılaştırma testini 18 yıldır akım sitometrik olarak yapıyoruz. Ancak son bir yıla yakın zamandır Prof. Dr. Liwski’nin geliştirdiği ve kolaylaştırdığı bu yöntem ile daha kısa sürede sonuç alıyoruz. Nakil bekleyen hastalara, daha kısa sürede duyarlılığı artmış bir yöntemle hizmet vermeye başladık. Kurslarımızı da, bu tekniğin Türkiye’deki tüm laboratuvarlarda da uygulanabilirliğine dikkat çekmek üzere düzenliyoruz. Kanada’da yıllardır kullanılan, laboratuvarımızda da kullanmaya başladığımız bu yöntem, hasta ve verici seçimlerinin daha incelikli olarak analizine olanak sağlayacak ve organ reddi riskini en aza indirecektir” açıklamasında bulundu.

Kursun bir diğer önemli konuğu da Prof. Dr. Mehmet Tevfik Dorak’dı. Halen, Kingston Üniversitesi’ndeki akademik çalışmaları ile uluslararası arenada adından söz ettiren ve kendisini genetik epidemiyolog olarak tanımlayan Prof. Dorak,HLA kompleks gen bölgesi odaklı iki konuşmasıyla, insan genomundaki HLA bölgesi genetik değişkenlerinin hastalıklara yatkınlıklarla gösterdiği ilişkileri anlattı.

Uyanma bozuklukları, mesane sorunları ya da enfeksiyonlar neden olabiliyor

Çocuklarda sık görülen sorunlardan biri enürezis adı verilen alt ıslatma problemidir. Gece alt ıslatmaya “enürezis nokturna” gündüz ve gece alt ıslatmaları “enürezis diurna” olarak tanımlanır. Bu bozukluk çocuklarda pek çok sebebe bağlı olabilir. Organik problemler, psikolojik sebepler, mesane problemleri ve sinirsel problemlere bağlı yaşanabilir. Ancak kabaca tarif etmek gerekirse genetik faktörler, uyanma bozuklukları, mesane ile ilgili sorunlar, enfeksiyonlar ya da birtakım hormonal sorunlar nedeniyle gelişen alt ıslatmaya enürezis diyebiliriz. Alt ıslatma problemlerinin yaklaşık %95’inde herhangi bir sebep bulunamayabilir. Ancak altta yatan sebebin aydınlatılması hedefe yönelik tedavi ve rehabilitasyon açısından hem hekimi hem de hastayı ciddi biçimde rahatlatacaktır.

En önemli sorunsa sebebi tespit edilemeyen alt ıslatma sorunlarının yönetilmesidir. Çocuklarda alt ıslatmanın sebebi ne olursa olsun bunu tek yönlü ele almak mümkün değildir. Dolayısıyla alt ıslatan bir çocuğu bir bütün olarak ele almak yani nörolojik, psikolojik, fizyolojik problemlerinin olup olmadığı yönüyle değerlendirip tedavi ve rehabilitasyonu da o şekilde planlamak gerekir.

6 yaş sonrası çocukların %10’u alt ıslatma sorunuyla karşı karşıya

Alt ıslatma sorunu çocukluk çağında gerek aileyi gerekse çocuğu en fazla ilgilendiren üriner sistem sorunlarından bir tanesi olarak karşımıza çıkmaktadır. İdrar kontrolü çocuktan çocuğa değişiklik göstermekle birlikte beklenen ise 2 ila 4 yaş arasında bu yetinin kazanılmasıdır. Ancak bunun zaman zaman uzadığı görülür. En fazla gece alt ıslatma sorunu şeklinde ortaya çıkar ve yaklaşık 6 yaşına kadar toparlanabilir. Ancak buna rağmen giderek azalan bir ölçüde olmakla birlikte 6 yaş sonrasında yaklaşık %10 çocuğun alt ıslatma sorunuyla karşı karşıya olduğunu söyleyebiliriz. Kız çocukları alt ıslatma sorunu konusunda erkek çocuklardan biraz daha iyi durumdadır. Ülkemizde yapılan çalışmalarda erkek çocuklarının yaklaşık %15’i alt ıslatma sorunuyla karşı karşıya iken, kızlarda bu oran yaklaşık %10’dur.

Büyük çoğunluğu uyanma bozukluklarına bağlı

Çocuklarda alt ıslatmanın pek çok sebebi tespit edilmiş olmakla birlikte özellikle gece altını ıslatan çocukların büyük bir kısmının uyku derinliğinden kaynaklı alt ıslattıkları bilinmektedir. Uyku derinliği ile birlikte çocuklardaki mesane kapasitesinin düşük olması, mesane doluluk hissinin yeterince uyandırıcı olmaması gibi sebeplerle çocuklar gece altını ıslatabilirler. Ancak genel itibariyle bakıldığında çocuklarda mesane kaslarının yeterince olgunlaşmamış olması, böbrek ve idrar sistemindeki yapısal sorunlar, özellikle psikolojik alt yapı, stres ve kaygı sorunları, çocuğun sosyabilitesini ilgilendiren problemler, duygu durum bozuklukları ve şeker hastalığı gibi problemler neden olmaktadır. Öte yandan en önemli sıkıntılardan bir tanesi de aşırı aktif mesane adı verilen nörojenik arka planı olan tablodur. Düşük mesane kapasitesiyle seyreden durumlar çocuklarda alt ıslatma sorunlarıyla kendini gösterebilir.

İlaç tedavilerinden yeterli başarı sağlanamıyor

Alt ıslatan bir çocuğun tedavisindeki en önemli şey etrafındaki insanların kendisini anladığını ve onunla birlikte hareket ettiği hissini uyandırmaktır. Dolayısıyla çocuğu suçlayıcı ve baskı unsuru oluşturucu tutum, davranış ve yöntemlerden kaçınmak gerekir. Alt ıslatmanın tedavisine başlarken doğal olarak sebebi aydınlatmak son derece önemlidir. Daha sonra tedavinin nasıl şekillendirileceği hekim hasta ve aile tarafından değerlendirilmelidir. Tedaviye ilişkin; medikal, psikolojik ve egzersiz tedavileri gibi birtakım yöntemler olmakla birlikte alt ıslatma söz konusu olduğunda ilaç tedavilerinin çok başarılı olduğu söylenemez. Dolayısıyla çocuklarda olabildiğince kısa süre ilaç tedavisi seçenekleri kullanıldıktan sonra eğer tedaviye yanıt alınamazsa diğer yöntemleri gündeme getirmek gerekir.

Rehabilitasyon sürecinde çocuğa eğlenceli görevler veriliyor

Alt ıslatma sorununun akılcı yönetimi konusunda pek çok seçenek bulunmaktadır. Bunlar yaşam tarzı düzenlemelerinden, tuvalet eğitimi ya da işeme okullarına kadar geniş bir skalada değerlendirilir. Günümüzde alt ıslatan çocuklarda sonuçları ve uygulama şekilleri itibariyle en fazla yanıt alınan yöntemlerden bir tanesi pelvik taban eğitimi ve rehabilitasyonu yöntemidir. Pelvik taban karın boşluğunun sonunu döşeyen mesaneyi, rektumu, karın içi organları ve cinsel organları yerinde tutan ve bir hamak gibi özelleşmiş bir grup kas ve bağdan oluşmaktadır. İşte bu “pelvik taban” denilen oldukça karmaşık ve işlevsel bir grup kasın kullanımının öğrenilmesi veya geliştirilmesi, mesane kaslarının kullanımının öğrenilmesi ve geliştirilmesi ile mesane kapasitesini artırmaya, sfinkter kontrolüne yönelik yapılan bir “biofeedback” yöntemidir. Bu yöntemle çocuklara hem mesane kaslarının kontrolü öğretilmekte, hem de pelvik taban kaslarının güçlendirilerek sfinkter kontrolü üst düzeye çıkarılmaktadır. Bir başka formüle göre ise düşük mesane hacmi durumunda mesane kapasitesinin artırılması hedeflenmektedir. Yöntem, ağrısız ve çocuğu eğlenceli birtakım görsel bilgisayar destekli oyunlara yönlendirerek yapılmaktadır. Rehabilitasyon programı özel eğitimli üroterapist tarafından ve özel cihazlarla çocukları pelvik taban kaslarını kullanarak yapabilecekleri eğlenceli görevlerin içerisinde tutmak suretiyle yapılmaktadır. Bu yöntemle tedavi edilen çocuklarda 6 ila 10 seanslık bir rehabilitasyon programı sonrası son derece yüksek bir başarı oranı yakalanmaktadır.

Kabızlık ve alt ıslatma birbiriyle bağlantılı sorunlar

Pelvik taban kaslarının normal fonksiyonlarını görebilmeleri açısından kasların kasılma ve gevşeme aktivitelerinin normal olması ve aynı zamanda karın içi basıncı artıran diğer kaslarla belli bir harmoni içerisinde çalışabilmesi gerekir. Çocuklarda özellikle dışkılama sorunlarıyla giden kabızlık alt ıslatmayla çok yakın ilişki içerisindedir. Dolayısıyla karın kaslarıyla pelvik taban kasları arasındaki harmoninin de yeniden kurulması alt ıslatma rehabilitasyonu ve tedavisinde pelvik taban kaslarının önemini daha da artırmaktadır.

Ülkemiz böbrek taşı riskini artıran coğrafi bölgenin tam ortasında bulunuyor

Böbrek taşının oluşumundaki en önemli sebeplerden birisi genetik ve bölgesel faktörlerdir. Ülkemiz de böbrek taşına neden olan coğrafi bölgelerin tam ortasında bulunmaktadır. Bu durum da her bireyi böbrek taşı oluşma riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Yüksek coğrafi risk faktörünün yanında günümüzde hızla yaygınlaşan sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşamın neden olduğu aşırı kilolar, yetersiz sıvı alımı, gereğinden fazla tüketilen protein, karbonhidrat, tuz tüketimi de böbrek taşı riskini birkaç kat daha artırabilmektedir.

Asitli içeceklerden uzak durun

Böbrek taşı kanda bulunan ve böbrekler yoluyla vücuttan atılan bazı minerallerin idrarda çözünürlüğünün azalması ve idrarda birikmesiyle oluşmaktadır. Tüm hastalıklarda olduğu gibi böbrek taşı riski altında olan kişilerinde taş oluşmadan önce bazı önlemler alması büyük önem taşımaktadır. Öyle ki ailesinde taş hastalığı hikayesi olan kişiler başta olmak üzere tüm bireylerin böbrek taşı oluşma riskini en aza indirmesi için bol su tüketmesi gerekmektedir. Bol su ve sıvı tüketmek böbrek sağlığını koruyarak böbrek taşı oluşma riskini de azaltmaktadır. Ancak sıvı tüketiminin asitli içeceklerle olmaması gerekir. Çünkü asitli içecekler taş oluşumu riskini artırabilmektedir. PH oranı yüksek suların tercih edilmesinin dışında egzersiz ve kilo kontrolü de böbrek taşı oluşumunun önlenmesinde büyük önem taşımaktadır.

Bıçak saplanır tarzda ağrılar böbrek taşı habercisi olabilir

Böbrek taşı olan hastalarda en sık görülen şikayet sırt ve bel ağrısıdır. Böbrek taşı; taşın olduğu böbrek tarafındaki uzun süren ağrılar ya da bıçak saplanır tarzdaki şiddetli ağrılar ile kendisini belli etmektedir.Ayrıca idrar yaparken yanma, idrar renginde değişiklik, bulantı, kusma ve ateş de böbrek taşının belirtisi olabilir.

Zamanında tedavi edilmeyen böbrek taşı böbrek yetmezliğine neden olabiliyor

Bir böbrek taşı tespit edildiğinde, tedavi planlamasındaki en önemli faktör taşın boyutu ve böbrekteki yeridir. Taşın boyutu ne kadar büyükse, hastanın taşı kendiliğinden düşürme şansı o kadar azdır. Tıbbi cihazlardaki ve lazer teknolojisindeki gelişmeler sayesinde böbrek taşlarının cerrahi tedavisinde artık kapalı endoskopik yöntemler kullanılmaktadır.

Böbrek taşları herhangi bir cerrahi işlem olmadan lazerle temizlenebiliyor

Kişiye göre planlanan böbrek taşı ameliyatları günümüzdeki teknolojik imkanlarla tedavi edilebilmektedir. Bükülebilir ve ince aletler ile dış idrar yolundan girilerek lazer yardımıyla böbrekteki taşlar kırılabilmektedir. Fleksibl URS isimli bu tedavi sonrası hastanın hastanede yatış süresi genellikle bir gündür. En büyük avantajlarından biri işlemin herhangi bir cerrahi kesi olmadan idrar kanalından girilerek yapılmasıdır. Bu sayede hastalar evlerine ve sosyal hayatlarına daha kısa sürede dönebilmektedir. Özellikle endoskopik taş cerrahisindeki tecrübenin artması ve teknolojideki ilerlemelerle birlikte bu yöntemle böbrekte 2-3 cm'ye kadar olan taşların tamamen kırılarak çıkarılması mümkün olmaktadır. Çoğunlukla büyük ve karmaşık böbrek taşlarının tedavisinde ise perkütan nefrolitotomi tercih edilmektedir. Böbreğin içine sırt bölgesinden küçük bir tüp yerleştirilir. Özel aletler yardımıyla bu tüpten böbrek taşına ulaşılır ve taşlar lazer veya ses dalgaları ile kırılarak vücut dışına alınır. Son zamanlarda hastanın ve taşın özelliklerine göre gerekirse bu iki yöntem aynı anda da uygulanabilmektedir.

Bayram ikramlıklarına dikkat!

Geleneksel olarak bayramda ikram edilen şeker, çikolata ve hamur işleri (börek, baklava vb) gibi besinler kan şekerini hızla yükselten, enerji içeriği yüksek gıdalardır. Bu besinleri, bayramda sık tüketmek sindirim sistemi problemlerine ve kan şekerinin hızlı yükselmesine neden olarak çeşitli rahatsızlıklara yol açabilir. Kişilerin bu nedenle bayram ziyaretlerinde sunulan ikramlara dikkat etmeleri, aşırıya kaçmamaları, yeterli ve dengeli beslenme ilkelerini unutmamaları gerekmektedir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Ramazan ayının bitmesi ile birlikte tüketilecek besinlerin miktarı birden artırılmamalıdır. Öğün araları ortalama 3 saat olacak şekilde düzenlenebilir.

2. Bayram sabahı hafif bir kahvaltı ile güne başlanmalıdır. Kahvaltıda kızartma, kavurma yöntemleriyle pişirilmiş besinler yenilmemelidir. Domates, salatalık, maydanoz, taze biber vb. çiğ sebzeler bolca tüketilmeli, az yağlı peynir ve kaliteli protein kaynağı yumurta tercih edilmelidir.

3. Besinler, iyi çiğnenmeli ve hızlı tüketilmemelidir. Masada minimum 20 dakika geçirildiğinden emin olunmalıdır.

4. Sindirim sisteminin düzenli çalışması ve kabızlıktan korunmak için lif (posa) içeriği yüksek olan sebze, meyve ve kurubaklagiller tüketilmelidir. Yetişkin bireyler imkanlar dahilinde günde 5 porsiyon sebze ve meyve tüketmelidirler. Lif (posa) içeriği yüksek bu besinler aynı zamanda kan şekerinin de hızla yükselmesini engellerler.

5. Ramazan bayramı süresince mide ve bağırsak rahatsızlıkları yaşanmaması için şeker ve şekerli gıdaların (tatlılar, çikolata vb) gereğinden fazla tüketimine dikkat edilmeli, çevrenin ısrarcı tutumlarından ve aşırı yeme eğiliminden mümkün olduğunca uzak kalınmalıdır.

6. Bayramda tatlı tüketimi çok isteniyorsa hamurlu, şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlılar küçük porsiyonlar olarak tüketilmelidir. Devam eden tatlı isteğini dengelemede tarçından destek alabilirsiniz. İçerisinde bulunan fenolik bir bileşil olan sinnamil aldehit, hücrelerin glikoz kullanımını artırır. Bu sayede kan şekerinin düşürülmesine yardımcı olur. Kan şekerinizi dengelemek ve tatlı isteğinizin önüne geçmek için sütlaç gibi tatlılarınızın üzerine ara öğün olarak alabileceğiniz sütün içine, aralarda aldığınız çaylara veya suyunuza toz veya kabuk tarçın ekleyebilirsiniz.Ayrıca fazla miktarda çikolata ve tatlı tüketiminin çocuklarda ishal ve kusmaya neden olabileceği unutulmamalıdır.

7. Öğünlerde sucuk, salam, sosis gibi işlenmiş etlerden ve kızartma gibi fazla yağlı yemeklerden kaçınılmalıdır. Bayram sofralarında hafif salatalar ve zeytinyağlılar olmasına özen gösterin.

8. Ramazan ayı boyunca su ve sıvı tüketimi yetersiz kalmış olabilir.Böbrek başta olmak üzere bütün organlarımızın sağlıklı çalışabilmesi için yeteri kadar su tüketimine ihtiyacımız bulunmaktadır. Bu nedenle, vücutta oluşan sıvı kaybının yerine konması için kg başına 30-35 ml litre su tüketilmelidir. Örneğin 70 kg bir bireyin tüketeceği su miktarı günde ortalama 2,5 litredir. Sıvı tüketimini artırabilmek için öğünlere ayran, taze sıkılmış meyve suyu, şekersiz limonata ve komposto gibi sıvı gıdalar eklenebilir. Ayrıca fazla çay ve kahve tüketiminin sıvı kaybını artıracağı unutulmamalıdır.

9. Ramazan boyunca gece kalkıp sahur yemeği yemek, bu aydan sonra gece yeme alışkanlığı şeklinde sürdürülmemelidir.

10. Bayramlarda kalp, şeker ve tansiyon hastalarının beslenmelerine daha fazla önem göstermesi gerekmektedir.Yapılan ikramlara hayır denilmesi gerektiği unutulmamalı hatta şeker hastaları ara öğünlerini yanlarında taşımalıdır.

11. Sağlıklı beslenmenin en büyük tamamlayıcısı fiziksel aktivitelerdir. Gün içerisinde aldığınız kaloriyi dengelemek, yağ yakımını kolaylaştırmak ve tüm sistemlerinizin sağlığını korumasını kolaylaştırmak için egzersizlerle beslenmenizi tamamlamanız gerekir. Bayram süresince ağır egzersizlerezaman ayırmak zor olabilir. Günlük hareketlerinizi artırmak için bayram sabahları tempolu yürüyüşler yapabilir, bayram ziyaretlerine yürüyerek gidebilir ve asansör yerine merdiven kullanabilirsiniz.Fiziksel aktiviteyle birlikte kan şekeriniz ve kolesterolünüz düşecek, bağırsak hareketleriniz artacaktır.

Kalp damarlarının içinde mikroplastiklere rastlandı!

Kalp krizi, felç ve birçok kanserin genel sebebi ortaktır. En yaygın riskler arasında yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği, kan şekerinin artışı, duman solunması (sigara, egzoz, fabrika bacası, kömür isi vb), hareketsizlik, stres, uykusuzluk ve kötü beslenme yer alır. Sağlıksız beslenme altı çizilmesi gereken çok önemli bir konuyken, çevre kirliliğinin daha büyük riskler doğurabileceği yapılan araştırmalar sonucunda ortaya konmuştur. Nature dergisinin Mart 2024 sayısında damar plaklarının içinde mikroplastiklerin saptandığı raporlanmıştır.

Yeşin alan arttıkça, kalp hastalığı görülme sıklığı düşüyor

Plak yapısı damar içinde oluşan bir yara olarak betimlenmektedir. Uzun dönemli sonuçları belirsiz olsa da mikroplastiklerin damar tıkanıklığının ana sürücüsü olan enflamasyonu artıracağını varsaymak gerekir. Yani mikroplastikler kalp damarlarının içine kadar girmiş durumdadır. Çevre kirliliği ile sağlık arasındaki ilişki son 20 yıldır giderek daha fazla dikkat çeken bir hal almıştır. Mart 2024’te yayınlanan bir çalışmada bilim insanları internette yer alan sokak görüntülerini kullanarak mahallelerdeki yeşil alan miktarını saptamış, yapay zeka vasıtasıyla da yarım milyon görüntü incelenmiştir. Mahallede yeşil alan miktarı arttıkça kalp hastalığı görülme sıklığının %60’a kadar azaldığı dikkat çekmiştir.

Kalp sağlığını bozan çevre kirliliği çeşitleri aşağıdaki gibidir;

Ses kirliliği:Trafik veya havaalanı kaynaklı ses kirliliğinde her 10 dB artış kalp krizi ve felç riskini artırmaktadır. Havaalanı yakınında yaşamak, sürekli yüksek sese maruz kalındığından ılımlı tansiyon yüksekliği kadar riski artırdığı saptanmıştır. Bu durumun uyku kalitesinin bozulmasından ve stresi tetiklemesinden kaynaklı olduğu düşünülmektedir.

Hava kirliliği:Hava kirliliği çevresel risk faktörlerinin en yaygını ve tehlikesidir. Hava kirliliği ölçümünde milyonda saptanan parçacık (PM) değeri ile belirlenir. PM2.5 değeri 25’i aştığında sağlıksız bir hava solumaya başlarız. Değer yükseldikçe krize neden olan plakların oluşumunu ve yırtılma riskini de artırır. Türkiye’de bazı bölgelerde 100’lü değerler sıklıkla görülmektedir. PM2.5 80’i geçtiğinde günde 5 sigara eşdeğeri risk yaratmaktadır.

Küresel ısınma:Dünyamızın ateşi ortalama 1 derece yükseldiğinde küresel düzeyde kalp hastalıkları %3 artar. Sıcak hava dalgaları yaşlılar, bebekler, düşkün hastalar için ölümcül olabilmektedir.

Tarım ilaçları ve kimyasallar: 7500 hastanın 10 yıllık takibinde tarım ilaçlarına maruz kalanlar ve kalmayanlar arasında kalp damar hastalığı sıklığında anlamlı bir artış saptanmıştır. Ağır metaller ve bazı kimyasalların damar tıkanıklığını hızlandırdığı zaten bilinmektedir.

İnfertilite ( kısırlık ) bu belirtileri gösterebiliyor

Düzenli gerçekleşemeyen adet döngüsü ile yumurtlama olamama durumu infertilite belirtilerini göstermektedir. İnfertilite ilk olarak düzenli şekilde adet olmayan ve belirli bir süre içinde istenen gebeliğin gerçekleşemediği durumlarda belirti vermektedir. Hormon bozuklukları, polikistik over, çikolata kistleri, miyomlar ve poliplerde infertiliteyi etkileyebilmektedir. İnfertilite bazen hiçbir belirti vermemekle birlikte bazen de şu belirtileri gösterebilmektedir.

· Ağrılı adet dönemleri veya düzensiz adet döngüsü

· Kilo alma, ani kilo artışı

· Ciltte sivilcelenme ve cilt değişiklikleri

· Göğüs bölgesinde ve çenede erkek tipi kıllanma

· Saçlarda aşırı dökülme ve seyrelme

İnfertilite ( kısırlık ) sonrası tedavi biçimi çok önemli

Çiftlerde normal yollardan gebe kalamama durumu psikolojik açıdan yıpratıcı bir süreç olsa da, bu durumun tespiti için doktor kontrollerini mutlaka düzenli bir şekilde gerçekleştirmek gerekmektedir. Kontroller sonrasında infertilite ( kısırlık ) tanısı alan kadınlar için tedavi süreçleri belirlenmekte ve uygun tedavi yöntemine başvurulmaktadır. İnfertilite tedavisinde ilk akla gelen aşılama veya tüp bebek tedavisi olabilmektedir. Tüp bebek tedavisinde öncelikli olarak belirli kriterler gözetilmeli ve yumurta rezervleri, tedavi uygulanacak anne adayının yaşı, kaç yıllık birliktelik sonucunda gebelik gerçekleşmediği, aşılama sürecine dahil olup olmadığına da mutlaka bakılmaktadır. Tüm bu etkenler sonrasında üremeye yardımcı olan tedavi biçimi ile infertilite ortadan kalkabilmektedir. Gebelik sürecine adım atan ebeveyn adayları için mucizevi olabilecek sonuçlar ile sağlıklı, mutlu ve bilinçli hamilelik süreci başlamaktadır.

Anne adaylarının tedavi süreci sonrasında başlayan bu yolculukta bazı önemli noktalara dikkat etmesi önemlidir. Bu sayede hem annenin hem de bebeğin sağlığı korunabilir.

İnfertilite ( kısırlık ) tedavisi ve gebelik serüveniniz için 6 tavsiye

1. Hafif egzersizler ile vücudunuzu doğuma hazırlayın.

2. Doğru nefes egzersizlerini doktorunuzdan öğrenerek, nefesinizi kullanmayı öğrenin.

3. Sık sık ama çok tempolu olmayacak şekilde günlük yürüyüşlerinizi gerçekleştirin.

4. Beslenme düzeninizi doktor önerileri ile düzenleyerek sağlıklı ve yeteri kadar beslenin.

5. Bilinçli doğum hakkında bilgi sahibi olup, bol bol kitap okuyarak doğum ile ilgili endişe, kaygı ve korkularınızdan arının. Unutmayın ki bu fizyolojik bir durum.

6. Bol su ve sıvı tüketiminizi aksatmayın. Aşırı kilo almaktan kaçının.

Kanserde zemin hazırlayan 10 risk faktörü

Kanserle mücadelede aktif rol üstlenen birçok kuruluşun ve bilim insanlarının gerçekleştirdiği araştırmalardan elde edilen bulgulara göre, kanserin gelişmesinde çeşitli faktörler vardır. Bunlar aşağıdaki şekilde sıralanabilir;

1. Sigara ve tütün kullanımı

2. Alkol

3. Fiziksel aktivite eksikliği

4. Beslenme alışkanlıkları veya kilo kontrolsüzlüğü

5. Aile geçmişi ve genetiği

6. Kronik iltihap

7. Hormonlar

8. İmmünosupresyon (Bağışıklık sistemi bozukluğu)

9. Yaş

10. Çevresel faktörlere maruziyet (radyasyon, güneş ışınları, kimyasal faktörler, virüs veya enfeksiyonlar)

Kanser çevresel faktörlerin tetiklemesiyle gelişebilecek bir hastalık olmasının yanı sıra kalıtsal olarak da aktarılmaktadır. Özellikle birinci dereceden yakınlarının medikal öykülerinde bu hastalıkla ilgili bir geçmiş varsa, kişinin hastalığa yakalanma ihtimalinin diğerlerine kıyasla yüksek olduğu anlamına gelmektedir. Kansere yakalanmamak için yapılması gereken, diğer risk faktörlerini en aza indirgemektedir.

Alkol sigara gibi zararlı ürünlerin tüketilmemesi, düzenli spor alışkanlığı, dengeli ve sağlıklı beslenme gibi hususlarda dikkat edilmesi, hem kansere yakalanma oranının azaltılmasına hem de yaşam kalitesinin artmasına olanak sağlamaktadır.

Ayrıca çevresel faktörlerin etkileri de kanser üzerinde etkili olmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bilgisayar, akıllı telefonlar, tabletler vb. cihazlar ile gün içerisinde çok fazla etkileşim kurulmaktadır. Bu doğal olarak radyasyon maruziyetini, buna bağımlı olarak da kansere yakalanma oranını artırmaktadır. Yine aynı şekilde insanoğlunun ekosisteme verdiği zarar kendilerine kanser başta olmak üzere birçok hastalığın etkeni olarak geri dönmektedir. Basit bir örnek verecek olunursa, ozon tabakasının delinmesi zararlı güneş ışınları ile maruziyete neden olmuştur. Kısacası, kansere yakalanmamak için kalıtımımızı değiştirmek şuan ki şartlarda mümkün değildir. Fakat yaşam kalitemizi artıracak faaliyetlerde bulunmamız, kendimize dikkat etmemizin yanı sıra ekosisteme zararı en aza indirgememiz bu hastalığa yakalanma oranının düşmesini sağlayacaktır.

Teknoloji gelişiyor, tedavi yöntemleri değişiyor

Kanserle tedavide en geleneksel ve yaygın olarak kullanılan 3 ana yöntem mevcuttur. Bunlar cerrahi yöntem, kemoterapi/immunoterapi ve radyoterapi olarak sıralanmaktadır. Cerrahi yöntemde ana amaç tümörlü bölgenin ameliyat ile temizlenmesidir. Kemoterapi veya immünoterapide ise hastalığın seyrine göre tedavi planı yapılarak hastaya belirli dozlarda ilaç verilir. Cerrahi yöntemin uygulanmasından sonra yine hastalığın seyrine göre kemoterapi/ immünoterapi ve radyoterapi uygulanmasına gerek kalmazken, bazı durumlarda bu tedavi yöntemlerinin kombine bir şekilde kullanılması gerekebilmektedir. Kanser tedavisi konusunda bilim insanları tarafından farklı tedavi stratejileri geliştirilmeye devam etmektedir. Bunlar akıllı ilaçların geliştirilmesi, dokuya/hedefe yönelik ilaç taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi, yeni nesil ilaç formülasyonlarının geliştirilmesi, hormon tedavi uygulamaları olarak sıralanabilir. Ayrıca son yıllarda nanoteknoloji alanında, kanser tedavisi üzerinde önemli gelişmeler yaşanmaktadır.

Kişiye özel tedavi yöntemi yaklaşımları uygulanıyor

Her hastanın uygulanan tedavi yöntemine, aynı şekilde yanıt vermesi mümkün değildir. Ancak araştırma sonuçları genele göre belirlenmektedir. Örneğin mesane kanseri için incelenen bir araştırmada, yeni nesil ilacın uygulandığı hasta grubunun sağ kalım oranının, diğer gruba kıyasla yaklaşık 2 kat arttığı gözlenmiştir. Başka bir çalışmada safra yolu kanseri üzerine etkili olduğu düşünülen bir ilaç araştırılmıştır. Safra yolu kanserinin standart tedavisinde bulunan kemoterapi ilaçlarıyla birlikte bir çalışma ilacı da eklenmiş ve iki ayrı kol oluşturulmuş, hastalar bu çalışma kollarına rastgele atanarak, ilaç etkinliği araştırılmıştır. Sağ kalım oranları incelendiğinde çalışma ilacında sağ kalım 12.7 ay iken, kontrol grubunda bu oran 10.9 ay olarak belirlenmiştir. Böylelikle her hastada kişiye özel olarak uygulanan ve geliştirilen yeni nesil ilaçlar kanserle mücadelede ve hastaların sağ kalım oranlarında büyük bir pozitif etki göstermiştir.

Reflü sadece yediklerinizin ağzınıza gelmesi ile görülmez

Reflüyle ilgili son dönem çalışmalar gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hastalığın görülme sıklığının her geçen gün arttığını ortaya koydu. Yani bir başka deyişle reflü şüphesiyle sağlık kurumlarına başvuranların sayısı önceki yıllara oranla arttı. Hemen her yaşta rastlanabilen reflünün en sık görülen belirtileri ise şöyle sıralanabilir;

1. Ağrılı yutma ve yutma güçlüğü

2. Besinlerin ağza gelmesi

3. Boğazda takılma hissi

4. Yemek borusunda yanma

5. Kronikleşmiş öksürük

6. Ses kısıklığı

7. Hırıltılı solunum

8. Bulantı ve kusma

Kişinin yaşam kalitesini bozan ve özellikle yemek sonrası baş gösteren bu belirtiler bazen uykudan uyandıracak kadar ağır seyredebilir; dahası sırtta, boyunda, çenede, kollarda ve göğüste ağrıya neden olabildiği gibi kalp krizi belirtileri ile de karıştırılabilmektedir.

Tanı için her zaman endoskopi şart değil

Reflünün tanısı çoğunlukla klinik olarak konur. Hasta reflüye ait şikayetlerinden bahsettiğinde hekimin yönelttiği sorular eşliğinde reflü tanısına ulaşılır. Bazen de tedaviden tanıya gidilir. İlaç reçete edilen hastanın şikayetleri geriler ise kontrol muayenesinde reflü tanısı konulur. Yani endoskopi her zaman, her hasta için gerekli değildir. Ancak uzun süreli reflüsü olanlarda hastalığın derecesini, yemek borusundaki tahribatı ya da kalıcı değişiklikleri, ülser ve yara varlığını tespit edebilmek için endoskopi çok önemlidir. Bunun yanı sıra hasta 50 yaşını geçmiş ve yeni başlayan bir yutma güçlüğü yaşıyorsa, ağızdan ya da makattan kanama, büyük abdestte gizli kan testinde pozitiflik, tedavi edilemeyen demir eksikliği anemisi, devam eden sürekli kusmalar, ani gelişen kilo kaybı ya da iştahsızlıkla karşı karşıya ise endoskopik değerlendirmenin mutlaka yapılması gerekir. Ayrıca birinci derece akrabalarda yemek borusu ya da mide kanseri öyküsü varlığında da mutlaka endoskopi önerilir.

Reflü tanısında kullanılan bir diğer yöntem de Ph Metre’dir. Yemek borusuna asit kaçışı olup olmadığı hastanın burnundan yerleştirilen çok ince bir hortumla değerlendirilir. 24 saat süren izlem sırasında, söz konusu hortum ve bağlı olduğu makine yardımıyla yemek borusundaki asit seviyesi ölçülerek geriye doğru kaçış olup olmadığı net şekilde ortaya konur. Ancak eğer reflüye ait cerrahi bir müdahale planlanıyor ya da hekim uzun süreli reflüsü olan hastada komplikasyon gelişmiş olması endişesi taşıyor ise endoskopi ve PH Metre birlikte de kullanılabilir.

Salçalı ve yağlı yemekler ile çikolata tüketimi şikayetleri artırabilir

Reflü tanısı alan hastanın tedavisinde ilk aşama yaşam tarzı değişiklikleri ve diyettir. Fazla kilolularda kilo verme, yatak başının yükseltilmesi, gece yatmadan 2 saat önce yeme içmenin kesilmesi ilgili şikayetleri azaltacaktır. Özellikle çikolata, salça, yağlı ve baharatlı yiyecekler, kafeinli ve asitli içecekler, çiğ sebze-meyveler ile sigara ve alkol mide asidini artırdıkları için uzak durulmalıdır. Eğer beslenmede bunlara yer verilecek ise gece reflüsünden korunabilmek adına akşam saatlerinde ve birlikte tüketmemeye özen gösterilmelidir. Ayrıca reflüsü olan hasta sıkı kemer ve korse de kullanmamalıdır çünkü karın içi basınç artar ise reflü kötüleşir. Ancak tüm bu yaşam tarzı değişikliklerine rağmen hastanın şikayetleri geçmiyor ise mutlaka ilaç tedavisine başlanmalıdır. Bu noktada hekim tarafından proton pompa inhibitörü denilen ilaçlar ya da antiasit şuruplar reçete edilebilir.

İlaç tedavisi yetersiz kaldığında endoskopik ve cerrahi yöntemlere başvurulabilir

Medikal tedaviye de yanıt vermeyen hastalarda ise sonraki aşamaları düşünmek gerekir. Bunlardan biri endoskopik, diğeri ise cerrahi yöntemlerdir. Cerrahi yöntemler (ameliyat) sadece yemek borusu ile kapakçık arasındaki gevşeklik çok ilerlemiş hastalarda düşünülür. Kapakçık gevşekliği çok ilerlememiş ve o bölgede herhangi bir fıtık kesesi oluşmamış hastalar içinse günümüzde en çok başvurulan yöntemlerin başında endoskopik reflü tedavisi gelir.

Stretta ile radyofrekans dalgaları kullanılarak, ameliyatsız tedavi mümkün

Stretta adı verilen ve son dönemde oldukça popüler hale gelen radyofrekans ablasyon yönteminde, ağızdan girilen bir kateter yardımıyla bölgede radyofrekans dalgaları kullanılarak sıkılaşma sağlanır, mide asidinin geriye kaçışı engellenir. Daha çok mide kapakçığı açıklığı 3 cm’in altında olan genç hastalara uygulanabilmektedir. Ortalama yarım saat süren bu ameliyatsız yöntem sayesinde hasta aynı gün taburcu olabilir. Özellikle yaşam tarzı değişikliği, diyet ve ilaç tedavisiyle iyileşemeyen genç hastaları reflünün uzun vadeli risklerinden korumak için endoskopik tedaviler mutlaka düşünülmelidir.

Stretta kimlere uygulanmaz?

Endoskopik olarak gerçekleşen radyofrekans ablasyon yönteminde kullanılan akım karaciğer kistleri ve kalp ritim bozuklukları gibi hastalıkların tedavisinde yıllardır güvenle kullanılıyor olmasına rağmen şu kişilere uygulanmaz:

· 3 cm’den büyük mide fıtığı olanlar

· Yemek borusunda ileri derecede hasar ya da hücresel değişimi bulunanlar

· Akalazya hastaları

· 18 yaşından küçükler

· Hamileler

Hem göze hem mideye hitap eden birbirinden güzel tabakların kıyasıya mücadele ettiği etkinlikte, kolon kanserinde erken tanın önemine vurgu yapan toplumsal farkındalık mesajları verildi ve doktorlar, “Kolon Kanserine Karşı Kontrol Sende” dedi.

Aralarında; oyuncu, sunucu ve gurme Anıl Kurtuldu’nun da olduğu jüri üyelerinin, farklı lezzetler arasında karar vermekte zorlandığı sunumlar, gecenin birinciliğini paylaştı. En lezzetli, en yaratıcı ve aynı zamanda en sağlıklı tabakların yarıştığı  finalde “sağlıklı beslenme” kazandı. 

Özellikle 65 yaş üstü kişiler,kronik kalp, akciğer, böbrek ve şeker hastaları, kanser hastaları ve sağlık çalışanları gibi risk grubunda bulunan kişilerin daha dikkatli olması gerektiği gibi, gripten korunma yollarını bilmek de büyük önem taşıyor.

1 metrelik mesafe grip bulaşması için riskli alandır

Yüksek ateş, baş ağrısı, yaygın vücut ağrısı ile seyreden gribe, influenza virüsleri neden olur. Hastalığın bulaşıcılığı, belirtilerin görülmesinden 1 gün önce başlar ve 7 gün süresince devam edebilir. Enfeksiyon esasen öksürme, hapşırma, konuşma ve solunum yolu salgılarının ağız, burun mukozası ve göze teması ile yayılır. Öksürük ya da hapşırık sırasında ağız ellerle kapatıldığında virüs ellere, oradan da dokunulan çeşitli yüzeylere bulaşır. Hasta olmayan insanlar bu yüzeylere elle temas eder, ellerini ağızlarına, burunlarına ve gözlerine temas ettirir ve hastalık etkenini alırlar. Bir metrelik mesafe bulaşma için riskli alandır. Virüs 0-4 °C arasında haftalarca canlılığını sürdürebildiği için kış aylarında daha sık enfeksiyon oluşturur.

İstirahat etmek gerekiyor

Gribal enfeksiyon tedavisinde burnun açık tutulması büyük önem taşır. Burun kapalı olduğunda sinüsler boşalmadığından grip tedavisi daha zor olan sinüzit enfeksiyonuna neden olabilir. Grip ayrıca östaki borusu tıkanıklığına da yol açarak orta kulak enfeksiyonlarına da dönüşebilir. Bu nedenle grip mutlaka uzman doktor gözetiminde tedavi edilmelidir. Grip tedavisinde istirahat etmek oldukça önemlidir. İstirahat süresinin bulaşmayı önlemek için hastalık belirtilerinin geçmesinden bir gün sonrasına kadar sürmesi gerekir.

Zencefilli ballı çayın gücünden faydalanın

Antioksidanlar açısından zengin ve antiinflamatuar özelliklere sahip, besin açısından yoğun gıdalar, bağışıklığınızı güçlendirmenize ve sizi değişen hava koşullarından hastalanmaktan korumanıza yardımcı olabilir. Koyu yapraklı yeşillikler, meyveler, somon balığı ve tatlı patates gibi yiyecekler yiyin. Badem, ceviz ve Antep fıstığı gibi kuruyemişler de mevsim geçişlerinde bağışıklığınızı güçlendirebilir. Ayrıca yine bazı içecekler güçlü bağışıklık için gereklidir. Örneğin zencefil çayı, virüsleri uzak tutmaya ve soğuk algınlığı semptomlarının solunum yolu hastalıklarına ilerlemesini önlemeye yardımcı olan anti-inflamatuar özelliklere sahiptir. Balın antibakteriyel özellikler taşıdığı ve özellikle sıcak çayla karıştırıldığında boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olduğu gösterilmiştir.

Tavuk çorbası olmazsa olmaz!

Tavuk çorbası hastalık durumunda akla gelen ilk şeydir. Besin açısından yoğun çorbalar, bağışıklık sağlığını destekleyen ve sinüs basıncını hafifletmeye yardımcı olan (özellikle mevsimsel alerjiler için) çeşitli vitamin ve mineraller taşır. Sodyum açısından zengin çorbalar da boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir. Sebze bazlı çorbalar/et suları da aynı derecede etkili olmaktadır ve bu çorbaların her zaman et ürünleri içermesi gerekmez.

Gribe yakalanmamak için bu önerilere dikkat edin;

1. Mevsim geçişlerinde hava sıcaklığına aldanmayın, tedbirli giyinin

2. Gribal enfeksiyonu olan kişilerle yakın temas halinde bulunmayın

3. Eğer gripseniz avuç içinize hapşırmayın. Tek kullanımlık kağıt mendil ya da peçeteyle ağzınızı kapatın

4. Sigara içmeyin

5. El hijyenine özen gösterin. Ellerinizi şüpheli yüzeylere temastan hemen sonra yıkayın

6. Beslenme düzeninize özen gösterin, yukarıda belirtilen besinler açısından zengin bir beslenme planı oluşturun

7. Ilık su ve bir tutam tuzla gargara yapın

8. C vitamininden zengin portakal, greyfurt, kırmızı tatlı biber gibi besinler tüketin

9. Bağışıklığınızı kuvvetlendirmek için düzenli egzersiz yapın

10. Çinko açısından zengin besinler tüketin

11. Kendi eşyalarınızı ve yemeğinizi başkalarıyla paylaşmayın

12. Uyku düzeninize dikkat edin. Geç yatmayın ve günde ortalama 7-8 saat uyuyun

13. Bol sıvı alın. Günde ortalama 2,2.5 lt su tüketmeye özen gösterin

14. Doktorunuzun uygun gördüğü vitamin takviyelerinden kullanın

15. Gribe yakalandıysanız başkalarını korumak için maske takın

Yüksek frekanslı ses dalgalarıyla teşhis gerçekleştiriliyor

EUS yani endoskopik ultrasonografi, yüksek frekanslı ses dalgaları ile karaciğer, safra kesesi, pankreas gibi organlardan görüntüler elde edilmesini sağlayan bir cihazdır. Sindirim sisteminin alt tabakalarını ve çevre dokuları da incelemeye imkan tanımaktadır. Bu hastalık ve durumlar için EUS teknolojisi kullanılmaktadır.

· Yemek borusu kanseri

· Mide kanseri

· Rektum kanseri

· Safra yolu kanseri

· Pankreas kanseri tanısı

· Biyopsi alınması

· Kanserin erken evrede saptanması

· Ameliyat sonrası takipte nüks bulgularının araştırılması

· Ameliyat öncesinde ışın tedavisi yani radyoterapi verildiyse tümör çapındaki gerilemenin araştırılması

· Rektum etrafındaki komşu organlarda (prostat, mesane, vajina) lenf bezlerinde ve damarlarda kanser tutulumunun incelenmesi ve tümörün derecesinin (T1, T2, T3, T4) belirlenmesinde kullanılabilmektedir.

Endoskopik yöntemler hastaya hızlı bir iyileşme sürecinin yolunu açıyor

Karaciğer ve safra yolları hastalıklarındaki endoskopik ultrasonografiyle hastalıkların tanısı konulmakta ve tedavi gerçekleştirilmektedir. Kolanjiyoskopi yani ERCP safra yollarının görüntülenmesine ve karaciğerin içinde gezinmeye olanak sağlamaktadır. Endoskopik bir araçla safranın aktığı ince bağırsak bölümünden safra yollarına girilerek bu kısmın görüntülenebilmektedir. ERCP ile safra yollarındaki darlık, taş, tümör gibi tabloların tanınmasını ve tedavisinin sağlanmasını amaçlanmaktadır. Böylelikle hasta büyük bir cerrahi işleme gerek kalmadan endoskopik işlemler ile konforlu bir süreç geçirerek normal hayatına geri dönebilmektedir.

Yeni yöntemler vakalarla anlatıldı

Son yıllarda başarılı sonuçları ile öne çıkan endoskopik uygulamalar konusunda uluslararası çapta bir organizasyon düzenlendi. Memorial Bahçelievler Hastanesi İleri Endoskopi Merkezi’nde 4. kez düzenlenen Karaciğer Akademisi”ne farklı ülkelerden 120 doktor katıldı. Prof. Dr. Yusuf Ziya Erzin, Prof. Dr. A. Emre Yıldırım ve Prof. Dr. Salih Boğa tarafından düzenlenen akademide, karaciğerin endoskopi ile birleştirildiği endohepatoloji kavramı başlığı incelendi. Karaciğerde normalde kesitsel yöntemler kullanılırken teknolojinin gelişmesiyle son dönemde sıkça kullanılan EUS yani endoskopik ultrasonografinin karaciğer hastalıklarının tedavisindeki rolü ve güncel yaklaşımlar canlı vakalar eşliğinde paylaşıldı. Dünyada bu alandaki çalışmaları ile tanınan, Marsilya Üniversitesi’nden Prof. Dr. Marc Barthet’nin de katılımcı olarak yer aldığı akademide vakalar üzerinde yeni teknolojiyle hem tanı hem de tedavi yöntemleri gösterildi.

Çocuklar hayal gücünü sevdikleri spor ile birleştiriyor

“Sporu Seviyorum” konulu resim yarışması, bu yıl çocukların yaratıcılıklarını harekete geçirmenin yanı sıra spora ve sanata olan duyarlılığı arttırmayı, gelecek sporcuların ve sanatçıların yetişmesine pozitif bir güç olmayı amaçlıyor.

Çocukların zihinsel gelişiminde önemli bir rolü olan resim sanatını öğrencilere sevdirmek ve geleceğin sanatçılarının yetişmesine katkı sağlamak amacıyladüzenlenen yarışma; okul öncesi, ilkokul ve ortaokul düzeyindeki öğrencilere yönelik olmak üzere üç ayrı kategoride hazırlanıyor. Yarışmaya, pastel boya kullanarak çizilen çalışmalar ile3 Mayıs 2024 tarihine kadar katılım sağlanabiliyor.

Çocukların Resimleri 1 Yıl Boyunca Hastanede Sergilenecek

Çocukların motivasyonunu artırmak ve hayal gücünü sergilemelerine olanak sağlamak amacıyla gerçekleştirilen yarışmada dereceye giren özgün eserler, 1 yıl boyunca Memorial Bahçelievler Hastanesi’nde sergilenme imkânına sahip olacak.

Yarışma ile ilgili detaylı başvuru bilgilerinewww.memorial.com.tr web sitesi üzerinden ulaşılabilirsiniz.

Başvuru Koşulları

1. Yarışma okul öncesi, ilkokul ve ortaokul olmak üzere üç kategoride yapılacaktır.

2. Resimler, 35cm x 50cm ölçülerinde resim kağıdına, pastel boya ile yapılacaktır.

3. Resimlerin sağ arka köşesine yarışmacının adı soyadı, yaşı, okulu, velisinin adı soyadı ve telefonu yazılmalıdır. Her yarışmacı sadece bir kez yarışmaya katılma hakkına sahiptir.

4. Yarışmaya katılan resimler, eser sahiplerine iade edilmeyecektir. Sadece dereceye giren eserler 1 yıl içinde talep edilmesi durumunda eser sahiplerine verilebilir.

5. Yarışmacılar resimlerini, 3 Mayıs Cuma gününe kadar Memorial Ataşehir, Bahçelievler, Şişli, Ankara, Antalya, Diyarbakır, Dicle, Kayseri Hastanelerine elden veya posta yoluyla ulaştırabilirler.

6. Kazananlar 13 Mayıs Pazartesi günü www.memorial.com.tr ’den duyurulacaktır

Ödüller

· Birinci: Bisiklet

· İkinci: Vestel V Tab Z1 A 64GB 10.1'' IPS Tablet

· Üçüncü: Vestel Akıllı Uyku Işığı

· Dördüncü: Vestel V23 Minidots Beyaz Kulakiçi Kulaklık

· Mansiyon: Akademi Çocuk Eğitim Set

Su hücreleri besliyor

Suyun en önemli görevlerinden biri toksinlerin vücuttan uzaklaştırıp, hücrelerin beslenmesine yardımcı olmaktır. Kan basıncı ve vücut ısınının düzenlenmesini sağlamaktadır. Ağız, üst solunum yolları ve akciğerin nemlenmesine yardımcı olarak solunuma destek olmaktadır. Su besinlerin sindirilmesine yardımcı olur, kabızlığı önler ve bağırsakların çalışmasında, böbreklerin çalışmasında etkilidir ve taş oluşumunu önlemektedir. Su yeterli içildiği sürece ödem atılmasına yardımcı olmaktadır.

Yeterli su içmek cilt sağlığını koruyor

Günde 2-3 litre arası su içmek sadece vücuda iyi gelmekle kalmamakta aynı zamanda cilt sağlığının korunmasında da etkin rol oynamaktadır. Saçlarda dökülme ve kepeklenmeyi azaltırken, kilo vermek isteyenlerde yağ yakımına yardımcı olarak metabolizmayı hızlandırabilmektedir.

Eklem sıvısında bulunan su ile eklem kayganlığı artar, ağrılar azalır. Beyin fonksiyonları su ile düzenlenir, unutkanlık ve strese iyi gelmektedir. Reflü, gastrit veya ağız kokusu olan kişilerin şikayetlerinin azalmasında suyun payı büyüktür.

İdrar rengi içilen su miktarını ortaya çıkarıyor

İklim, fiziksel aktivite ve ek hastalıklar ile birlikte herkesin günlük 2-3 litre arasında su tüketimi tavsiye edilmektedir. Bazı hastalıklarda; grip, ishal, idrar yolu enfeksiyonnda, gebelikte veya emzirme döneminde su tüketiminde artış önerilmektedir. Özellikle idrar renginin koyu olması yeterli su içilmediğinin göstergesi olabilmektedir.

Normal idrarın rengi sarının her tonudur. İdrara rengini veren, ürokrom maddesidir. Açık sarı veya suya yakın renk çok sıvı tüketildiğini ve idrar yoğunluğunun en düşük seviyede olduğunu gösterirken, en koyu sarı ise sıvının az tüketildiğini veya böbreğe az sıvı geldiğini işaret etmektedir. Koyu sarı idrar ile karşılaşan kişilerin su tüketimini artırması önerilmektedir.

Kalp yetmezliği veya böbrek yetmezliği gibi durumlarda doktorun önereceği şekilde su tüketimi önerilmektedir. Aşırı su içme isteği ve susuzluk hissi, şeker hastalığı, hormonal bozukluklar veya böbrek hastalıklarını işaret edebilmektedir. Bu gibi şikayetlerde bir uzmana başvurmak önerilmektedir. Suyun aşırı tüketilmesi olumsuz sonuçlara neden olabilmektedir.

Normal koşullardan fazla su içilmesi böbreklerin aşırı çalışmasına, vücuttaki sodyum, potasyum ve birçok mineral dengesinin bozulmasına neden olabilmektedir. Vücuttaki tüm işlevsel faaliyetler olumsuz bir şekilde etkilenebilmektedir. Bu nedenle yeterli kadar su içmek sağlığımız için önemlidir.

Bu tür problemlerden kurtulabilmek için ilk olarak beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivitenin gözden geçirilmesi, günlük yaşam rutininde küçük değişiklikler yapılması geçiş mevsiminin daha kolay atlatılması için büyük önem taşıyor. Memorial Antalya Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Dyt. Berna Ertuğ, bahar yorgunluğunu atlatmak için önerilerde bulundu.

Bahar mevsimini kolay geçirmek için aşağıdaki önerileri uygulayın;

1- Yeterli ve dengeli beslenin:Günün en önemli öğünü kahvaltıyı kesinlikle atlamayın. Besin çeşitliliğine önem verin ve tek tip beslenmekten kaçının. Bütün besin gruplarını içeren bir öğün tüketmeye çalışın. Örneğin bir öğününüzü kıymalı sebze yemeği veya tavuklu salata, 1 su bardağı ayran ve 1 dilim ekmek şeklinde hazırlayarak besin çeşitliliğini sağlayabilirsiniz. Beyaz undan yapılmış besinler yerine kepek, çavdar, tam buğdaydan yapılmış tahıllı besinleri tercih edin.

2- Az az sık sık beslenin:Düzensiz tüketilen öğünler, uzun süre açlıklar kan şekerinin dengesiz düşmesine ve yükselmesine neden olabileceği için bahar yorgunluğu belirtileri daha kötü hale gelebilir. Dolayısıyla günde 3 ana, 3 ara öğün olacak şekilde az az sık sık 6 öğün tüketmeye çalışın. Kendiniz 3-4 saatten fazla aç bırakmamaya özen gösterin. Tükettiğiniz miktarlara yani porsiyonlarınıza dikkat etmeye çalışın.

3- Susamadan su için:Havaların ısınmasıyla oluşabilecek su kayıplarını önlemek ve mevsimsel değişikliğe bağlı dolaşım problemlerinden kurtulmak için bol bol su tüketin. Susamadan su içmeyi alışkanlık haline getirmeye çalışın. Günlük 2-3 lt (10-15 su bardağı) su tüketerek dolaşım sistemini daha düzenli hale getirmiş ve toksinlerden kurtulmayı sağlamış olursunuz.

4- Alkol tüketimine dikkat edin:Mevsim geçişlerinde yüksek miktarlarda tüketilen alkol problemlerinizin daha çok artmasına neden olur. Bu nedenle alkol tüketimini sonlandırın ya da sınırlandırın.

5- Kontrollü kafein tüketin:Gün içerisinde yorgunluğu atmak, uyanık kalmak için sıkça tüketilen çay, kahve gibi kafeinli içecekler kontrol altında tutulmalıdır. Yüksek miktarlarda alınan kafein kalp çarpıntısına ve vücuttan su kaybına neden olabileceği için özellikle mevsim değişikliğindeki sıkıntıları tetiklememek adına kafein alımı minimumda olmalıdır. Kahve, çay, asitli içecekler gibi kafeinli içecekler yerine rahatlatıcı özelliğinden dolayı bitki çaylarını tercih edebilirsiniz.

6- Yeterli ve düzenli C vitamini alın:Gün içerisinde özellikle C vitamini içeren sebze ve meyve tüketimini artırın. Beslenmenize brokoli, ıspanak, yeşil sivri biber, maydanoz gibi yeşil yapraklı sebzeler ve portakal, kivi, kuşburnu, greyfurt gibi meyveler ekleyin.

7- Uyku düzenine özen gösterin:Uykusuzluk ve düzensiz uyuma kendinizi daha yorgun hissetmenize neden olur. Düzenli uyku saatleri gün içerisinde daha enerjik hissetmenize yardımcı olacaktır. Günde 6-8 saat uyumaya çalışın.

8- Fiziksel aktivitenizi artırın:Haftada 3 gün yapılan tempolu yürüyüşler, yüzme, gevşeme egzersizleri yorgunluğa karşı korur. Spor yapmaya vaktiniz yoksa aktif yaşam tarzı için yürüyerek gidebileceğiz yerlere araba kullanmama, asansör yerine merdivenleri tercih etme gibi küçük aktivitelerle de fiziksel aktivitenizi artırabilirsiniz.

Kasık ve karın ağrısı yaşayanlar dikkat!

Endometriozis, adet kanının karın içine dökülmesi ve endometrium dokusunun tutunarak gelişmesi ile oluşabildiği gibi, karın iç zarı hücrelerinin değişime uğramasıyla ile de oluşabilmektedir. Endometriozis bulunan kadınlarda en sık şikayet karın ve kasık ağrısıdır. Bu ağrı adet ağrısı şeklinde olabildiği gibi, adet süreci dışında da kendini gösterebilmektedir. Özellikle bağırsaklar ve idrar kesesi gibi genital organlar dışındaki tutulumlarda adet zamanında kanlı dışkılama ve ağrı, idrarda kanama gibi belirtiler olabilir.

1. Cinsel ilişki sırasında ağrı

2. Tuvalete çıkıldığı sırada ağrı

3. Karında şişlik, bulantı ve kusma

4. Aşırı kanama

5. Kısırlık

6. Adet döneminde artan halsizlik, yorgunluk veya ishal

7. İdrarda kanama

gibi belirtiler çikolata kisti hastalığının en sık rastlanan belirtileri arasında yer almaktadır.

Endometriozis olan kadınların yaklaşık % 36’sı hamile kalmakla ilgili zorluklar yaşayabilmektedir. Hastalık rahim kanallarını etkilemişse karın içinde yapışıklıklara sebep olur, ayrıca yumurtalık kistlerine yol açarak bebek sahibi olmayı engelleyici rol oynayabilmektedir. Endometriozisli kadınlarda yumurta ile spermin birleşmesini engelleyen bazı maddelerin de salgılandığı bilinmektedir. Endometriozis doğurganlığı devam eden kadınların yaklaşık % 20’sinde, infertil yani bebeği olmayan kadınların ise % 25–30’unda saptanabilmektedir.

Hem tanı hem de tedavide laparoskopi kullanılabilir

Endometriozis tanısı muayene ve ultrasonografiyle her zaman konamayabilir. Ancak yumurtalıklarda çikolata kisti saptanırsa tanı kolaylaşmaktadır. Derin dokularda yerleşen endometriozisin tanısında ise bu bölgeye spesifik MR incelemesi gerekebilmektedir. Kesin tanı laparoskopi ile konulmaktadır. Karın zarında görülen kırmızı veya kahverengi endometriozis odakları, organlar arasında yapışıklıklar ve yumurtalıklarda çikolata kistleri saptanabilir. Diğer organ tutulumlarında bağırsaklarda yapışıklıklar ve idrar kesesinde kanayan odaklar izlenebilmektedir. Tedavi seçeneklerinde cerrahi ve ilaç tedavisi mevcuttur. İlaç tedavileri hastalığın semptomlarını azaltmak veya cerrahi yapılmışsa tekrarını önlemek amaçlı yapılabilmektedir. Cerrahi tedavide laparoskopi tercih edilmektedir. Laparoskopide öncelikle tanı konulduktn sonra cerrahi olarak endometriozis odaklarının çıkarılması, organlar arasındaki yapışıklıkların açılması ve çikolata kistlerinin çıkarılması adımları uygulanmaktadır. Çikolata kisti ön tanısı alan ileri yaştaki kadınlarda gerekirse yumurtalıkların alınması veya histerektomi yani rahim ile yumurtalıkların çıkarılması tercih edilebilmektedir.

Değişen beslenme şekli şeker hastalarını etkileyebilir

Şeker hastalarının bir kısmı Ramazan ayında oruç tutmak istemektedirler. Hastalığın tipi (Tip 1 ve Tip 2 ), ciddiyeti ve kullanılan ilaçlara göre hastalara farklı önerilerde bulunulabilmektedir. Özellikle değişen beslenme şekli ve uzun süreli su tüketememe hastalarda önemli sorunlara neden olabilmektedir. Şeker hastaları oruç tutarken şeker yüksekliği (hiperglisemi), şeker düşüklüğü (hipoglisemi) , diyabetik ketoasidoz, sıvı kayıpları ve tansiyon düşüklüğü gibi durumlarla karşılaşabilmektedirler.

İnsülini dengelemeyi öğrenerek oruç tutabilirsiniz

Düşük riskli hasta grupları Ramazan öncesi verilen eğitim ve destekle oruç tutabilmektedirler. Kontrol altında diyabeti olan, oral antidiyabetik ve tek doz bazal insülin alan hastaların yakın takiple oruç tutabilecekleri belirtilmektedir. Kullanılan ilaçlara göre bazı yan etkiler ortaya çıkabilmektedir. Bulantı, kusma, midede yanma, şişkinlik veya şeker düşüklüğü görülebilmektedir. Hekimlere danışarak Ramazan’da kullanılan ilaçların dozları ve grupları değiştirilebilir. Günde tek öğün uzun etkili insülin kullanan hastaların insülin dozları azaltılabilmektedir. Hastanın beraberinde kullandığı tansiyon, kolesterol gibi ilaçların da dozları ve saatleri ayarlanmaktadır.

Riskli gruplar dikkat etmeli!

Çoklu insülin tedavisi alan tip 1 ve 2 diyabet hastaları, gebeler, kontrolsüz diyabeti olanlar, böbrek ve kalp yetmezliği olanlar, yoğun fiziksel aktivite gerektiren iş yapanlar, son 3 ay içinde diyabetik ketoasidoz yaşayan hastalar ve kanser tedavisi alan hastaların oruç tutması önerilmemektedir.

Yüksek riskli şeker hastaları ısrarla oruç tutmak isterse acil durumlar konusunda bilgilendirilmeli, şeker yüksekliği ve düşüklüğü gibi durumlarda oruç bozmaları gerektiği belirtilmelidir. Kronik hastalığı olan bireylerin oruç tutmamaları dini kurumların da onayladığı bir durumdur.

Bu besinlerle tok kalabilirsiniz

Şeker hastaları iftar ve sahur arasındaki süreyi iyi değerlendirmelidir. Hastalardaki sıvı kayıpları olumsuz sonuçlar doğurabilir. Özellikle iftara bol suyla başlanmalı ve sahura kadar yeterli (1,5-2litre) sıvı alımı sağlanmalıdır. Şekerli içeceklerden kaçınılmalıdır. Çay, kahve gibi kafein içeren içeceklerin idrar söktürücü etkisi bulunmakta olup, bu içecekler de az tüketilmelidir.

Hastalar iftarda bol karbonhidratlı besinlerden kaçınması önerilmektedir. Gerekirse iftar ve sahur arasına düşük kalorili ara bir öğün eklenebilmektedir. İftarda çorba hafif kahvaltılıklar ve salatayla başlanıp ana öğüne geçilebilir. İftarda ekmek, pide, makarna, pilav gibi karbonhidrat içeriği yüksek olan besinlerden kaçınmak gerekmektedir. Tatlı tüketimini en aza indirerek, tüketilecekse de sütlü tatlılardan küçük porsiyonlar tüketilebilir. Protein içeriği yüksek besinler gün içinde tok kalmaya yardımcı olabilir. Sahurda peynir, süt, yumurta, yoğurt gibi besinler gün içinde daha uzun süre tokluk oluşturabilir.

Her 3 kanserin 2’si erkeklerde, 1’i kadınlarda görülüyor

Kolon ve rektum kanserleri genellikle polipler ile gelişmektedir. Polip, ince bir sapın ucunda top gibi görünen ve vücudun çeşitli bölgelerini kaplayan zarlardan dışarı doğru büyüyebilen küçük doku çıkıntıları ve hücre büyümeleri olarak adlandırılmaktadır. Hücrelerin normalden fazla çoğalarak oluşturduğu yapılar olan polipler, çoğunlukla kalın bağırsakta da görülebilmektedir.Yapılan çalışmalar polip oluşumunun erkeklerin %30’unda, kadınların ise %20’sinde görülebildiğini ortaya koymuştur. Bu verilere paralel olarak her üç kolorektal kanserin ikisinin erkeklerde görüldüğü ve birinin kadınlarda geliştiği ortaya çıkmaktadır.

Gençlerde kolorektal kanser sıklığı artıyor!

Daha önce sıklıkla 50 yaş üzerinde görülen kolon ve rektum kanseri son yıllarda 50 yaş altında sıklığı en çok artan kanserler arasında yer almaktadır. Günümüzde kolon kanserlerinin yaklaşık %30’u 40’lı yaşlarda görülebilmektedir.Bu nedenle dünyanın birçok ülkesinde 50 yaşında başlatılan tarama programları, kırklı yaşlara doğru çekilmeye başlamıştır. Özellikle ailesinde kolon kanseri öyküsü olanların daha erken yaşlarda kolonoskopi yaptırması büyük önem taşımaktadır. Yapılan çalışmalar da; genç yaş kolon kanserlerinin %86’sında aslında tanı öncesi bir bulgu olmasına rağmen bu bulgular hastalar tarafından önemsenmemiş olup, kanserin daha ileri evrelerde tanısının konulmasına ve tedavi sürecinin zorlaşmasına yol açtığı gösterilmiştir. Ayrıca ailesinde kolorektal kanser öyküsü olanlar için 30-50 yaş aralığında kolorektal kanser gelişme riski %2,1 ile %7,1 arasında artış gösterebilmektedir. Bu kişilerin rutin olarak 3-5 yılda bir kolorektal muayene ve gerekli tetkikler ile değerlendirilmesi erken tanı konulması için oldukça önemlidir.

Kolorektal kanserler açısından riskli grupta bulunanlar

· Ailesinde kolorektal kanseri öyküsü olanlar

· Obezite, metabolik sendrom, karaciğer yağlanması, hipertansiyon, hiperlipidemi gibi sorunları olanlar

· Alkol ve sigara tüketenler

· Sağlıksız koşullarda uzun süreli kırmızı et tüketenler

· İnflamatuar bağırsak hastalıkları olanlar (Crohn, Ülseratif Kolit)

· Organik tozlara karşı mesleki maruziyet yaşayanlar

Kolonoskopi taramaları ihmal edilmemeli

Kalın bağırsak ve rektumun incelenmesinde kullanılan kolonoskopi işlemi sayesinde kalın bağırsaktaki polipler çıkartılmakta ve doku örneği alınabilmektedir.Endoskopik bir işlem olan kolonoskopi ile birçok kanser öncülü polip tespit edilebilmekte ve hızlı tanı konulabilmektedir. Böylece gelecekte meydana gelecek olası kanser oluşmadan ortadan kaldırılmış olur. Kolon kanserleri, kolonoskopi tarama oranlarının düşük olduğu ülkelerde daha sık görülmekte ve daha yüksek ölüm oranlarına yol açabilmektedir.Türkiye’de aile öyküsü olmayan kişilerde 50 yaşın üzerinde 10 yılda bir kolonoskopi ve 2 yılda bir gaitada gizli kan testini içeren bir tarama programı önerilmektedir. Aile öyküsü olanlarda daha erken yaşlarda ve daha sık taramaların yapılması gerekmektedir.

Kolorektal kanser oluşumuna karşı posalı beslenme büyük önem taşıyor

Kolorektal kanser oluşumunda kötü beslenme alışkanlıklarının rolü büyüktür. Bol posalı beslenme tarzı kalın bağırsak sağlığının korunmasında oldukça önemlidir. Yüksek oranda posa içeren besinler, dışkının sindirim sisteminden geçiş süresini kısaltmakta, daha ağır, daha hacimli atık maddesi (dışkı) oluşturarak kanser riskini azaltmaktadır. Bol posalı beslenmenin yağ içeriği genellikle daha azdır, bu da kolon kanserinden koruyucu özellik taşımaktadır. Günlük posa tüketiminin genellikle ortalama 25-35 gr. olması gerekmektedir.

Hastalık bulgu verdiğinde ileri evreye ulaşmış olabiliyor

Kolorektal kanserlerde ortaya çıkan belirtiler arasında dışkılama alışkanlıklarında değişiklik olması en sık görülen bulgudur. Bunun beraberinde rektal kanama, ele gelen rektal kitle, demir eksikliği anemisi, karın ağrısı ve kontrolsüz kilo kaybı gelmektedir. Yapılan çalışmalara göre herhangi bir bulgu sonrası başvuran hastalarda tespit edilen kolon kanseri, genellikle daha ileri evrelere ulaşmış bulunmaktadır. Kolorektal kanserli hastaların yaklaşık %20’si maalesef metastaz yapmış halde başvurmaktadır. En sık metastaz lenf nodlarına olurken daha sonra sıklık sırasıyla karaciğer, akciğer ve peritona metastaz gerçekleşmektedir. Son yıllarda kemoterapi ilaçları ve cerrahi tekniklerdeki ilerlemeler sayesinde yapılan tedavilerle, ileri evre hastalarda da hem sağ kalım hem de hastanın yaşam kalitesinde kayda değer ilerlemeler kaydedilmiştir. Sadece karın içine metastaz yapan hastalarda ameliyattan hemen sonrasında uygulanan sıcak kemoterapi (HIPEC) bazı kolon kanseri türlerinde hastanın yaşamına olumlu katkı sağlamaktadır.

Çocukluk çağı kanserlerinin teşhisi erişkinlere göre daha zor olabiliyor

Ülkemizde her yıl yeni kanser görülme sıklığı ise bir milyonda 110-120 olarak belirtilmektedir.

Buna göre ülkemizde her yıl yaklaşık 3 bin yeni kanser tanısı konmaktadır. Çocukluk çağı kanserleri klinik, biyolojik ve genetik olarak erişkinlerde görülen kanserlerden farklıdır. Bu nedenle çocuklarda kanser teşhisi konulması erişkinlere göre biraz daha zordur. Klasik olarak erken teşhis ve erken dönemde tedavi başarıyı oldukça artırmaktadır.Çocuklarda sıklıkla görülen kanser türleri yetişkinlerde görülenlerden farklıdır. En sık görülen çocukluk çağı kanser türleri aşağıdaki gibidir.

· Lösemi (kan kanseri)

· Beyin ve omurilik tümörleri

· Lenfomalar

· Yumuşak doku tümörleri

· Böbrek tümörleri

· Kemik tümörleri

Çocuğunuzda bu belirtiler varsa dikkat

Çocukluk çağı kanserlerinin belirtileri genellikle diğer, daha yaygın sağlık sorunlarıyla da ilişkilendirilebilir ancak yine de ciddi bir şekilde değerlendirilmelidir. Yaygın olarak görülen belirtilerden bazıları şunlardır;

1.Ciltte özellikle gövdede, bacakların üst kısmında herhangi bir travma olmaksızın morlukların oluşması,

2.Diş eti büyümesi (diş eti hipertrofisi) ve/veya sık tekrarlayan burun kanamaları,

3.Nedeni bulunamayan ve açıklanamayan uzun süren ateş,

4.Son altı ayda istemsiz olarak vücut ağırlığının %10’dan fazlasının kaybı,

5.Özellikle sabah kusmaları, baş ağrısı ve bulantı olmaksızın kusma birlikteliği,

6.Boyun, gövde, karın veya vücudun herhangi bir yerinde ortaya çıkan bezeler, özellikle 2 cm’den büyük lenfadenopati varlığı,

7.Özellikle kemiklerde, eklemlerde, sırtta veya bacaklarda geçmeyen ve geceleri daha kötü olabilen ağrı, açıklanamayan topallama,

8.Nedeni bulunamayan uzun süren halsizlik, yorgunluk, bitkinlik,

9.Küçük bebeklerde kedigözü parlaması gibi gözün içinde beyazlık ortaya çıkması, (Flaşlı fotoğraf çekildiğinde bebeğin göz bebeği beyaz renkte ise bu mutlaka araştırılmalıdır)

10. Geceleri iç çamaşırı değiştirecek kadar gece terlemesinin bu şikayetlere eşlik etmesi,

11. Karın şişliği ile birlikte özellikle idrar ve gaita çıkarımında zorlanma, kanlı idrar birlikteliği, (özellikle çocuklar banyo yaptırılırken, giydirilirken karın bölgesinde ele sertlik gelmesi)

12. Yüzde felç, yürüme bozukluğu,

13. Kansızlık, özellikle demir tedavisine cevap vermeyen anemi,

14. İyileşmeyen veya tekrarlayan enfeksiyonlar,

15. Küçük çocuklarda sürekli ağlama, huzursuzluk, çok uyuma, yemek yememe gibi davranış değişiklikleridir.

Yaygın görülen genel belirtilerin yanı sıra kanser türüne bağlı olarak değişen belirtiler de görülebilmektedir Örneğin, beyin tümörleri baş ağrısı ve denge bozukluklarına neden olabilirken, lösemi gibi kan kanserleri halsizlik, kansızlık, tekrarlayan enfeksiyonlar ve vücutta travma olmaksızın kolay morarma gibi belirtiler gösterebilir.

Bazı çocukluk çağı kanserlerinin tedavi oranları oldukça yüksek

Çocukluk çağı kanserleri genellikle tanı konulması ve tedavi edilmesi açısından uzmanlık gerektirir. Teşhis, kan testleri, görüntüleme testleri (MR, BT taramaları), kemik iliği biyopsisi ve diğer yöntemleri içerebilir. Tedavi yöntemleri cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve hedefe yönelik ilaç tedavisi gibi çeşitli olabilir. Tıptaki ilerlemeler sayesinde çocukluk çağı kanserlerinin tedavisinde başarı oranları oldukça yüksektir. 1960’lardan önce başarı oranı %50’lerin altında iken günümüzde Genel ortalama %80’lerin üzerindedir. Akut lenfoblastik lösemi B hücre tipinde %90’lara varan iyi sonuçlar alınmaktadır. Ancak bazı kemik tümörlerinde, AML’de ve nöroblastomada hala istenen başarılar elde edilememektedir. Yine de erken teşhis ve uygun tedavi ile birçok çocukluk çağı kanseri başarı ile tedavi edilebilmektedir. Günümüzde dirençli vakalarda kemoterapi yanında immünoterapi ve uygun vakalarda kök hücre nakli yapılması önemli bir tedavi seçeneğidir.

Çocukluk çağı kanseri riskine karşı ne yapılmalı?

Çocukluk çağı kanserleri hem çevresel hem de genetik etkilerin bir kombinasyonu nedeniyle ortaya çıkabilir. Bu yüzden, çocuğunuzun kanser olmasını engellemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak bazı risk faktörlerine dikkat edilerek çocuklarda kanser riski azaltılabilir.

1. Hamilelik sırasında yeterince folik asit almaya dikkat edin.

2. Eğer mümkünse yeterli süre emzirin.

3. Çocukluk dönemi boyunca çocuğa yeterli fiziksel aktivite imkanı sağlayın.

4. Tüm çocuklar ve aileler için güvenli, istikrarlı, besleyici ilişkiler ve ortamlar inşa ederek olumsuz çocukluk çağı deneyimlerinin önün geçin.

5. Hamilelik sırasında alkol ve tütün kullanımından kaçının. Radyasyon maruziyetinden kaçının.

6. Çocukların tütün dumanından ve hava kirliliğinden uzak durmasını sağlayın.

7. Çocuğunuzun sağlıklı ve dengeli beslenmesini sağlayın.

8. Kansere neden olabilecek kimyasal maddelerin kullanılmasından kaçının.

9. Günümüzde elektromanyetik dalgalarının kanser yapıcı etkileri ile ilgili yayınlar artmaktadır. Bu konuda dikkatli olun.

Havaların serin olması önemli bir avantaj

Ramazan ayının yaz mevsimine denk gelmesi durumunda sıcak ve uzun günlerde, oruç tutmak sağlık açısından bazı riskleri de beraberinde getiriyordu. Özellikle yaz mevsinin aşırı sıcak geçtiği bölgelerde yüksek hava sıcaklıkları ile birleşen açlık; aşırı sıvı kaybı, halsizlik, yorgunluk ve tansiyon problemlerine neden oluyordu. Sağlıklı kişilerin bile tansiyon değerlerine dikkat etmesi gerekirken, düzenli ilaç kullanan kalp ve yüksek tansiyon hastalarının bu dönemde çok daha dikkatli olması gerekiyor. Neyse ki bu yıl ramazan ayı havanın serin olduğu Mart ayına denk geldi. Bu durum kronik hastalığı kontrol altında olan birçok hasta için oruç tutmayı daha da kolaylaştıracaktır.

3 veya daha fazla ilaç kullanan tansiyon hastaları dikkat!

Yüksek tansiyon hastalarının Ramazan ayında hekimlere sıkça sorduğu ve en çok merak ettikleri konu oruç tutup tutamayacaklarıdır. Kan basıncının kontrol altında olması ve kullanılan ilaçlar oruç tutma konusunda belirleyici faktörlerdir. Bazı yüksek tansiyon hastaları günde bir ilaç kullanırken, bir kısmı çok daha fazla ilaca ihtiyaç duyabilmektedir. Oruç tutarken bu ilaçların bazıları zamanlama açısından düzenli kullanılamayacağı için doktor tarafından hastanın oruç tutması önerilmeyebilir. Özellikle 3 ve daha fazla ilaç kullanan hastaların bu ilaçları gün içine yaymaları gerektiğinde oruç tutmaları pek uygun değildir.

Sıvı kaybına karşı dikkatli olunmalı

İdrar söktürücü olarak gruplandırılan bazı ilaçlar, hastaların sık idrara çıkmasına neden olarak sıvı kaybını artırmakta ve bu da hastanın daha çabuk susamasına neden olmaktadır. Ayrıca idrar söktürücüler tek başlarına veya kombine tansiyon ilaçlarıyla beraber sabah alınmalıdır. Akşam alındıkları takdirde gece idrara çıkışı artırarak uyku düzenini bozarlar. Sıvı kaybının düzeyi, kullanılan idrar söktürücü ilacın dozu ile orantılıdır. Bu nedenle idrar söktürücü ilaç kullananlar gün içerisinde vücuttaki sıvı açığını kapatmak için bol su tüketmelidir. İdrar söktürücü tansiyon ilacı kullanan hastaların oruç tutmaları sıvı kaybı (dehidratasyon) riski nedeniyle önerilmez.

Böbrek yetmezliği varsa…

Böbrek yetmezliği olan yüksek tansiyon ve kalp hastaları oruç tutma konusunda sıkıntı yaşayabilecek diğer bir hasta grubudur. Böbrek yetmezliği, özellikle hipertansiyon ve ciddi kalp yetmezliği olan hastalarda daha sık görülen bir durumdur. Yeterli sıvı tüketimi bu hastalar için hayati önem taşır. Özellikle uzun süre sıvı alımının olmadığı oruç periyodunda bu hastaların sıvı azlığına bağlı böbrek fonksiyonları daha da bozulabilir.

İdrar söktürücü ilaç kullanmayan, yüksek tansiyonu uzun süredir kontrol altında olan ve böbrek yetmezliği gibi başka bir ek hastalığı da bulunmayan kişiler, genellikle Ramazan ayında oruç tutabilirler. Ancak yüksek tansiyonu henüz kontrol altına alınamamış, tedavisi yeni başlamış hastaların oruç tutmaları önerilmemektedir. Çünkü bu hastalar, gün içerisinde kan basıncı seyrine göre ek ilaca ihtiyaç duyabilirler.

Oruç tutmak isterken kalp sağlığınızla oynamayın

Yakın zamanda kalp krizi geçirmiş (birkaç ay), göğüs ağrıları devam eden, kalp yetmezliği veya yüksek tansiyonu henüz kontrol altına alınamamış ya da kalp yetmezliği nedeniyle idrar söktürücü ilaç kullanmak zorunda olan hastaların oruç tutmaları uygun değildir. Uzun süre önce kalp krizi geçirmiş ancak tedavisi yapılmış, göğüs ağrıları bulunmayan hastaların yine ek hastalıkları yoksa oruç tutmalarında herhangi bir sakınca yoktur. Tüm kalp hastaları, mutlaka doktorlarına danışarak, oruç tutma konusunda tavsiye almalıdır.

Kan şekeri dengesini korumak önemli

Ramazan orucu, normal beslenme biçimlerinin yanı sıra uyku ve uyanıklık düzenlerinde de büyük bir değişim oluşturur. Oruç tutulması esnasındaki besleme ve glukoz alımındaki değişiklikler oruç tutulmayan günlerden ve diğer yaygın oruç biçimlerinden önemli ölçüde farklıdır. Burada, sıvı ve enerji dengesinde meydana gelen değişikliklerle hormonlardaki dalgalanmaların fizyolojik açıdan önemli etkileri vardır. Şeker hastalarının gün içinde az ve sık yemek yemeleri, kan şekeri düzeylerini belirli bir seviyede tutabilmeleri için büyük önem taşımaktadır. Ancak günlerin uzun olduğu zamanlarda tutulan oruç nedeniyle uzun süreli açlık, kan şekeri seviyesinin tehlikeli sınırlara düşmesine neden olarak, “Hipoglisemi” ataklarına yol açabilir. Şeker hastalığının başlangıç aşamasında olan (prediyabet) ve şeker düşüklüğüne neden olmayan bir ilaç kullanan hastalar, doktorlarından onay alarak oruç tutabilirler. Yani kan şekeri kontrol altında olup, insülin ve sülfonilüre grubu dışında ilaç kullananların doktora danışarak oruç tutmaları uygun olacaktır. Bununla beraber şekeri kontrol altında olmayan hastalar, gebeler, ileri yaştaki bireyler, emziren diyabetik hastalar, şekere bağlı böbrek ve göz tutulumu olanların oruç tutmaları önerilmez.

Eğer diyabetli bir hasta oruç tutacaksa düzenli olarak parmaktan kan şeker ölçümlerini yapmalıdır. Kan şekerini ölçmek orucu bozmaz. Normal zamanda tavsiye ettiğimiz yoğun egzersizlerden hipoglisemi riskini artıracağı için kaçınmak çok önemlidir. Diyabet hastaları hipoglisemi olasılığına karşı oruç esnasında yanlarında meyve suyu veya kesma şeker gibi şekerli bir gıda bulundurmalıdırlar. Çikolata ve benzeri yağlı gıdalar önerilmez. Ramazan boyunca beslenmeye daha fazla özen göstermeli, posadan zengin ve uzun süre tok tutacak gıdaları tercih etmelidirler. Tam buğday ekmeği, yulaf, kepekli ekmek, az yağlı peynir, yumurta, zeytin, avakado, yeşillik, ev yoğurdu, gisemik indeksi düşük meyveler (elma-armut-erik-portakal-kiraz) uygun bir seçenek olabilir. Glisemik indeksi yani birim başına düşen kalori miktarı az olan gıdalar tüketildiğinde, ani şeker yüksekliğine neden olmazlar. Bu grupta yer alan bulgur, nohut, mercimek, barbunya, şehriye, havuç, taze bezelye, yeşil yapraklı sebzeler, et, balık, fındık, ceviz, badem gibi gıdalar tecih edilmelidir. Sıvı ihtiyacını karşılayabilmek için de iftardan sonra bol su, şekersiz komposto, ayran, şekersiz çay gibi içecekler tercih edilmelidir.

Diyabetik hastalarda günlük kalori alımı iftar ve sahur arasındaki döneme yayılmalıdır. İftarda çorba gibi sıvı gıdalar ve hafif kahvaltılıklar yendikten sonra ana öğüne geçilmeli, öğünlerde şerbetli tatlılar gibi aşırı kalori alımından kaçınılmalıdır. Gerekirse iftar ve sahur arasına düşük kalorili bir ara öğün ilave edilmelidir.

Oruç bu hastalıklara iyi geliyor!

Son yıllarda biyolojik saat olarak bilinen sirkadyan ritim üzerinde çok sayıda çalışma yapılmış ve aralıklı beslenmenin vücut üzerindeki pek çok olumlu etkisi gösterilmiştir. Oruç da bir aralıklı beslenme biçimi olup, çalışmalar aralıklı beslenmenin insülin direncini, karaciğer yağlanmasını, vücuttaki iltihabı (enflamasyonu) azalttığını ve bağırsak florasında olumlu değişiklikler yaptığını göstermektedir.

Oruç tutma kararı verilirken her hastanın durumu bireysel olarak değerlendirilmeli ve genelleme yapılmamalıdır.

Sahurda hamur işleri ve ağır yemeklerden uzak durulmalı

Yeterli ve dengeli beslenmenin sürdürülebilmesi için günün oruç tutulmayan bölümünde 2 ana öğünü tamamlamak ve sahur öğününü atlamamak gerekir. Sahura kalkılmaması ya da sahurda sadece su içilmesinin zararlı olduğu göz ardı edilmemelidir. Çünkü bu beslenme tarzı yaklaşık 17 saat olan açlığı, ortalama 20 saate çıkarmaktadır. Sahurun sabaha karşı yapılması özellikle kilo vermek isteyen danışanların gece yemek kilo aldırır şeklinde düşünerek sahur yapmaktan vazgeçmesine neden olabilir. Ancak zaten sınırlı yeme süresine sahip olunan Ramazan ayında gün içerisinde ihtiyaç duyulan enerji hem sahur hem de iftarda yapılan beslenme ile sağlanır. Eğer sahur öğünü, ağır yemeklerden oluşursa gece metabolizma hızı düştüğü için yemeklerin yağa dönüşme hızı ve kilo alma riski artmaktadır. Bu nedenle sahura mutlaka kalkılmalıdır. Sahurda süt, yoğurt, peynir, yumurta, tam tahıllı ekmekler gibi besinlerden oluşan hafif bir kahvaltı yapılabilir. Aşırı yağlı, tuzlu ve ağır yemekler ile hamur işlerinden uzak durulması uygun olacaktır.

İftarda hızlı yemek yemenin önüne geçilmeli

Bu süreçte dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da iftar sofraları için hazırlanan yiyecekler ve bunların tüketim miktarlarıdır. İftar sofralarında bir insana yetecek yemeğin 2-3 kat fazlası bulunabilmektedir. İftarda kan şekeri çok düşük olduğundan kısa sürede çok miktarda besin tüketme isteği doğmaktadır. Yapılan en büyük hatalardan birisi de çok hızlı bir şekilde, çok yüksek miktarda besin tüketmektir. Beyin doyma emrini yemekten 15-20 dakika sonra verir. Çok hızlı yemek yendiğinde bu süre zarfında fazla miktarda, enerjisi yüksek besinler yenilir ve bu durum hem sağlık açısından risk oluşturabilir hem de ilerleyen günlerde kilo alımına zemin hazırlayabilir. Ayrıca midede rahatsızlık oluşturmaması adına yemeğe daha sıvı sayılan çorba ile başladıktan 15 dakika sonra az yağlı ızgara, haşlama, fırında ya da buğulama olarak hazırlanmış yemekler ile devam edilmelidir. Tatlı seçiminizi iftardan hemen sonra yapmak yerine, birkaç saat sonra ara öğünde tercih etmeniz önerilir. Ağır, şerbetli tatlılar yerine hafif meyve tatlıları veya dondurma tüketmek daha sağlıklı olacaktır.

Komposto ve kuruyemişler ile bağırsaklarınızı hareketlendirin

Ramazan’da hareketsizlik, bağırsak hareketlerinin yavaşlamasına hatta kabızlığa neden olabilir. İftardan 1-2 saat sonra yarım saatlik yürüyüşler yapmak, yemeklerde lif oranı yüksek yiyecekler (kuru baklagiller, kepekli tahıllar, sebzeler) ve ara öğünlerde de taze ve kuru meyveler, hoşaf ve kompostolar, ceviz, fındık, badem gibi kuru yemişler tercih etmek sindirime yardımcı olacaktır.

Su ve tuz tüketimine dikkat!

Günde ortalama en az 2-2,5 litre (12-14 su bardağı) su içmeye ve susama hissi duymasanız bile iftar ve sahur arasında sık sık su içmeye özen gösterilmelidir. Suya ek olarak kafein içeren içecekler yerine de süt, ayran, sade soda, taze sıkılmış meyve-sebze suları, ıhlamur ve kuşburnu gibi bitki çayları tercih edebilirsiniz. Yemekle fazla tuz tüketmek susuzluğun daha fazla hissedilmesine neden olur. Bu nedenle özellikle sahurda olmak üzere oruç boyunca tuzlu yiyeceklerden uzak durarak tuz tüketimine dikkat etmenizde fayda vardır.

Ek olarak; kronik rahatsızlığı olup sürekli ilaç kullanması gereken kişiler oruç tutmak için mutlaka hekimine danışmalı ve bir diyetisyen takibinde oruç tutmalıdır.

Sakatlığa bile neden olabilir!

Çoğu skolyoz vakasında eğrilik hafiftir ancak bazı eğrilikler çocuk büyüdükçe kötüleşir. Şiddetli skolyoz sakatlığa bile neden olabilmektedir. Özellikle ciddi bir omurga eğrisi, göğüs içindeki boşluğu azaltarak akciğerlerin düzgün çalışmasını zorlaştırabilir. Hafif skolyozu olan çocuklar, eğriliğin ilerleyip ilerlemediğinin değerlendirilmesi için genellikle doktor takibi ve röntgen gibi tetkiklerle yakından izlenir. Vakaların önemli bir çoğunluğunda herhangi bir tedaviye gerek yoktur. Bazı çocuklarda eğriliğin kötüleşmesini önlemek için korse takılması gerekebilir. Daha ciddi eğrilikleri düzeltmek için ise ameliyata başvurulabilir.

Skolyozun belirtilerine dikkat!

1. Omuz dengesinin eşit olmaması

2. Bir kürek kemiğinin diğerinden daha belirgin görünmesi

3. Bel kıvrımının simetrik olmaması

4. Bir kalçanın diğerinden daha yüksek olması

5. Göğüs kafesinin bir tarafının öne doğru çıkıntılı olması

6. Öne eğilirken sırtın bir tarafında çıkıntı oluşması

7. Kol ve bel kıvrımı arasındaki mesafenin eşit olmaması

Bazı hastalıklar da skolyoz nedeni

Daha az görülen skolyoz türleri şunlardan kaynaklanıyor;

· Serebral palsi veya kas distrofisi gibi belirli kas güçsüzlüğüne ve kaybına neden olabilen nöromüsküler durumlar

· Omurga kemiklerinin gelişimini etkileyen doğum kusurları

· Bebekken göğüs duvarında geçirilmiş ameliyat

· Omurga yaralanmaları veya enfeksiyonları

· Omurilik düzensizlikleri

· Omurgada fiziksel değişikliklere neden olan bir tümör

· Bir veya daha fazla gende değişiklik meydana geldiğinde ortaya çıkan genetik hastalıklar

Skolyozu olan hastalarda görülen rahatsızlıklar

Skolyozlu kişilerin çoğunda hastalığın hafif bir formu bulunurken, skolyoz bazen aşağıdakiler de dahil olmak üzere komplikasyonlara neden olabilir.

Solunum Problemleri: Şiddetli skolyozda göğüs kafesi akciğerlere baskı yaparak nefes almayı zorlaştırabilir.

Sırt sorunları: Çocukluğunda skolyoz hastası olan kişilerin, özellikle de eğrilikleri büyükse ve tedavi edilmezse, yetişkinlerde kronik sırt ağrısı yaşama olasılıkları daha yüksek olabilir.

Dış görünüş: Skolyoz kötüleştikçe, eşit olmayan kalça ve omuz, kaburga ve bel ile gövdenin yana doğru kayması gibi daha belirgin değişikliklere neden olabilir. Skolyozlu kişiler sıklıkla görünüşleri konusunda duyarlı olurlar.

Skolyoz cerrahisi uygun hasta grubunda başarılı sonuçlar veriyor

Skolyoz sinir kökü sıkışması veya kötüleşen sırt ağrısıyla ilişkilendirildiğinde, kendiliğinden düzelme şansı azdır ve zaman geçtikçe şikayetlerin daha da kötüleşmesi muhtemeldir. Omurgayı tekrar dengeye getirmek ve sıkışabilecek sinirlerdeki baskıyı ortadan kaldırmak için ameliyat gerekir. Yetişkinlerde omurga deformitelerini tedavi etmek için tasarlanmış birçok farklı tipte cerrahi prosedür vardır. Cerrahlar, ameliyatı her hasta için ihtiyaçlarına göre özelleştirir. Uygun hasta grubuna cerrahi uygulandığında, mükemmel fonksiyonel sonuçlar elde edilebilir ve hastaların yaşam kaliteleri olumlu anlamda değişir.

Ağrısız bir hayat mümkün

Çoğu hasta ameliyattan 2 ila 4 hafta sonra okula veya işine dönebilir ve 4 ila 6 ay içinde ameliyat öncesi tüm faaliyetlerine devam edebilir. İyileşme sürecinden sonra çoğu hasta normal aktif yaşamlarına geri döner. Ameliyat olan skolyozlu hastalar genellikle fiziksel olarak çok daha iyi hissederler ve skolyoz ameliyatından sonraki yaşamları ağrısız olabilir. Skolyoz ameliyatında uygulanan gelişmiş yöntemler omurgayı düzleştirirken, ağrının önlenmesini amaçlamaktadır.

İyi huylu polipler zamanla kötü huylu tümöre dönüşebiliyor

Kolon ve rektum tümörleri, sindirim sisteminin bir parçası olan bağırsaklar ve bağırsakların son bölgesini oluşturan rektumda gelişen bir kanser türüdür. Kolorektal kanserler, genellikle polip adı verilen küçük, iyi huylu tümörlerin zaman içinde tümöre dönüşmesiyle ortaya çıkmaktadır. Kronik kabızlık, ailevi polip sendromları, aşırı kilo, sedanter yaşam tarzı ve beslenme alışkanlığı kolorektal kansere yakalanma riskini artırmaktadır. Kolorektal kanserlerde bazı risk faktörleri kontrol edilemez. Ancak yaşam tarzınızdaki küçük değişikliklerle bu riskleri azaltmak mümkündür. Sağlıklı bir diyet, lifli gıdalardan zengin beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkol kullanımından uzak durmak gibi önlemler kolon ve rektum tümörleri riskini azaltabilmektedir. Kolorektal kanser riskini en aza indirmek için bu önlemleri almanız gerekir;

1. Sebze, meyve, kepekli tahıl ve baklagiller gibi yüksek lifli sağlıklı besinleri tüketin, sindirim sisteminizi düzenleyerek kolon sağlığınızı destekleyin.

2. Kırmızı ve işlenmiş et tüketimini sınırlayın.

3. Düzenli egzersiz yapın

4. Kilonuzu koruyarak kontrol altında tutun

5. Alkol ve sigara kullanımını sınırlayın ya da tamamen bırakın

6. D vitamini seviyenizi kontrol edin

7. Kolonoskopi taramanızı düzenli yaptırın

Bağırsak alışkanlıklarındaki belirtileri hafife almayın

Rektumda yeni oluşmaya başlayan tümörler sinsi bir şekilde ilerleyerek ilk başta belirti vermemektedir. Ancak ishal veya kabızlık atakları gibi anormalden bağırsak değişimleri hafife alınmaması gerekir. Kolarektal kanser belirtileri şunlardır;

· Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik

· Geçmeyen ishal veya kabızlık atakları

· Karın ağrısı

· Kanlı dışkılama veya dışkıda renk değişikliği

· İştah kaybı

· Halsizlik ve sürekli yorgunluk

· Kansızlık

· Sebepsiz kilo kaybı

50 yaşından sonra kolonoskopi yaptırmayı ihmal etmeyin

Tüm hastalıklar veya kanser türlerinde olduğu gibi kolorektal kanserleri önleme veya erken tanı için düzenli sağlık kontrolü ve önerilen tarama testleri büyük önem taşımaktadır. Kolonoskopi tetkiki ile kolon ve rektum tümörlerini erken aşamada tespit etmek mümkündür. Özellikle anemi (kansızlık) olan kişilerin kontrollerinde bağırsak tümörleri akla gelmelidir. Sağlıklı bireylerde endoskopi ve kolonoskopi 50 yaşından sonra önerilmekte ve alınan sonuca göre 3-5 yılda bir tekrarlanması gerekmektedir. Ailevi yatkınlığı olan bireylerin ise kontrol ve kolonoskopileri ailede kolon kanseri görülen en genç kişi yaşından 10 yıl önce başlanmalıdır. Aile hikayesinde kolorektal ya da başka kanser hikayesi olan kişilerde 40 yaş ve öncesi kolonoskopi ve kontroller tekrarlanmalıdır.

Erken teşhis tedavi şansını artırıyor

Kolon tümörlerinde tedavi başlangıcı cerrahi olmasına rağmen rektum kanserinde onkolojik tedavilerle başlamak önerilmektedir. Günümüzde gelişen teknolojilerle görüntü kılavuzluğunda yapılan radyoterapi rektum kanserinin lokal tedavisinde önemli role sahiptir. Eş zamanlı uygulanan kemoterapi hapları ile birlikte hastalığın kontrol oranları artmıştır. Onkolojik tedavilerin kombine kullanımı ile her 3 hastadan birinde tümör tamamen kaybolmakta ve özellikle makata yakın yerleşen tümörlerde organ korunarak cerrahisiz hastalıktan kurtulmak mümkün olmaktadır. Onkoloji tedavi yanıtına göre cerrahi tüm tedavilerden sonra planlanabilir. Kemoterapi ajanlarındaki çeşitlilik yaygın evre hastalıkta bile uzun süreli kontrol oranlarını beraberinde getirmiştir. Kolon ve rektum tümörlerinde hastanın bütüncül değerlendirilmesi gerekir. Tedavi sırasındaki beslenme, bağırsak bakterilerinin durumu (mikrobiata) ve D vitamini takviyeleri gibi ayrıntılar tedavi başarısında önemlidir. Hastalığın yaygınlık durumunun belirlenmesi ve konu ile ilgilenen tüm hekimlerin ortak kararı ile tedavi planlanması hastalıktan kurtulmakta en önemli unsurlardandır.

Hastaya konfor cerraha kolaylık sağlıyor

Robotik minimal invaziv teknik, cerrahi ekip ve hasta için önemli kolaylık sağlamaktadır. Vericinin ameliyat sonrası daha çabuk iyileşmesi, küçük kesi kullanılması sayesinde daha kısa sürede günlük hayatına dönmesi robotik cerrahi ile mümkün olmaktadır. Karaciğer naklinin klasik tekniğinde hastanın sağlıklı karaciğerinin çıkarılıp bağışlanan karaciğeri yerleştirilmesi için göğüs kafesinin hemen altından 3 -4 milimetrelik dikey ve 12-16 milimetrelik yatay bir kesi yapılmaktadır. Robotik yöntem ile yapılan minimal invaziv cerrahilerde 2-4 cm’lik bir kesiye ilaveten 3 tane 8 milimetrelik delik aracılığıyla ameliyat yapılmaktadır. Ameliyat sırasında cerrah, ameliyat masasının yanında bulunan ve ameliyatı kumanda edebilecek olan konsolda oturmakta ve robotu kullanmaktadır. Konsoldan alınan görüntüyle cerrah tüm detayları görebilmekte ve kolları hareket ettirebilmektedir.

6 yöne hareket edebilen robot ile karaciğer alımı gerçekleştiriliyor

Da Vinci robotunda bulunan 4 kol 540 derece dönüp 6 yöne hareket edebilmektedir. Kollardan biri kamera olarak kullanılmaktadır. Yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu görüntü, kamera tarafından 10 kat büyütülerek cerraha yansıtılmaktadır. Böylelikle ameliyat bölgesi çok daha net ve ayrıntılı olarak görüntülenebilmektedir. İnsan elinden daha ufak boyutlarda bulunan robot kollar, cerrahın elinin uzanamayacağı noktalara da erişebilmektedir. Bu nedenle robotik cerrahi hem hastaya hem de cerraha avantaj sağlamaktadır.

Daha az ağrılı işlem ile donör kısa sürede ayağa kalkabiliyor

Canlıdan organ nakli ameliyatlarında en büyük fedakarlığı yapan donörler, karaciğer naklinde karaciğerinin bir parçasını hastaya vermek için gönüllü olmaktadır. Vericinin karaciğeri ameliyat sonrası kendini yenilemekte ve kişi bir süre sonra hayatına eskisi gibi devam edebilmektedir. Robotik cerrahi yöntemi vericinin iyileşme sürecini oldukça kısaltmakta ve kişi günlük hayatına rahatlıkla dönebilmekte, hatta 1 ay içinde spor yapacak duruma dahi gelebilmektedir.

Türkiye’de ilk kez gerçekleştirildi

Birkaç yıl önce Suudi Arabistan’da King Faisal Hastanesi’nde Prof. Dr. Dieter Broreing tarafından gerçekleştirilen Dünya’nın ilk robotik karaciğer naklinin ardından Prof. Dr. K. Yalçın Polat, Dr. Broreing ile çalışmalara başladı. 1 yıllık robotik eğitiminin ardından, Dr. Broreing, Memorial Bahçelievler Organ Nakli Merkezi’ne geldi ve iki günlük ameliyat programına katıldı.İki günde yapılan iki ayrı ameliyatla, organ bekleyen iki hastamız yeniden doğdu.

En sevdiklerine donör oldular, robotik ameliyat ile 12 saat sonra ayağa kalktılar

13 senedir kronik hastalıkları olan ve 5 yıldır karaciğer yetmezliği ile savaşan 33 yaşındaki Mustafa Çakan, kaşıntıları nedeniyle gece uykusundan uyanıyor ve sürekli halsiz hissediyordu. Çakan, 28 yaşındaki kardeşi Murat Çakan’ın karaciğerinden alınan bir parça ile hayata tutundu. Mustafa Çakan; “Kardeşim sağ olsun hiç düşünmeden ciğerinin bir bölümünü vermeyi kabul etti. Ben de ona hiç düşünmeden verirdim. Kendisine teşekkür ediyorum. Ameliyat zorlu bir süreç olabilir ama kimse ameliyat sürecinde korkmasın. Organ nakli olduk ve 4'üncü günde ayağa kalkıyorsak bu süreçten kesinlikle korkmamalılar” dedi.

Ağabeyine donör olan Murat Çakan duygularını bu sözlerle ifade etti “ Hiç düşünmeden seve seve karaciğerimi vermeyi kabul ettim. Ameliyatımın da robotik cerrahiyle yapılması sayesinde 2. günden itibaren ayağa kalkıp yürümeye başladım. Abime bir yaşam verebiliyor olmak çok güzel bir duygu. Aile olarak çok mutluyuz”

Robotik karaciğer donör ameliyatı sayesinde kısa sürede iyileşen bir başka aile de Geyik ailesiydi. 28 yaşındaki Ömer Geyik, 4 yıldır siroz hastalığıyla savaşan 58 yaşındaki babası Nadir Geyik’e karaciğerinin bir parçasını vermek için gönüllü oldu. Baba-oğul karaciğer nakli için Prof. Dr. Kamil Yalçın Polat’a başvurdular. Başarılı geçen ameliyat sonrası hızlıca toparlanan Ömer Geyik; “Ne olsa razıydım ama robotik sonrası daha çabuk toparlanacağımı duyunca içim rahatladı. Ameliyattan 12 saat sonra da ayağa kalktım. Hemen iyileşmek ve babamın da hızla iyileştiğini görmek en büyük mutluluk” diye konuştu.

Türkiye’de bir ilki gerçekleştirenMemorial Bahçelievler Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Yalçın Polat ameliyat süreçlerini bu sözlerle anlattı; “ Robotik cerrahi verici yani donör açısından daha küçük bir ameliyat kesesi, erken ayağa kalkma, konforlu bir ameliyat süreci sağlıyor. Karaciğer vericilerimiz de ameliyattan 12 saat sonra ayağa kalktı. Robotik ameliyat olan donörlerimizi dört beş gün içerisinde de taburcu edebiliyoruz" dedi.

Obezitenin tanı ve tedavisinde vücut kitle endeksinin rolü büyük

İnsanlardaki boy ve kilo arasındaki oran vücut kitle endeksi olarak bilinmektedir. Erkeklerde ve kadınlarda vücut kitle endeksi sayıları arasında farklı olabilmektedir.Hastaların boy ve kiloları arasındaki oran yani vücut kitle indeksi obezite tanısı ve tedavisinde belirleyici rol oynamaktadır. Vücut kitle indeksi 30- 35 arasında olan kişilere uzman kontrolünde beslenme, egzersiz ve medikal tedavi gibi konularda çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü obeziteye neden olan hormonal bozuklukları önceden belirlemesi ve tedaviyi düzenlemesi gerekmektedir. Hormonal bozuklukla meydana gelen obezite sayısı beklenenden daha az olmaktadır. Ancak bazı özel hastalarda doktor muayenesi ile ayırt edilebilmektedir. Eğer altta yatan bir obezite nedeni yoksa aşırı kalori ve düşük egzersize bağlı yaşam stili nedeniyle ortaya çıkmışsa o zaman bir ekip tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu ekip içerisinde diyetisyen, Gastroenterog, obezite cerrahı ve bazı durumlarda psikiyatri bulunmaktadır. Obez birey asla yalnız bırakılmamalı bir ekip tarafından uygun tedavi yapılmalıdır. Hastaların obeziteyle birlikte görülen yandaş hastalıkları göz önüne alınarak daha hızlı ve agresif tedaviler ön plana çıkarılabilir.

Kilo fazlalığı metabolizmayı olumsuz etkiliyor

Çağımızda kilo fazlalığı giderek artmaktadır. Kilo fazlalığının mekanik, ruhsal etkileri yanında metabolik etkileri de vardır. Bu metabolik etkilerin en önemlileri; şeker, kolesterol metabolizma bozuklukları sonucu oluşan diyabet ve kolesterol yüksekliğidir. Bu hastalıkların sonucunda, kalp- damar/ beyin damar hastalıkları görülebilir. Dünyada ölüm nedenleri arasında kalp damar hastalıkları ve buna bağlı rahatsızlıklar ilk sıradadır. Obezite aynı zamanda solunum sistemi ve üreme sistemine de zarar verir, karaciğer işleyişini de bozarak tüm vücut metabolizmasına olumsuz etkiler yapar. Kilo fazlalığı nedeniyle obezite tedavisi için doktora başvuran hastalarda temel prensip dengeli beslenmeyi ve fiziksel aktiviteyi hayatlarında dahil edebildikleri bir yaşam tarzı oluşturmaktır. Hastalar hekim tarafından değerlendirilerek obezite ekibi tarafından uygun diyet, egzersiz programlarına alınır. Ek hastalıkları değerlendirilir. Obeziteye neden olacak bir hastalık varlığı araştırılır. Ayrıca obezite nedeniyle gelişmiş bir metabolik hastalık olup olmadığı belirlenir. Buna göre tedavi planlaması yapılır. Yaşam tarzı değişikliği ve davranışsal yöntemler ile başarısız olması durumunda ya da ek hastalıkların varlığında obezitenin tedavisinde medikal ( ilaç) yöntemler kullanılır.

Diyet ve egzersizden fayda görülmediğinde endoskopik tedavi yöntemleri denenebilir

Diyet, egzersiz ve ilaçla fayda göremeyen bazı hastaların obezite cerrahisi için de erken süreçte olması nedeniyle endoskopik tedavi yöntemleri kullanılabilir.

Mide balonları tüm dünyada kabul edilmiş ilk 48 saat ilk takıldığı dışında yan etkisi olmayan, kilo vermeye yardımcı olan, geri döndürülebilen bir yöntem olarak bilinmektedir. Bu yöntem yutulabilir mide balonu ve endoskopik mide balonu uygulaması olarak ikiye ayrılmaktadır. Midenin içine konulan balon şişmekte ve hasta şişkinlik hissettiği için yemek yiyememektedir. Midedeki balon beyine tokluk hissi vererek iştahı kapatmaktadır. 4 ay sonra içerisindeki sıvı aktifleşince balon patlamakta ve doğal yollarla dışarı atılmaktadır. Ancak herkes mide balonu için uygun olmamaktadır. Özellikle mide fıtığı veya ileri derecede özafagus hastalığı olanlara mide balonu önerilmemektedir. Ancak balon sırasında kilo veren hastalar balon çıktıktan sonra eski yeme düzenlerine dönerse tekrar kilo alma riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Balon dışında endoskopik tüp mide prosedürleri de ülkemizde ve dünyada artmaktadır. Etkisi cerrahi tüp mide ameliyatı kadar etkili, iyileşme süresi ise çok daha kısadır.

Her hastaya özel ameliyat programı uygulanıyor

Obezite cerrahisinin uygulanması için belli kriterler bulunmaktadır. 18-65 yaş arasındaki hastaların vücut kitle endeksi 35-40’ın üzerinde olan hastalarda uygulanan obezite cerrahisinde tüp mide ameliyatları dünyada en sık uygulanan yöntemler arasında bulunmaktadır. Kişiye özel ameliyat programı oluşturulmakta ve ameliyat sonrası 4 haftalık diyetisyen kontrolü ile tedavi devam edilmektedir. İlk hafta sıvı gıdalar sonra ise yarı katı gıdalar yenilerek 4 hafta geçirilmektedir.

Sadece 18 yaş üzeri değil, 16-17 yaşındaki adölesan yani ergenlik dönemindeki çocuklara da adölesan obezite cerrahisi uygulanabilmektedir. Kişiye özel olarak organize edilen ameliyat programıyla adölesan dönemdeki kişilere de cerrahi süreç uygulanabilmektedir.

İşlenmiş gıdalardan uzak olmak obeziteyi engelliyor

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte daha fazla gıdaya ulaşmak ve daha az enerji harcamanın bedeli, kilo fazlalığı olmaktadır. İşlenmiş gıdalar kolay ulaşılır/tüketilir, kalorisi yüksek ve cazip tatlardadır. Öncelikle hazır ve işlenmiş gıdalar ile beslenme tamamen bırakılmalıdır. Kas iskelet sistemi metabolizmasını çalıştırmak çok önemlidir. Metabolizma hızının artırılması için dengeli beslenme, yeterli uyku, bol su ve mutlaka hareket etmek önemlidir.

Kışın yaşanan halsizlik depresyon belirtisi olabilir

Mevsimsel depresyonda olan kişide bazı belirtiler ortaya çıkmaktadır. Bu belirtiler kişinin depresyonda olduğunu belli eden, kendisiyle ve çevresiyle bağını zayıflatan belirtiler olmaktadır.

1. Günlük hayatta dikkatini toplayamamak,

2. Sürekli halsizlik hissinin oluşması,

3. Daha fazla yemek yeme ihtiyacı,

4. Gün içerisinde uyku artışı,

5. Uyumakta ve uyanmakta zorlanmak,

6. Olumsuz düşüncelere kapılmak,

7. En basit işleri bile yapmak istemekte zorlantı,

8. Kilo problemleri,

9. Sosyal aktivitelerde yetersizlik,

gibi belirtilerin görülmesiyle, kişinin mevsimsel depresyonda olabileceği düşünülebilmektedir.

Eğer bütün bunlar her sonbahar döneminde kendini gösteriyorsa kronik anlamda mevsimsel duygu durum bozukluğuyaşandığı ifade edilebilmektedir.

Mevsimsel depresyon, kalıcı depresyondan farklı olarak mevsim şartlarının getirdiği kısıtlamalar geçtiğinde ortadan kalkmaktadır. Ancak yine de yılın 6 ayı sürecek bir depresyon kişinin günlük enerjisini düşürmekte ve genel olarak hayat akışını olumsuz etkilemekle birlikte psikoterapi ve psikiyatri desteği alması önerilir.

Bilişsel davranışçı terapi ile mevsimsel depresyon tedavi edilebilir

Mevsimsel depresyonun tedavisinde antidepresanlar, D vitamini takviyesi, ışık (fototerapi)ve bilişsel davranışçı terapiye başvurulmaktadır.

Klinik psikolojinin ilgilendiği alanlardan biri olan bilişsel davranışçı terapi, mevsimsel depresyonun tedavisinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu yöntemde bireyin işlevsellik düzeyini düşüren olumsuz düşünce kanalları azaltılarak düşünce süreçlerini gerçekçi ve işlevsel bir düzeye ulaştırarak düşünce değişimi sağlanmaktır. Bilimsel araştırmalar sonucunda, kişilerin farkındalığı arttıkça depresyon ile mücadele etme mekanizmalarının güçlendiği ve bununla paralel olarak günlük işlevsellik düzeyinin yükseldiği kanıtlanmıştır.

Tüm psikiyatrik hastalıklarda olduğu gibi mevsimsel depresyonun tedavisinde de bireyin yaşamında birçok alana müdahale gerekmektedir. Bu nedenle mevsimsel depresyonda da bütüncül yaklaşım önemlidir. Bu durum insan doğasının biricik ve karmaşık yapısıyla ilişkili olmaktadır.

Balık yağı günümüzde besin takviyesi olarak kullanılıyor

Genellikle uskumru, ton balığı ve ringa balığı gibi yağlı balıklardan elde edilen bir yağ türü olan balık yağı, Omega -3 yağ asitleri açısından zengin olması sebebiyle günümüzde besin takviyesi olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Piyasada genellikle sıvı ve tablet formunda bulunan balık yağı, özellikle hipertrigliseridemi ve kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde en çok kullanılan besin desteği olmaktadır.

Soğuk su balıkları Omega-3 açısından daha zengin

Balık yağının içerdiği Omega 3; alpha-linolenic acid (ALA), eicosapentaenoic acid (EPA), and docosahexaenoic acid (DHA) olmak üzere 3 türü bulunan bir yağ asididir. ALA formu keten tohumu, soya fasulyesi ve kanola yağı gibi bitkisel kaynaklarda; EPA ve DHA ise balık ve diğer deniz ürünlerinde bulunmaktadır. Özellikle somon, ringa balığı, orkinos, ton balığı ve sardalya gibi soğuk su balıkları ile ceviz ve chia tohumu Omega 3 yağ asitlerinden zengindir. Omega 3 besinlerde doğal olarak bulunmasının yanı sıra; yumurta, yoğurt, meyve suyu, süt ve bebek mamalarına sonradan ilave edilerek zenginleştirme yapılabilmektedir.

Bedenimizdeki bütün hücrelerin membranı için önemli bir bileşen olan Omega 3, özellikle göz, beyin ve sperm hücrelerinde yoğun olarak yer alır. Bununla birlikte kalp-damar sağlığı, akciğerler, immün ve endokrin sistem üzerinde birçok olumlu etkisi bulunmaktadır.

Romatoid artrit semptomlarını azaltıyor, kan basıncını düzenliyor

Balık yağının faydaları şu şekilde sıralanmaktadır:

1. Balık yağının romatoid artrite bağlı semptomları rahatlatmaya yardımcı olabileceğine dair çalışmalar bulunmaktadır. Haftada iki kez besin kaynaklı tüketimi kalp hastalığı riskini azaltmaktadır; ancak besin takviyesi formu ile bu etkinin sağlanacağı bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.

2. Balık yağının besin takviyesi formunda alımı kan basıncını düzenlemekte; yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olabilmektedir. Bununla birlikte balık yağı, içerdiği Omega 3 yağ asitleri sayesinde kan trigliserit düzeylerinin iyileşmesine, iyi kolesterol olarak adlandırılan HDL kolesterolün yükselmesine katkıda bulunabilmektedir.

3. Balık yağının içeriğinde bulunan çoklu doymamış yağ asitlerinin; kalp koruyucu, iltihaplanmayı baskılayıcı ve hipertrigliserdemi üzerine olumlu etkilere sahip olmaları sayesinde; metabolik sendrom gibi obeziteye bağlı komorbiditelerin önlenmesi ve tedavisinde etkili olabileceği düşünülmektedir.

4. Balık yağı tüketimi adet kramplarına iyi gelebilmektedir.

5. Balık yağı ayrıca karaciğer yağlanmasını azaltıcı etki gösterebilmektedir.

Aşırı tüketimi kanama riskini artırabilir

Vücuda faydalarının yanı sıra balık yağı tüketiminin bazı yan etkileri de görülebilmektedir. Balık yağı takviyelerinin ağızda kötü bir tat ve koku bırakabilmesi, mide yanması, bulantı veya diyare (ishal) gibi sindirim sistemi problemlerine yol açabilmesi, yüksek dozda tüketimin kanama riskini de artırması ile antikoagülan ve antiplatelet ilaçların etkisini azaltması bu yan etkiler arasında yer almaktadır.

Hamile ve emziren kadınlar dikkatli kullanmalı

Tablet, kapsül ve sıvı formda günlük olarak tüketilebilen balık yağı takviyelerinin faydasını görebilmek için uzun süreli kullanımı önerilmektedir. Çocuklarda, yetişkinlerde ve yaşlılarda güvenli bir şekilde kullanılabilen balık yağının ağır metal içerme riski nedeni ile gebelerde ve emziren annelerde daha dikkatli kullanılması ve uygun ürünlerin seçilmesi gerekmektedir.

Balık yağı iştahı artırıp, kilo aldırmıyor

Balık yağının iştah artırıcı ve kilo aldırıcı etkisinin olup olmadığı merak edilen sorular arasında yer almaktadır. Ancak balık yağının iştah artırıcı ve kilo aldırıcı etkisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte balık yağı günün herhangi bir saatinde öğün sırasında yağ içeren besinler ile tüketilmesi önerilmektedir.

Vücutta bir hormon olarak işlev gören D vitamini kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin emilimini ve kullanımını artırarak kemik sağlığını destekler. Bağışıklık sisteminin güçlenmesine yardımcı olur, vücudu enfeksiyonlara karşı korur. Kas fonksiyonlarını düzenler ve kas gücünü artırır. Hücrelerin normal şekilde büyümesi ve gelişmesine yardımcı olur. Sinir sistemi ve beyin fonksiyonlarını destekler.

Kış aylarında D vitamini eksikliği daha sık görülüyor

D vitamini sadece belirli besinlerde (yağlı derin su balıkları, süt, yumurtanın sarısı vb.) ve az miktarda bulunur. D vitamini ihtiyacının yaklaşık %20’si gıdalardan karşılanmaktadır. Bundan dolayı sadece beslenme ile tüm ihtiyacın karşılanması zordur. İhtiyacımızın %80’i ise güneş ışıklarının yardımı ile vücutta üretilir. D vitamini sentezi için güneş ışınlarının cilde belli aylarda (mayıs-kasım arası), günün belli saatlerinde (saat 10.00-15.00), yüz, kollar ve bacaklar açık şekilde, ortalama en az günlük 15-30 dakika direkt teması gerekmektedir. Fakat çoğu zaman güneşten faydalanarak da yeterli miktarda D vitamini üretilemeyebilir. Dolayısı ile dünyada ve ülkemizde D vitamini eksikliği ya da yetersizliği oldukça sık görülür, kış aylarında görülme sıklığı daha da artar.

Kimler D vitamini kullanmalı?

Herkese rutin D vitamini bakılması ya da tedavi başlanması önerilmemektedir. D vitamini eksikliği olma riski olan kişilere D vitamin düzeyi ölçülmesi ve yetersizliği ya da eksikliği olanlara uygun dozda başlanması gerekir. D vitamini eksikliği yönünden yüksek riskli kişiler;

1. Yeterince güneşlenemeyenler,

2. Yaşlılar,

3. Koyu cilt rengine sahip olanlar,

4. ­Obezite hastaları / obezite ameliyatı olanlar,

5. ­D vitamini metabolizmasını etkileyen ilaçları kullananlar,

6. Kronik böbrek yetmezliği olanlar,

7. Kronik karaciğer yetmezliği olanlar,

8. Emilimini bozan mide bağırsak sistemi hastalığı olanlar,

9. ­Paratiroid bezi hastalığı olanlardır.

D vitamini ihtiyaçtan fazla alınmamalı

D vitamini düzeyinin 20 ng/ml’nin (50 nmol/L) üzerinde olmasını normal kabul edilir. ­Ancak ideali 30-50 ng/ml düzeyinde olması olmasıdır. D vitamini düzeyinin 10 ile 20 ng/ml (25-50 nmol/L) arasında olması D vitamini yetersizliği, ­ D vitamini düzeyinin 10 ng/ml’nin (25 nmol/L) altında olması ise D vitamini eksikliğidir. Günlük alınması gereken en az doz 19-70 yaş arası için 600 IU D vitamini (kolekalsiferol), 71 yaş ve üstü için 800 IU D vitaminidir (kolekalsiferol).

Yaşlılarda ve D vitamini eksikliği yönünden riskli kişilerde daha yüksek günlük D vitamini dozu gerekebilir. Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği ve hipoparatiroidi gibi ek hastalığı olanlarda tedavide kullanılan D vitamini formları ve dozları farklıdır. D vitamini ihtiyaçtan fazla alındığında vücuda zarar verebilir. Ayrıca D vitamini ile birlikte mutlaka yeterli kalsiyum alımı sağlanmalıdır. D vitamini eksikliğinin ya da yetersizliğinin tedavisi mutlaka doktor tarafından yapılmalıdır.

Yanlış cilt bakımı leke ve akne nedeni

Cilt bakımı tekniklerinden ve uygulamalarından önce bilinmesi gereken en önemli husus cilt bakımının kişinin cilt yapısına göre değişkenlik gösterdiğidir. Cilt tipine göre doğru seçilmeyen ve uygulanan cilt bakımı beklenenin aksine olumlu sonuçlar yerine olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Bunlar arasında; cilt lekeleri, yeni oluşan akneler, kızarıklık, morarma ve uygulanan bölgeyi tahrip etme gözlemlenebilir. Cilt tipinin belirlenmesinin yanı sıra cinsiyet ve yaş farklılığı da cilt bakımının nasıl yapılacağı konusunda değişkenlik gösterebilmektedir. Erkek ve kadınlarda sebum yani yağ üretiminde farklılar olabileceği gibi genç yaşlarda kolajen üretimi daha yüksek düzeydeyken orta yaş ve ileri yaşta bu oran gittikçe azalmaktadır. Bu bilgileri göz önüne alarak cilt bakımının nasıl olabileceğinin belirlenmesi gerekir.

Sadece güzellik değil sağlık için de cilde dikkat!

Cilt sağlığının korunması ve ileri yaşlarda ciddi ton eşitsizliklerinin, pigment kayıplarının, kırışıklık, akne ve sivilce izleri gibi durumların gözlemlenmemesi için cilt bakımı rutini oluşturmak önem arz etmektedir. Aynaya bakıldığında temiz ve güzel bir görüntü, cinsiyet fark etmeksizin tüm bireylerde psikolojik olarak rahatlama hissi ve özgüvenin tazelenmesine yardımcı olacaktır. Bu durumu yalnızca güzellik kaygısı olarak değerlendirmek doğru olmayacağı gibi, cilt problemlerinin sağlık açısından doğuracağı sağlık sorunlarını da göz önünde bulundurmak gereklidir. Böbrek sağlığı için yeterli su ve tuz tüketiminin sınırlandırılması ne kadar önemli ise cilt sağlığı için de düzenli ve sağlıklı beslenmeye ek olarak cilt bakımı rutini oluşturulması o kadar önemlidir.

1- Yağlı ciltler için yapılacaklar

Yağlı cilt tipleri, sivilce ve akne oluşumuna en yatkın olanlardır. Bundan dolayı uygulanan en ufak yanlış bir bakım veya aksatılan rutin bakımlar çok çabuk sivilce ve siyah nokta oluşuma neden olabilmektedir. Gün içerisinde özellikle yüzde çok fazla yağ birikimi olacağından su ile temizlemek önemlidir. Yağlı ve nemli fondöten, krem kullanımı sivilce oluşumuna yol açacaktır. Daha soft kremler ve kozmetik ürünler daha yararlı olur. Uygun tonik kullanımı sağlanabilir. Saçlar, yüz ve çevresinden olduğunca uzak tutulmalıdır.

2- Kuru ciltli olanlar ne yapmalı?

Kuru cilt tipleri için ise en büyük sorunların arasında kuruluktan dolayı kabuklanma ve dökülmeler görülür. Nem oranı düşük daha soft krem ve kozmetik ürünlerin kullanması özellikle yüzde kusurlu bir görüntü oluşumuna neden olacaktır. Yüzü nemli tutmak oldukça önemlidir. Her cilt tipinde olduğu gibi güneşe kuru ciltlerinde maruz kalması zararlı olacaktır. Bu durumlara ek olarak aşırı sıcak su ile temas etmek daha kuru bir cilde yol açabileceğinden ılık su ile yüz ve vücut yıkanması önerilir.

3- Hassas ciltler için nem önemli

Yanlış bir peeling, yanlış bir tonik veya yanlış seçilen bir cihazlı cilt bakımı hassas ciltler için kalıcı cilt problemlerine yol açabilir. Hatta cildi hemen tahriş ederek kalıcı izlere yol açabilir. Bundan dolayı seçilen medikal yöntem ya da kozmetik, bitkisel ürün bir uzman tarafından önerilmelidir. Vitamin ve mineral içerikli ürünlerin kullanılması önerilir. Cildi nemli tutmak önemlidir. Güneş koruyucular vazgeçilmezdir.

4- Yıpranmış ciltler için tedavi gerekli

Yıpranmış ciltler için kozmetik ve bitkisel bakımlardan ziyade uzman bir dermatoloğun önerdiği medikal tedavi yöntemleri daha sağlıklı olacaktır. Burada yıpranmaya neden olan ana etken tespit edilerek tedavi yöntemi belirlenmelidir. Son yıllarda evde uygulanan kahve, limon kürü veya ballı ceviz kürü yerine daha kalıcı kesin çözümler değerlendirilmelidir.

Cilt sağlığınız için bu 14 madde önemli

Her yaş aralığında kişilerin sağlıklı bir cilt için uygulaması gereken bazı önemli ipuçları bulunur.

1. Dengeli ve düzenli beslenmek,

2. Aşırı yağlı yiyeceklerden kaçınmak veya fast food tüketmemek,

3. Yeteri kadar su tüketmek,

4. Spor ve egzersiz yapmak,

5. Yastık yüzlerini sık sık değiştirmek,

6. Saçların yüz ve alına çok fazla temas etmemesini sağlamak,

7. Makyajlı veya ciltte kozmetik ürünleri silmeden uyumamak,

8. Aşırı fondöten ve krem kullanımından kaçınmak,

9. Güneşe çıkıldığında cilde uygun güneş kremi kullanmak,

10. Yüz ve vücut havlularının kişiye özel ve hijyenik olmasına dikkat etmek,

11. Yüz ve vücudu düzenli yıkamak,

12. Aşırı kimyasal kozmetik ürünleri kullanmamak,

13. Yeterli vitamin alımına özen göstermek,

14. Doğal ürünleri tercih etmek

Taze meyve ve sebzeler, et veya tavuk sulu çorbalar virüsle savaşırken bağışıklık sistemini güçlendiren önemli vitaminler, mineraller ve antioksidanlar sağlar. Vücut direncini güçlendirmek ve korumak için öğünlerin sade ama besleyici gıdalarla yapılması gerekmektedir.

Sıvı ihtiyacı en iyi su ile karşılanıyor

Vücudun kaybedilen sıvıyı yerine koymak için bol miktarda sıvıya, hatta enfeksiyonla mücadele etmek için daha fazlasına ihtiyacı vardır. Sıvı ihtiyacı en iyi su ile karşılanır ancak ıhlamur, ekinezya, kuşburnu gibi bitkisel çaylar da tüketilebilir. Ayrıca bitki çaylarına 1 tatlı kaşığı bal ilavesi de yapılabilir. Bunlar semptomlar üzerinde rahatlatıcı bir etki de gösterir. Kahve, siyah çay ve alkol tüketimi vücutta su kaybına neden olduğu için hastalık ve toparlanma süreci boyunca tüketilmemelidir. Griple savaşırken vücudun en iyi ilacı uykudur. Bağışıklık hücreleri özellikle gece uykusu sırasında çoğalır, bu nedenle en geç 22:00’de yatağa girilmesi ve en az 8 saat uyunması fayda sağlayacaktır.

Sağlıklı beslenme vücudu hastalıklara karşı koruyor

Bağışıklık hücreleri de dahil olmak üzere tüm hücrelerin sağlığı ve işlevi için çeşitli bir diyetin parçası olarak yeterli miktarda besin tüketmek gerekir. Sağlıklı beslenme vücudu mikrobiyal saldırılara ve aşırı iltihaplanmaya daha iyi hazırlayabilir, ancak tek tek gıdaların özel koruma sağlaması pek olası değildir. Vücudun bağışıklık tepkisinin her aşaması, birçok mikro besinin varlığına dayanır. Bağışıklık hücrelerinin büyümesi ve işlevi için kritik olduğu belirlenen besin örneklerine C vitamini, D vitamini, çinko, selenyum, demir ve protein (amino asit glutamin) dahildir. Bunlar çeşitli bitkisel ve hayvansal gıdalarda bulunurlar.

Bu besinler bağışıklığı destekliyor

Bazı besin ögelerinin eksikliği vücudun bağışıklık tepkisini değiştirebilir. Bilimsel çalışmalarda çinko, selenyum, demir, bakır, folik asit ve A, B6, C, D ve E vitaminlerindeki eksikliklerin bağışıklık tepkilerini değiştirebileceği gösterilmiştir. Bu besinler bağışıklık sistemine çeşitli şekillerde yardımcı olmaktadır.

· Sarımsaktaki aktif bileşen olan allicin sativum'un soğuk algınlığı üzerinde antiviral ve antimikrobiyal etkileri bulunur.

· Kırmızıbiber, maydanoz ve tüm narenciye meyveleri C vitamini bakımından yüksektir.

· Brokoli vitamin ve mineraller ile güçlendirilmiştir. A, C ve E vitaminlerinin yanı sıra lif ve diğer birçok antioksidanla dolu brokoli, tabağınıza koyabileceğiniz en sağlıklı sebzelerden biridir.

· Zencefil ve zerdeçal iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir, bu da boğaz ağrısını ve iltihaplı hastalıkları azaltmaya yardımcı olabilir. Zencefil mide bulantısına da yardımcı olabilir.

· Kara mürver yıllardır soğuk algınlığı ve grip tedavisinde kullanılmaktadır. Bilimsel çalışmalarda, günde dört kez mürver takviyesi tüketen grip hastalarında ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, burun tıkanıklığı ve öksürükte azalma görülmüştür. Bulantı, kusma ve ishale neden olabileceğinden çiğ mürver tercih edilmemelidir.

· Ispanak, flavonoidler, karotenoidler, C ve E vitamini dahil olmak üzere birçok temel besin ve antioksidan içerdiğinden bağışıklık sistemini güçlendirir. Kereviz ve portakal/kivi, birçok insanın soğuk algınlığı hissettiğinde başvurduğu vitamin olan mükemmel bir C vitamini kaynağıdır. Havuç, bir tip antioksidan olan beta karoten içeriği nedeniyle bağışıklık sistemini destekler.

· Meyve ve sebzeler, ne kadar renkliyse o kadar iyidir. Canlı renkler, karotenoidler, polifenoller, flavonoidler ve antosiyaninler gibi antioksidan ve antienflamatuar fitokimyasalların varlığına işaret eder.

· Karahindiba ve roka gibi acı yeşillikler, sağlam doğal öldürücü hücre üretimini ve uygun T hücresi işlevini desteklemek için karaciğer sağlığını destekler.

· Tam tahıllar ve baklagiller sağlıklı bir bağırsak için lif sağlar. Bağırsak, bağışıklık aktivitesinin önemli bir merkezi olduğundan, onu dengede tutmak önemlidir! Bu gıdalar ayrıca ilave bağışıklık desteği için B vitaminleri ve çinko içerir.

· Keten tohumu, iyi bir anti-inflamatuar Omega-3 yağ asitleri kaynağıdır. Ayrıca, öğünlere sağlıklı yağlar eklemek, bağışıklık sağlığı için çok önemli olan A, D ve E gibi yağda çözünen vitaminlerin emilimine yardımcı olur.

· Chia tohumları, içerdiği Omega-3 yağ asitleri sebebiyle vücudumuzda inflamasyonu azaltır. Bağırsak ve bağışıklık sistemimizi destekler. Kakao, vücudun hücrelerini serbest radikallerden koruyarak bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olabilecek teobromin adı verilen bir antioksidan içerir. Yaban mersini bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olabilecek antioksidan özelliklere sahip olan antosiyanin adı verilen bir tür flavonoid içerir.

Doğru besin tüketmek stresi azaltır

Tüketilen yiyecekler vücut tarafından glikoza dönüştürülerek vücuda ve beyne güç sağlayan enerji yaratılır. Vücudun ve beynin glikozu azaldığında, odaklanmakta ve konsantre olmakta güçlük çekilir. Yapılan araştırmalar, sağlıklı beslenen çalışanların gün içerisinde enerjisinin arttığını ve daha verimli olduklarını ortaya koymaktadır. Sağlıklı besinler beyin fonksiyonlarını iyileştirerek iş zorluklarıyla baş etmeyi kolaylaştırır. Araştırmalara göre, sağlıklı beslenme alışkanlıklarını sürdüren kişilerin strese maruz kalma olasılıkları daha düşüktür. Bu da performanslarının artmasına neden olur.

Olumsuz beslenme alışkanlıklarınızın farkında olun

Ofis çalışanlarında obezite görülmesinin başlıca nedeni uzun süre hareketsiz masabaşında oturmaktır. Olumsuz beslenme alışkanlıkları olarak; toplu çalışma alanlarında aralarda abur-cubur besinler atıştırmak, öğle yemeğini masada fast-food tarzı yağlı ve kalorili besinlerden oluşan bir mönüyle yapmak, masada su yerine sürekli çay, kahve, meşrubat tarzı içecekler tüketmek, ofis içerisinde ara öğün bulundurmamak, toplantıların sık ve uzun saatler sürmesi sonucunda ara veya ana öğünleri atlamak olarak sıralanabilir.

İş hayatında bunlara dikkat ederek sağlıklı beslenebilirsiniz;

1- Sabah güne mutlaka kahvaltıyla başlayın.

2- İş stresini azaltmak için işyerinde gün içinde 5 dakikalık yürüyüşler yapın.

3- Öğle yemeği şirkette servis ediliyorsa karbonhidratlı, ağır gıdalar yerine hafif ve düşük kalorili yemekler tercih edin. Özellikle salata ve protein içeren bir besin sizi uzun süre tok tutacak, atıştırmaları engelleyecek ve öğleden sonra daha verimli çalışmanızı sağlayacaktır.

4- Meşrubat tarzı içecekleri tüketmek yerine masalarınıza bir sürahi su alın ve bol bol su tüketin.

5- Çay, kahve yerine bitki çaylarını tercih edin. Özellikle stresi azalttığı için rezene, bağışıklık sistemi içinse adaçayı ve ıhlamur tüketin.

6- Sık seyahat etmek zorunda olan kişiler kilolarını korumak ve sağlıklı beslenmek için az ve sık yemek zorundadır. Yağsız kraker ile ayran, kuru kayısı, ceviz veya badem, 1 meyve, 1 avuç leblebi, yarım simit ile peynir, yağsız tost ve ayran her yerde bulabilecek, pratik ve sağlıklı tercihlerdir. Bulunulan şehir veya ülke koşullarına göre her gün 5-6 porsiyon sebze ve meyve tüketilmelidir.

7- Toplantılarda ikram edilen kurabiyelerden uzak durun. Bunlar yerine yağsız kraker, çeyrek simit, kuru kayısı, ceviz, peynirli kepekli sandviçler, çiğ sebzeler ve bitki çayları tercih edebilirsiniz.

Genetik anormallikler çocuklarda osteosarkom yapabiliyor

Kemik tümörleri iyi huylu ve kötü huylu tümörler olarak ayrılmaktadır. İyi huylu tümörler genellikle hekim kontrolü sonrasında ortaya çıkabilmektedir. Hiçbir belirti vermeyen bu tümörler rastlantısal olarak ortaya çıkmaktadır. Zamanla ilerleyerek kemiklerde yıkıcı hasarlar ve son evrede kas kaybı, dokularda yıkım, ciddi kemik kırılmaları oluşturabilmektedir. Ailede kanser öyküsü de kemik tümörlerinde etken olabilmektedir. Kötü huylu kemik tümörlerinden biri olan osteosarkom genellikle çocuklarda ve gençlerde sık sık görülmektedir. Osteosarkom tümörü genetik faktörlere bağlı ortaya çıkabilen genellikle diz bölgesinde belirti veren bir tümör çeşididir. Çocuklarda büyüme ve gelişme döneminde kemiklerin hızlı büyüyüp gelişmesi kemik tümörünü tetikleyebilen bir diğer risk faktörü olabilmektedir.

Kemik tümörünüzün türünü öğrenmek için hekim kontrolü şart

Ülkemizde genellikle genç yaş gruplarında görülen kemik tümörleri henüz nedeni tam olarak bilinmeyen bir hastalık türü olup, kemikte ağrı, şişme, kemiklerde oluşan kırılmalar, kırılmalar sonucunda ortaya çıkan hareket kısıtlılıkları, kemik üzerinde şişlik oluşumu, ateş gibi belirtilerle anlaşılabilmektedir. Kemik yoğunluğunun azalmasıyla birlikte kemiklerde sağlık problemleri ortaya çıkmaya başlayabilir. Kemik yoğunluğunun azalmasını önlemek amacıyla doğru beslenmek, düzenli spor yapmak ve yaralanmalardan kaçınmak gerekiyor.Bu belirtilerden şüphelenen kişilerin mutlaka hekim kontrollerini yaptırıp kemik sağlıkları hakkında bilgi sahibi olmaları önemlidir. Hekim muayenesi sonucunda kemik tümörü teşhisi almış kişilerde önce tümörün iyi ya da kötü huylu olduğu belirlenmekte ve tümörün türüne göre tedavi uygulamalarına başlanmaktadır.

Teşhis sonrasında tanı ve tedavi için geç kalmayın!

Kötü huylu tümörlerde hızlı müdahale önemlidir. İyi huylu tümörlerde de takip ve gözlem öne çıkmaktadır. Sağlıklı bir takip ve iyi bir gözlem ile tümörün kemiklere verdiği hasarın tespiti yapılmalıdır. Son evrede bulunmayan kişiler için ise öncelik hareket kısıtlılığını önlemek ve estetik kaygıyı azaltmak için önlemler almak olmaktadır. Kemiklerde metastaz olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Tümörlerde tanı konulduktan sonra türüne ve çeşidine, yayılma hızına bakılarak uygun tedavi yöntemi belirlenmektedir. Hekim tarafından cerrahi müdahalelerle rahatsızlığın ilerlemesini önleme amaçlı kemik bankasından gelen ya da hastanın kendi dokusundan alınan kemik ile kemik boşluğunu doldurma işlemi uygulanabilmektedir. Başarı sağlandıktan sonra mutlaka düzenli hekim kontrolleri sağlanmalıdır.

Çocukluk çağı kanserlerinin birçoğunun nedeni belirlenemiyor

Günümüzde gelişmiş ülkelerde her 900 erişkinden biri çocukluk çağı kanseri geçirmiş ve iyileşmiş/ kurtulmuş durumdadır. Çocukluk çağında erişkinlerden farklı olarak daha çok embriyonel tipte kanserler görülmektedir. Çocukluk çağı kanser tanısı alan olguların yaklaşık %5’inde kanser oluşması/gelişmesinde genetik nedenler rol oynamaktadır. Bu kalıtsal hastalıklar arasında Down sendromu, nörofibromatozis (vücutta sütlü kahve lekeleri ile karakterize), tüberoskleroz, kromozom kırık sendromları (Fanconi anemisi, Bloom sendromu, Ataxi-Telenjiektazi vb.) ve vücudun bir yarısının diğer yarısına göre daha büyük olması (hemihipertrofi) sayılabilir. Ancak çoğu çocukluk çağı kanserinin nedeni belirlenememektedir. Bu yüzden çocukluk çağı kanserleri için bir tarama programı yoktur.

Dünyada ve Türkiye’de lösemi ilk sırada yer alıyor

Halk arasında kan kanseri olarak bilinen lösemiler en sık görülen çocukluk çağı kanserleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Türkiye ve dünyada çocukluk çağında görülen kanserlerin %30’unu lösemiler oluşturmaktadır. Beyin tümörleri ikinci sırada ve lenfoma adı verilen lenf bezi kanserleri (Hodgkin ve Hodgkin dışı lenfoma) ise üçüncü sırada yer almaktadır. Onu sırası ile nöroblastom (böbrek üstü bezinden köken alan bir tümör), Wilms tümörü (böbrek tümörü), yumuşak doku sarkomları (Rabdomiyosarkom ve Ewing sarkoma) izlemektedir. Kemik kanseri (osteosarcoma), cilt kanseri (malign melanoma), göz kanseri (retinoblastoma), karaciğer kanserleri (hepatoblastoma ve hepatoselüler karsinoma) ise daha az sıklıkta görülen diğer çocukluk çağı kanserleri arasında sayılabilir. Çocukluk çağı kanserleri her yaşta görülebilmesine rağmen özellikle embriyo dönemindeki kalıntılardan köken alan embriyonel kanserler hayatın ilk beş yılı içerisinde daha sık görülmektedirler.

Erken tanı tedavilerin başarı oranını artırıyor

Çocukluk çağı kanserlerinde kanser tipine göre kemoterapi, radyoterapi, cerrahi tedaviler, kök hücre nakilleri ve bunların değişik kombinasyonları kullanılmaktadır. Erken tanı konulması, son yıllarda tanı ve tedavi alanındaki teknolojik gelişmeler, takip olanakları, destek tedavilerdeki gelişmelerle birlikte standart riskli lösemiler ve lenfomalarda iyileşme oranları %90 ve solid tümörde iyileşme oranları %70’lere ulaşmıştır. Bu başarılı sonuçları sağlayabilmek için önemli basamaklardan biri çocukluk çağı kanserlerindeki farkındalığı artırarak erken tanının sağlanmasıdır.

Düzenli doktor kontrolü ve koruyucu önlemler çok önemli

Kanser bulaşıcı bir hastalık değildir. Fakat hem hastalığın kendisi hem de uygulanan tedavilerin bağışıklık sistemini etkilemesi nedeniyle hastalar enfeksiyonlara daha yatkın hale gelmektedir. Bu nedenle kanser tedavisi gören çocukların tedavi süresince maske takmaları ve hijyen tedbirlerine uymaları enfeksiyonlardan kaçınmak için önem taşımaktadır.

Çocukluk çağı kanserlerinde kesin bir korunma yolu yoktur. Ancak kansere karşı koruyucu olabilecek önlemler aşağıdaki gibi sıralanabilir;

· Sağlıklı yaşam açısından iyi beslenmek ve paketli hazır gıdaların tüketimini azaltmak,

· Enfeksiyonlardan korunmak,

· Bağışıklık sistemini güçlendirmek,

· Fiziksel aktiviteyi artırmak ve spor yapmak,

· Kimyasal karsinojen maddelerden uzak durmak,

· Radyasyon ve manyetik alandan uzak durmak,

· Güneş ışınlarına aşırı maruziyetten kaçınmak ve her mevsim güneş koruyucu kullanmak.

Özetle; tüm çocukların düzenli doktor kontrolünde olmaları önemlidir. Ailelerin herhangi bir kanser şüphesi durumunda tam teşekküllü bir sağlık kurumuna başvurmaları gerekmektedir. Çocukluk çağı kanserleri günümüzde tedavi başarısı yüksek hastalıklardır. Bu başarı ancak erken tanı ile mümkündür.

Bu belirtiler varsa dikkat!

Sevgili anneler-babalar; çocuğunuzda aşağıdaki belirtiler varsa mutlaka bir çocuk hematoloji-onkoloji hekimine başvurmayı ihmal etmeyin.

1. Açıklanamayan kilo kayıpları

2. Lenf bezelerinde büyüme

3. Antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen ateş

4. Kemik ağrısı, yürümeye başlamış bir çocuğun yürümeyi reddetmesi

5. Halsizlik, yorgunluk, kansızlık

6. Son dönemde sık enfeksiyon veya iyileşmeyen enfeksiyonlar

7. Travma olmaksızın veya travmayla orantısız şekilde kolay morarma

8. Karın şişliği

9. Vücudun herhangi bir yerinde ele gelen şişlik veya kitleler

10. Özellikle sabahları olan şiddetli baş ağrısı ve eşlik eden fışkırır tarzda kusma

11. Son dönemde olan kişilik değişiklikleri ve okul başarısında düşme

12. Yürüme bozukluğu, denge problemleri

13. Göz bebeği ortasında/pupillada mat renk değişimi, gözde kayma, çift görme

Görme problemi yaşayan çocuğunuz okula gitmek istemiyorsa

Gözün kırma yani refraksiyon kusurlarından biri olan astigmat, miyop ve hipermetropa göre toplumda daha az görülen, hem yakını hem de uzağın bulanık görülmesine sebep olan önemli bir görme problemidir. Doğuştan gelen astigmatın ilk belirtileri çocukluk döneminde ilkokul başlangıcında ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle okula giden çocuklar görme problemleri yaşayabilmekte hatta okuldan soğuyabilmektedir.

Çift görme veya gözde kaymaya neden olabilir

Astigmat gözdeki kornea ve lens tabakasındaki eğimden kaynaklanan bir sorundur. Kornea kubbeye benzer bir tabakadır. Bunun eliptik olmasıyla astigmatizma meydana gelmektedir. Bazen göz yaralanması ya da bazı göz cerrahilerinden sonra da astigmat gelişebilmektedir. İleri seviyelerde çift görme, gözlerde kayma gibi önemli göz hasarlarına da neden olabilen astigmat şu belirtilerle kendisini belli eder;

· Bulanık ya da çarpık görme

· Göz yorgunluğu

· Gözde rahatsızlık hissi

· Baş ağrısı

· Gece görüşünde zorlanma

· Gözleri kısma

Göz tembelliği çocuğunuzun okul başarısını düşürmesin

Astigmat basit bir göz muayenesiyle teşhis edilebilmektedir. Bu muayene hem göz sağlığını kontrol eder hem de gözün ışığı nasıl kırdığını belirleyen bir dizi test içermektedir. Rutin bir göz muayenesinde otorefraktometre veya retinoskopi yöntemleri kullanılmaktadır. İleri aşamadaki astigmatta kornea topografisi ölçümü de yapılmaktadır. Astigmat, miyop astigmat tedavisi, hipermetrop astigmat tedavisi gözlük ve kontakt lenslerle yapılmaktadır. Okul çağından önce astigmat sorunu tek gözde yüksek numarada veya iki gözde de yüksek numarada çıkabilmektedir. Eğer çocuğun astigmattaki göz numarası 2.00 – 2.50 üzerindeyse hemen gözlük tedavisine başlanmalıdır. Eğer çocuklarda 12-13 yaşına kadar iyi bir tedavi sağlanmazsa göz tembelliği gelişmekte, bu durum da çocuğun okul başarısını olumsuz etkileyebilmektedir.

Çocuğunuzun rutin göz muayenelerini ihmal etmeyin

Görme problemleri başta çocuklar olmak üzere tüm insanlarda önemli sorunlara neden olmaktadır. Başta astigmat olmak üzere tüm görme problemlerinin ilkokul döneminden önce teşhis edilmesi için rutin göz kontrolleri ihmal edilmemesi gerekir. Doğuştan gelen astigmatın da teşhis edilmesi için çocukların bebeklikten itibaren rutin göz muayenelerinin yapılması gerekmektedir. Erken yaşta teşhis edilen astigmat, çocukların ve gençlerin gözlüğe adaptasyonu çok daha rahat olabilmektedir. Gözlük kullanmak, astigmat derecesini etkilemez. Gözlük kullanılmazsa net görüş olmaz ama gözlük derecesi olarak ilerleme ya düşmeye yol açmaz. Sıklıkla doğuştan olan astigmat beraberinde gelişen başka bir hastalık yoksa ve göz, alerji veya kirpik iltihabı nedeniyle ovuşturulmuyorsa ilerlemez. 20 yaşa kadar astigmat için herhangi bir cerrahi müdahale yapılmamaktadır. Hastalar bu sürece kadar gözlük kullanmalıdır. Bu süreçte gözlük tedavisine ek olarak kontakt lensler de kullanılabilir. 2.75 göz numarasına kadar olanlar yumuşak torik lenslerden; daha yüksek numarada olanlar sert gaz geçişli lensler kullanmalıdır.

Bu belirtilere dikkat!

Son dönemde görülme sıklığı artan polikistik over sendromunda hormonal problemlerden dolayı uzun aralıklarla adet görme ya da hiç görememe durumu meydana gelmektedir. Polikistik over sendromu, vücutta androjen hormonunun artışına bağlı ortaya çıkmaktadır. Bu hormonun artışı aynı zamanda kadınlarda tüylenme, sivilcelenme, saç dökülmesi ve yağlanma gibi problemleri de beraberinde getirmektedir.

Polikistik over sendromu belirtileri kişiden kişiye değişebilir, ancak en yaygın belirtiler şunlardır:

· Düzensiz adet döngüsü, özellikle adet gecikmeleri, adet kanama miktarı değişimleri veya hiç adet olamama,

· Özellikle karın, göğüs ve sırt bölgesinde yer alan tüylerde artış görülmesi,

· Sivilce ve cilt sorunları

· Özellikle bel – kalça bölgesinden gerçekleşen aşırı kilo alma,

· Yumurtlama bozukluğuna bağlı gebe kalmakta güçlük yaşamak,

· Erkek tipi saç dökülmesi,

· Kilo vermede güçlük,

· Sırt, yüz ve göğüs bölgesinde yağlanma,

· Kol ve bacak bölgelerinde kalınlaşma ve koyulaşma,

· Rahim iç duvarının kalınlaşması.

Genetik yatkınlık PCOS’a neden olabilir

Polikistik over sendromu sebebi pek çok kişi tarafından merak edilse de aslında henüz nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak yapılan araştırmalar doğrultusunda bazı faktörlerin bu durumu oluşturduğu bilinmektedir. Polikistik over sendromunun oluşumunda rol oynadığı öne sürülen hormonal dengesizlik, insülin direnci ve genetik yatkınlık gibi çeşitli mekanizmalar vardır.

Bu hastalığın en büyük nedenlerinden birinin genetik yatkınlık olduğu tespit edilmiştir. Kişinin annesinde ya da kız kardeşlerinde polikistik over sendromu varsa bu kişilerde daha sıklıkla görüldüğü söylenebilir. Ancak kalıtımsal olarak devam edeceğine dair net bir bilgi yoktur.

Erken teşhis ve ergenlik döneminde tedavi önemli

Polikistik over sendromu sadece görünür semptomlara neden olmaz, ilerleyen yaşlarda kronik sağlık sorunlarına (örneğin, diyabet, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, endometriyal kanser gibi) yol açabilen bir ilişki içinde olduğundan, hastalığın erken teşhisi ve ergenlik döneminde etkili tedavi edilmesi son derece önemlidir. Bu nedenle, PCOS belirtileri gözlemleyen kişilerin bunları göz ardı etmemesi ve bir kadın hastalıkları uzmanına başvurması son derece önemlidir. Erken teşhis ve uygun tedavi ile PCOS'un olumsuz etkilerini en aza indirmek mümkündür.

Polikistik over sendromu olan hastalarda insülin direnci ve yüksek kan şekeri seviyeleri, tip 2 diyabet riskini artırabilir. Yüksek tansiyon ve kolesterol, kalp hastalığı riskini artırabilir. Yumurtalıkların düzgün çalışmaması, hamilelik şansını azaltabilir. Polikistik over sendromu, depresyon ve anksiyete riskini de artırabilir. İlerleyen dönemlerde rahim kanserinin görülme riskinde artış da söz konusu olabilir.

Beslenme alışkanlığı tedavide önemli rol oynuyor

Polikistik over sendromunun tedavisi çok aşamalı bir tedavidir, kişiselleştirilmiş olmalıdır ve doktorunuzun önerilerine göre şekillendirilmelidir. Tedavinin genel amacı gebe kalmak isteyen kadınlar için yumurtlama probleminin çözülmesi, androjen düzeylerini düşürmek, vücut ağırlığını azaltmak ve diyabet ve kalp-damar hastalıkları gibi uzun vadeli sağlık risklerini azaltmaktır. Kişinin kilo değişimi ve regl döngüsü gibi geniş çaplı tıbbi geçmişi sorgulanır. Ardından kişinin öncelik ve ihtiyaçlarına göre tedavisi şekillenir. Ancak tedavinin ilk basamağı sağlıklı beslenme ve egzersizdir. Bu sayede kişiler ideal kilolarında da kalabilir. Bu sendromun görüldüğü pek çok kadında fazla kilo ya da obezite gibi sorunlar görülmektedir.

Polikistik over sendromunun tedavisinde beslenme alışkanlığının büyük oranda değiştirilmesi önemlidir. İşlenmiş besinlerden uzak durulmalı, şeker ilaveli besinler tüketilmemeli, yüksek lifli besinlere ağırlık verilmeli, sebze, meyve, az yağlı ya da yağsız etler tüketilmeli, düşük glisemik indeks içeren besinler tüketilmelidir.

Düzenli fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin

Egzersiz yaşamın her alanında önemliyken polikistik over sendromu için çok daha önemli bir yerdedir. Spor aktiviteleri ve egzersizler düzenli bir şekilde yapıldığı zaman insulin seviyesini düzenlemeye yardımcı olmakta ve kilo kontrolünü de desteklemektedir. Düzenli fiziksel aktivite PCOS rahatsızlığının getirmiş olduğu şikayetleri de düzenlemeye yardımcı olur.

Çocuk sahibi olmak istiyorsanız…

Çocuk istemi olan hastalarda, yumurtlamayı uyarmak için ilaç tedavisi uygulanır. Doğum kontrol hapları polikistik over sendromu olan kadınlarda düzenli regl kanamalarının gerçekleşmesi, akne, tüylenme gibi şikayetlerin iyileşmesi için kullanılmaktadır. Ancak daha dirençli ve ileri derece olan vakalar için hormon düzenleyici tedaviler de tercih edilebilmektedir.

Polikistik over sendromu, ciddi bir sağlık sorunu olduğu için PCOS belirtileri yaşayan hastaların bu belirtileri göz ardı etmemesi son derece önemlidir. PCOS’u tamamen ortadan kaldıran bir ilaç tedavisi yoktur. Genel olarak doğum kontrol hapları adet döngülerini düzenler ve semptomların kontrol altına alınmasını sağlar. Polikistik over sendromu her kadında kısırlığa neden olmaz. Ciddi olgularda yumurtlama bozukluğuna bağlı kısırlık görülebilir. Ancak üremeye yardımcı destek tedaviler ile polikistik over sendromu olan kişilerde gebeliğin oluşması sağlanabilir. Polikistik over sendromunun tedavisinin başarısında hastaların doğru bilgilerle yönlendirilerek doğru ilaçların kullanımının sağlanması oldukça önemli olup, yaşam tarzı değişiklikleri ile beslenme ve fiziksel aktivite de son derece önemlidir.

“Sigaranın benim hayatımdaki yeri nedir?” sorusunun yanıtı önemli

Sigara bırakma polikliniklerine birçok sigara bağımlısı başvurmaktadır. Kimi zaman bu hastaların sigara bırakma polikliniklerine başvurusu kendi istekleriyle olmakla birlikte, kimi zaman doktorlarının yönlendirilmesi, kimi zaman da çevreden gelen baskılarla olmaktadır. Hangi şekilde olursa olsun hastalara sigara bırakma konusunda yardım edebilecek seçenekler mevcuttur. Sigara bırakmak için başvuran kişiye öncelikle “sigaranın hayatınızdaki yeri nedir” sorusu sorulmalıdır. Kişi sigarayı zor durumlarla başa çıkmak, rahatlamak, kaygısından kurtulmak, derin nefes almak, olaylardan uzaklaşmak gibi birçok sebeple içiyor olabilir. Sigara bırakma polikliniklerinde sigara bağımlılarında sorgulanması gereken en önemli noktalardan birisi budur. Sigara bırakma polikliniklerinde hastalar yargılanmamalı, empatiyle dinlenmelidir. Sonuçta kararları ne olursa olsun onları yargılayıcı bir tutum içinde olunmamalıdır.

Psikososyal tedavilere başvurulmalı

Sigara bırakma polikliniklerinde daha çok medikal tedaviye odaklanılsa da aslında psikososyal tedavilerin nikotin bağımlılığı tedavisinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Hastaların nikotin bağımlılığı tedavisinde verilen nikotin yerine koyma tedavileri sonrasında bile bir yıl içerisinde % 80 gibi bir oranda tekrar sigaraya başlama oranları mevcuttur. Bu yüksek bir orandır. Bu sebeple sadece farmakolojik tedavi değil hastalara psikososyal tedavi de sunulmalıdır. Ruhsal hastalıklarda başvurulan bilişsel davranışçı terapi modellerinin sigara içme alışkanlığında da oldukça etkili bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Birinci basamak olan sigara bırakma polikliniklerinde bu tarz uygulamalar etkili olabilmektedir.

Sigarayı bırakmanın adımlarını eksiksiz uygulayın

Bilişsel yöntemler;

· Sigarayı tetikleyen davranış modellerini belirlenmeli ve bu davranış modelleri azaltılmalı

· Hastada oluşan otomatik düşünceler belirlenmeli

· Kişinin yanlı düşünceleri belirlenmeli

· Kişinin iç sesi yönlendirilmeli

· Odaklanması sağlanmalı, dikkati sigara içmediği dönemdeki faydalara yönlendirilmeli

· Sigara ile ilgili olumlu ve olumsuz düşüncelerin yeri değiştirilmeli

· Kişi kendini görüntülemeli, kim olmak istediğini ve nasıl görünmek istediğine karar vermeli

Davranışçı yöntemler;

· Sigaraya karşı olumsuz bir tepki geliştirilmeli

· Hastalıklarla ilişkilendirme, sigara içme davranışının zevkli olmayan ortamlara taşıma, maddi kayıpların kazanca dönüştürülmesi

· Çay, kahve, alkol, çakmak, arkadaşlar, yemek sonrası gibi sigarayı çağrıştıran koşullanmalar söndürülmeli

· Sigara hatırlatıcılar ortadan kaldırılmalı

· Meyve suyu, bitki çayı, el uğraşısı gibi içme isteğini geçirecek davranışlar edinilmeli

· Sigara bırakma anlaşması yapılmalı

· Sigara bırakma davranışının ödüllendirilmesi, sigaradan elde edilen kazancın maddi bir ödüle dönüştürülmesi sağlanmalı

Bir kereden bir şey olmaz demeyin!

Hastalarda özellikle ilk 3 ayda tekrar sigara içme eğilimi olabilir. Kişi eğer sadece nikotin replasman tedavisiyle sigara bırakmayı deniyorsa bu oran daha da artmaktadır. Bu nedenle kişiye verilecek psikososyal desteğin önemi de ortadadır. Yüksek depreşme oranlarının olduğu bir durumda tedavinin son aşaması olan sürdürüm tedavisi çok önemlidir. Ancak hastaların çoğu zaman en çok zorlandığı dönemlerden biridir. Eğer hasta sigara içmek için riskli ortamları sürekli tercih ederse içme isteğiyle baş etmekte zorlanabilir. Bir kereden bir şey olmaz gibi kolaylaştırıcı düşünceler artabilir ve tedavi yolundan sapmaya neden olabilecek kayma dediğimiz durum görülebilir. Hastada sigaranın keyif verici etkisini hatırlatacak olaylarla birlikte etrafı suçlama, pişmanlık, suçluluk duyguları oluşabilir.

Tekrarlama tehlikesine karşı alınabilecek önlemler

1. Hasta kayma belirtilerini tanımlamalı, bu belirtiler olduğunda ne yapacağının planı çizilmelidir.

2. Hasta kendisinde kaymaya yol açacak yüksek riskli durumları belirlemeli ve her yönle ilgili de bir baş etme yolu belirlemelidir.

3. Kişiler arası ilişkilerinin düzenlenmesi sağlanmalıdır. Kişi sınırlarını çizmeli, bazen hayır diyebilmeyi öğrenmelidir.

4. Duygularını fark etmeli ve davranışlarını yönlendirmeyi ve denetlemeyi öğrenmelidir

5. Kişi sigara içme isteğini fark etmeli ve bu içme davranışını kontrol etmek için alıştırmalar yapmalıdır.

6. Kişi bireysel hatalarını fark etmeli ve bu bilişsel hataların düzeltilmesi için yardım alınmalıdır.

7. Ek medikal hastalıklar değerlendirilmeli, bu konuda destek sağlanmalıdır

Sigara bağımlılığı için toplum olarak hareket edilmeli

Sigara bağımlılığı çok ciddi bir halk sağlığı sorunudur ancak bırakma aşaması ne kadar zor olsa da önlenebilir bir durumdur. Bu konuda tüm sağlık profesyonellerine çok fazla görev düşmektedir. Sigara bırakma tedavisinde hem farmakolojik tedaviler hem de ruhsal yaklaşımlar iyi bilinmelidir ve tedavi sürecinde her iki yöntem de kullanılmalıdır. Sigara bırakma poliklinikleri yaygınlaştırılmalı, bu anlamda özelleşmiş uzman sağlık personelleri yetiştirilmelidir.

Cildiniz için bu adımları takip edin

Uzmanlar aynada daha sağlıklı ve parlak bir yüz görmek isteyenlere şu adımları takip etmelerini önermektedir;

•    Sabah ve akşam olmak üzere günde iki kez yüz temizliği
•    Cilt tipine uygun tonik ve nemlendirici kullanımı
•    Yaz-kış güneş koruyucu kullanımı

Bu basit ama etkili temel bakım rutinleri, cildin nem dengesini koruduğu gibi, yaşlanma belirtilerini azaltarak, cilt sağlığını da desteklemektedir. Ancak evde yapılan bakımın yeterli gelmediği ya da kişinin farklı beklentilere yöneldiği durumlarda ise devreye daha etkili sonuçlar elde edilmesine olanak tanıyan teknolojik cihazlar girmektedir. Bunlar arasında ameliyatsız, güvenli uygulamalarla, kısa iyileşme süreleri içerisinde, etkili ve doğal çözümler sunan yöntemler ise her geçen gün daha popüler hale gelmektedir. 

Fraksiyonel radyofrekans ile cildiniz altın gibi ışıldayabilir

‘’Altın İğne’’ olarak da bilinen Scarlet X Fraksiyonel Radyofrekans tedavisi, estetikte çeşitliğe imkan tanıyan farklı uygulama alanları, ilk seanstan itibaren ciltte gözle görülür değişiklikler sağlayan, hızlı ve etkili sonuçları sayesinde son yılların öne çıkan güzellik sırlarından biri olarak kabul edilmektedir. Cihaz başlığındaki mikro iğnelerin cilde ani giriş-çıkışlar yapmasıyla eş zamanlı olarak radyofrekans enerjisi verilmesini kapsayan yöntem cilt lekelerinden, sivilce izlerine, ton farklılıklarından, gözenek sorunlarına ve ince kırışıklıklara kadar pek çok cilt problemine çözüm sunabilmektedir.

Ameliyatsız, ağrısız yüz gençleştirme

Altın İğne uygulaması öncesi anestezik krem sürülerek kişinin duyabileceği ağrının önüne geçilir. İşlem özel olarak tasarlanmış mikroiğnelerin olduğu bir başlık yardımıyla cildin farklı bölgelerine 0.1 ila 4.0 mm arasında değişen derinliklerde ve gerektiği kadar radyofrekans enerjisi verilmesiyle gerçekleştirilir. Altın uçlu mikroiğneler yardımıyla ciltte oluşturulan mikrotedavi kanalları ve hasarlı dokuya verilen radyofrekans enerjisi kolajen ve elastin üretimini başlatarak cilt yüzeyinin ve cilt altı dokuların iyileşmesini sağlar. Bu sayede işlem sonrası gözle görülebilen şu etkiler oluşur:

1.    Gözeneklerde sıkılaşma
2.    İnce kırışıklıklarda ve sivilce izlerinde azalma
3.    Skar doku (yara izi) ve lekelerde hafifleme
4.    Ciltte toparlanma
5.    Aydınlanma ve ışıltılı bir görünüm

Öğle molasında bile güzelleşebilirsiniz

Uygulama sonrası hafif bir kızarıklık görülse bile cilt hızla normale döner, morarma veya kanama gibi istenmeyen etkiler yaşanmaz. Bu yönüyle daha güzel ve sağlıklı bir görünüme kavuşmak isteyip, estetik uygulamalara vakit ayıramayan ve günlük yaşantısına aynı şekilde devam etmek isteyen kişiler için öğle molasında bile uygulanabilecek kadar pratik bir yöntemdir. 

İlk seanstan itibaren ciltte gözle görülür iyileşme

Scarlet X Altın İğne teknolojisinin ciltte yarattığı fark ilk seanstan itibaren görülmeye başlar ve bu etki kademeli olarak her seansla birlikte daha da etkin hale gelir.  Yeni kolajen üretimine paralel olarak cilt süratle hacim kazanır, olduğundan daha genç bir görünüme kavuşur. Toplamda 3 seans önerilen altın iğne tedavisi ayda bir yapılır. Kişisel tercihe bağlı olarak PRP ve mezoterapi gibi uygulamalarla kombinlenir ise daha başarılı bir sonuç elde edilebilir.

Vücudun diğer bölgeleri için de güvenli

Cilde gençlik ve güzelliğini yeniden kazandırarak zamanın izlerini silmeye yardımcı olan Altın İğne teknolojisi aynı zamanda kişiyi rahatsız eden yara ve ameliyat izleri ile gebelikte ve sık kilo alıp vermeye bağlı vücudun çeşitli bölgelerinde oluşabilen çatlakların tedavisinde de etkili sonuçlar verir. 

İşlem her mevsim uygulanabilir 

Altın İğne teknolojisi yaz dönemi de dahil olmak üzere her mevsim uygulanabilir. Ancak takip eden günlerde mutlaka cilt tipine uygun 50 faktör bir güneş koruyucu ile nemlendirici kullanılması gerekir. 

Hamilelik ve emzirme döneminde kullanılmaz

Enfeksiyonu, uçuğu, egzaması, sedefi ve açık yarası olanlara Altın İğne uygulaması yapılmaz ya da hastalığın seyrine ve tedavi planına göre ertelenebilir. Ayrıca işlem radyofrekans içerdiğinden kalp pili bulunan kişiler, hamileler ve emzirme dönemindekiler için de uygun bir tedavi seçeneği değildir. 
 

Uçuşan cisimler yaşlılıkla ortaya çıkabilir

Uçuşan bu cisimler, çoğu zaman gözlerdeki jel benzeri sıvı olan vitreusun yaşlılığa bağlı olarak küçülmeye başlaması ve gözlerde küçük parçacıklar oluşturması sonucu kendini belli etmektedir. Bu lekeler gözlerinizin içinde dolaşabilmekte, retina makulasının önünde hareket ederek fark edilmektedir. Yaşlılarda daha çok görülen bu burum bir veya iki gözde gelişebilmektedir. Çoğu zaman tedavi gerekli görülmemektedir. Gözde uçuşan cisimler, zamanla gözün dibine çökmekte ve daha az fark edilir hale gelebilmektedir.

Sayısı artarsa göz muayenesi gerekiyor

Bu cisimler, açık bir gökyüzüne, boş bir kağıt parçasına veya beyaz bir duvara bakıldığında fark edilebilen düzensiz şekiller veya noktalardır. Hastalar, genellikle hareket eden siyah veya gri lekeler olarak tanımladıkları bu görüntüleri, parlak ışıkta veya beyaz yüzeylere bakarken fark ettiklerini belirtmektedir. Bu şekiller veya noktalar ‘miyodesepsi’ olarak tanımlanmaktadır. Bazen de ışık parlamaları da olabilmektedir. Özellikle yaşlılarda ve miyop hastalarında yaygın bir durumdur. Bu lekelerin sayısında ani bir artış, görme kaybı veya ışık çakmaları gibi belirtiler fark edildiğinde, detaylı bir göz muayenesi yapılması gerekmektedir. Bu belirtiler, retinada yırtılma veya ayrılma gibi daha ciddi durumların belirtisi olabilmektedir. Aslında normal olarak tanımlanan bu durum gözlerin sağlıklı olmadığı anlamına gelmez.

Örümcek ve bulutlara benzetilebiliyor

Bu cisimleri tanımlamanın birçok yolu bulunmaktadır. Bazı insanlar bu cisimleri örümcek, amip veya bulutlara benzetmektedir. Yapılan araştırmalarda hastaların büyük bir bölümü bu cisimleri tanımlarken aşağıdaki benzetmeleri kullanmaktadır.

• Kıvırcık çizgiler

• Noktalar

• Örümcek benzeri şekiller

• İplik benzeri teller

• Küçük gölgeli şekiller

• Siyah veya çok koyu lekeler

Belirti başlangıçta tek gözde olabilir

Sağlıklı gözlerde yaşlandıkça gözde uçuşan cisimler ortaya çıkabilmektedir.

• Koyu lekeler veya göz kırptığınızda veya başka bir yere baktığınızda varlığını sürdüren şeffaf bir iplik gibi küçük şekiller.

• Beyaz bir duvara, mavi gökyüzüne veya diğer düz parlak arka planlara bakıldığında en belirgin olan lekeler.

• Özellikle loş veya karanlık alanlarda şimşek veya kamera feneri gibi flaşlar.

Göz uçuşması her iki gözde de meydana gelebilir. Ancak başlangıçta tek gözü etkileyebilirler çünkü her göz eşit olmayan bir şekilde dejenere olabilmektedir. Bir gözdeki vitreus daha hızlı büzülmekte, dolayısıyla uçuşan cisimler ilk önce o gözde fark edilmektedir.

Ne zaman doktora gitmeli?

Aşağıdaki durumlar söz konusu ise bir göz doktoruna vakit kaybetmeden muayene olunmalıdır.

• Uçuşan cisim sayısında artış olduysa

• Işık parlamaları görüyorsanız veya görmede bulanıklaşmada arttıysa, görüşü engelleyen gri bir perde varsa.

• Periferik (çevresel) görme kaybınız oluştuysa.

Bu belirtiler ağrısız olmasına rağmen, görme yeteneğini olumsuz yönde etkileyecek bir retina yırtılması veya ayrılmasına işaret edebilmektedir. Ayrıca göz yaralanmaları veya iltihaplanma da sinek uçuşmalarına neden olabilmektedir.

Göz doktoru genellikle muayene sırasında bu cisimleri teşhis edecektir. Muayene sırasında, gözlerin içini net bir şekilde görebilmek için gözler damlayla genişletilecektir. Bu işlem retinada hasar olmadığından emin olmak için yapılmaktadır. Göz doktoru doğru teşhis yapabilmek için şu soruları sormalıdır;

• Uçuşan cisimleri ilk ne zaman fark ettiniz?

• Cisimler neye benziyor ve genellikle aynı anda kaç tane görüyorsunuz?

• Cisimleri ne sıklıkla yaşıyorsunuz?

• Hiç görüşünüzde flaşlar gördünüz mü?

• Geçmişte herhangi bir göz ameliyatı geçirdiniz mi?

• Hiç göz yaralanması geçirdiniz mi?

• Görüşünüzün herhangi bir kısmı kapalı mı? (Gözlerinizin önünde bir perde olduğunu düşünün)

• Görüşünüzün yan tarafında (çevresel) herhangi bir gölge görüyor musunuz?

• Herhangi bir otoimmün hastalığınız var mı?

• Şeker hastalığınız var mı?

• Ailenizde veya kişisel retina sorunları geçmişiniz var mı?

Nedeni bu sorunlar olabiliyor;

• Yaş: Yaşlandıkça, vitreus sıvısı büzülmeye başlamakta ve gözde uçuşan cisimler olarak bilinen vitreus sıvısında yüzen lekeler veya kalıntılar oluşturmaktadır. Zamanla, bu uçuşan cisimler gözün dibine çökecektir. Beyin ise bunları ayarlamayı ve görmezden gelmeyi öğrenecektir.

• Diyabetik retinopati: Bu daha az yaygın bir nedendir, ancak retinadan gelen kan vitreusa yayıldığı için koyu çizgiler görebilmektedir.

• Üveit hastalığı ise daha az yaygın olmasına rağmen neden olabilmektedir.

Tedavi konusunda ise çoğu hastanın zamanla kendi kendine iyileştiği veya hastaların bu duruma uyum sağladığı belirlenmiştir. Nadiren, gözün içindeki vitreus jelin temizlenmesi gerekebilecek cerrahi müdahaleler de yapılabilmektedir. Ancak bu, genellikle daha ciddi vakalar için geçerli bir durumdur. Göz sağlığını korumak ve olası göz sorunlarını erken teşhis etmek için düzenli göz muayenesi yaptırmak önemlidir.

1-) Genç kadınlarda meme kanseri artışı ne durumda?

Gençlerde meme kanseri riski 45 yaş üstündeki kadınlara göre daha azdır. Yirmili yaşlarda ortalama meme kanseri gelişim riski 1/1800, otuzlu yaş gruplarda 1/230 şeklindedir. Aile öyküsü, özellikle genç olan birinci derece akrabalarda meme kanseri gelişen kadınlarda, ilk risk faktörüdür. Sadece yaş göz önünde bulundurulduğunda meme kanseri tanısı almış genç kadın hasta BRCA (meme kanserine yatkınlık genleri) mutasyon taşıyıcı olma olasılığı daha fazladır. Ancak her yaş grubundaki kadınlara rutin kendi kendine meme muayenesi veya klinik muayene yapılması tıbbi kuruluşlar tarafından mutlaka önerilmelidir.

2-) Genç anne olmak meme kanserinin risk faktörlerinden biri midir?

İlk çocuğunu 35 yaşında veya daha genç yaşta doğuran kadınların meme kanseri riski azalma eğilimindedir. İlk çocuğunu daha ileriki yaşlarda doğuran kadınların ise meme kanserine yakalanma riski, ilk çocuğunu daha genç yaşta doğuran kadınlara göre yüksektir. Hamilelik sırasında meme hücreleri hızla büyür. Hamilelikten önce meme hücrelerinde herhangi bir genetik hasar varsa, hücreler büyüdükçe kopyalanır. Hücrelerdeki bu artan genetik hasar meme kanserine yol açabilir. Böyle bir genetik hasara sahip olma ihtimali yaşla birlikte artar. Bu durum yüksek yaşta anne olanların kanser riskinin endişe edici olma sebebini açıklamaktadır.

3-) Meme kanserine yakalanan bir kadın anne olabilir mi?

Meme kanserine yönelik bazı tedaviler kadının doğurganlığını etkileyebilir. Örneğin, meme kanseri için kemoterapi yumurtalıklara zarar verebilir ve bu da bazen tedavi aldığı sırada veya sonrasında kısırlığa neden olabilir. Yine de birçok kadın tedavi sonrasında hamile kalabilmektedir. Meme kanseri tedavisinden sonra hamile kalmak güvenli olsa da bazı kadınlar hamilelik sırasında östrojen hormonu seviyelerinin yükselip tekrar kanserin nüksetmesine (kanserin geri gelmesine) neden olacağından endişe duymaktadır. Ancak meme kanseri tedavisinden sonra hamile kalan kadınlarda meme kanserinin tekrarlamasına veya ölüm riskinin daha yüksek olmasına sebep değildir.

4-) Tedavi süresince hamile kalınabilir mi?

Tedavi sırasında kullanılan ilaçların hastanın vücudundan temizlenmesi gerekmektedir. Ancak meme kanseri tedavisinden sonra hamile kalmadan önce beklenecek sürenin kesin uzunluğunu vermek zordur. Kemoterapi yumurtaların bazılarında genetik mutasyonlara (genlerdeki değişikliklere) neden olabilir. Bu mutasyonlar, bu yumurtalardan doğan çocukta sağlık sorunlarına neden olabilir. Kemoterapiyi tamamladıktan sonra hamile kalmaya çalışmadan önce en az 1 yıl beklenmelidir, böylece vücudun hasarlı yumurtaları temizlemeye zamanı olur. Kemoterapi ve diğer bazı kanser tedavileri büyüyen embriyoya veya fetüse zarar verebilir. Bu tedavilerden birini kullanırken hamile kalınırsa düşük yapma ihtimali yüksektir veya çocukta doğumsal kusurlar olabilir. Her ilacın vücuttan temizlenmesi farklı bir süre alır; bu nedenle beklenilmesi gereken süre, uygulanan tedavinin türüne bağlıdır. Tedavisi kesilirse, çocuk doğduktan sonra veya emzirmeyi bıraktıktan sonra tedaviye yeniden başlanılmalıdır.

5-) Ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlar korunma amaçlı nasıl bir yol izlemeli?

Yakın akrabalarında meme kanseri tanısı olan kadınların bu hastalığa yakalanma riski daha yüksektir. Birinci derece bir kadın akrabanıza (kız kardeş, anne, kız) meme kanseri tanısı konmuşsa riskiniz iki katına çıkar. Birinci derece akrabalardan ikisinde teşhis konmuşsa riskiniz ortalamanın 5 katıdır. Bazı durumlarda ailede güçlü meme kanseri öyküsü BRCA1 veya BRCA2 geni gibi yüksek meme kanseri riskiyle ilişkili anormal bir gene sahip olmakla bağlantılıdır. Bu yüzden meme kanserine yakalanma riskinin yüksek olduğu düşünülen kişilere genetik danışmanlık mutlaka önerilmektedir.

Bu bireylere sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak, alkolü sınırlamak, sağlıklı yiyecekler yemek, sigara içmemek gibi yaşam tarzı değişiklikleri önermektedir. Bu yaşam tarzını benimsemelerinin yanı sıra, ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlar için hormonal tedavi ilaçları ve risk azaltıcı cerrahi gibi başka risk azaltma seçenekleri de vardır. Ayrıca hastaya, doktoru ile iletişime geçmesi, mutlaka kişiye özel ve uygun bir tarama programına girmesi önerilmektedir.

Sigara ve tütün ürünleri kansere neden olabiliyor

Kanserin %90'ı çevresel faktörler ile ortaya çıkmaktadır. Sadece %10'u genetik faktörlerden kaynaklanmaktadır. Özellikle sigara ve tütün ürünlerinin kullanımı,yüksek beden kütle indeksi (fazla kilolu ya da şişman/obez olmak),yetersiz fiziksel aktivite, iyonizer radyasyon, kurşun, civa, arsenik gibi maruziyetlerin yanı sıra hava kirliliği ve asbest maruziyeti,meyve ve sebzeden fakir beslenme de başlıca nedenleri arasında gösterilebilmektedir.

2005 yılından beri Uluslararası Kanser Kontrol Örgütü, ülkemizde de Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu Derneği tarafından toplumsal bilinci artırılması amacı ile 4 Şubat tarihi Dünya Kanser Günü ilan edilmiştir.2020 yılı verilerine göre; dünyada 19 milyon 292 bin 789 kişi yeni kanser tanısı almış, 9 milyon 958 bin 133 hasta yıl içinde hayatını kaybetmiştir. Türkiye'de de her yıl yaklaşık 250 bin kişi kansere yakalanmaktadır.

Günümüz şartlarında kanserlerin yaklaşık üçte birinin, risk faktörlerinden kaçınma ve mevcut kanıta dayalı önleme stratejilerinin uygulanması yoluyla önlenebilir durumda olduğu bilinmektedir. Ayrıca, erken tanı konmuş ve uygun şekilde tedavi edilmişse birçok kanserin iyileşme olasılığının da yüksek olduğu bilinen bir gerçektir.

Kansere yakalanamamak için risk faktörlerinden kaçınmak gerekiyor

Kanserleri önlemek için risk faktörlerinden kaçınılması ve bazı önerilerin dikkate alınması önerilmektedir. Bunlar şöyle sıralanmaktadır:

Sigara ve dumansız tütün ürünlerini de içeren tütün kullanımından uzak durulması Fazla kilolardan veya obeziteden korunmak Sağlıklı ve dengeli beslenmek Fiziksel aktivitenin artırılması ( Yürüyüş, bisiklet kullanımı vs…) Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonu açısından yıllık pap-smear kontrolü yaptırılması İyonlaştırıcı ve ultraviyole radyasyon uzak durmak Kentsel hava kirliliği azaltılması

Erken teşhis hayat kurtarıyor!

Kanser hastalıklarının her bir tipinin kendine göre risk faktörleri, tanı ve tedavi yöntemleri vardır. Bu yüzden erken tanı ve tarama stratejileri de kanser tiplerine göre değişmektedir.

· Meme kanseri taramaları:20 yaşından itibaren evde kendi kendine meme muayenesi önemlidir. 40-69 yaş arasındaki kadınlara yılda bir kez klinik meme muayenesi, yılda bir mamografi önerilmektedir.

· Rahim ağzı kanseri taraması:30- 65 yaş arası kadınlara yılda bir HPV-DNA ve smear testi ile yapılmaktadır.

· Kalın bağırsak kanseri taraması. 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere yılda bir gaitada gizli kan testi (GGK) yapılmakta, 10 yıl da birde kolonoskopi önerilmektedir.

· Prostat kanseri taraması: 50 yaşından sonraki erkeklerde yılda bir doktor muayanesi ve PSA bakılması gerekmektedir.

Unutmayın! Kanser hastalığı önlenebilir, erken yakalanabilir, durdurulabilir ve iyileştirilebilir.

Kalp ritim bozuklukları konusunda öncü rol oynayan merkezde her türlü ritim bozukluğunun tedavisi yapılabiliyor. Ayrıca kalp pilleriyle ilgili sorunların çözümünde (kırılan elektrot tellerin çıkarılması vb.) ülke çapında hizmet veriliyor. Son dönemde güncellik kazanmış olan bazı bayılmaların kalbin sinirlerini yakarak tedavisi ise merkezin başarılı uygulamaları arasında yer alıyor.

Memorial Ankara Hastanesi Kardiyoloji Bölümü, gelişen teknolojinin de yardımıyla son yıllarda büyük ivme kazanan, kalbi besleyen koroner damarlardaki darlıklar ve tıkanıklıklarla ilgili girişimsel tedavi yöntemleriyle de hastalara şifa oluyor. Ana damarlara müdahale, çoklu damar hastalıklarına müdahale ya da ileri derecede kireçli ve tam tıkalı damarlara müdahalenin (damarda taş kırma ve yüksek hız döngülü matkap sistemleri de dahil) mümkün hale geldiği girişimsel kardiyolojinin tüm teknikleri merkeze başvuran hastalarda gerektiğinde uygulanabiliyor.

35 yıl kadar önce, daralan kapakların balonla açılması ile başlayan ve bugün artık kapağın ameliyatsız değişimine ve kapak kaçağının mandalla tedavisine kadar uzanan kalp kapak hastalıklarının girişimsel yolla tedavisi de (TAVI, mitral ve triküspit kapak değişimleri, mitral klip ve triklip) Prof. Dr. Ali Oto başkanlığındaki deneyimli ekibin gerçekleştirdiği işlemler arasında yer alıyor.

‘’10 bin hasta ve yakınlarına nice 10 yıllar hediye’’

Memorial Ankara Hastanesi Kardiyoloji Bölümü’nün uzman hekim kadrosu; Kardiyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Oto, Prof. Dr. Ebru Akgül Ercan, Prof. Dr. Hakan Aksoy, Doç. Dr. Begüm Yetiş Sayın ve Uz. Dr. Cansu Selcan Akdeniz’den oluşuyor. Prof. Dr. Ali Oto son 35 yıldaki teknolojik gelişmelerle birlikte girişimsel kardiyolojide de devrim niteliğinde yenilikler yaşandığını belirterek, “Bu büyük değişimin parçası olmaktan çok mutluyuz ve 10 bin hasta ile ailelerine sağlık dolu nice 10 yıllar hediye edebildiğimiz için gururluyuz’’ diyor.

Cildi alt ve üst katmanlarına etki ederek sıkılaştırıyor

Bu lazer kombinasyonu birbirini tamamlayan iki dalga boyunu birleştirmekte ve etkili tedaviler sunmaktadır.Erbium-YAG ve Nd-YAG lazer sistemleri cildin üst ve alt tabakalarına etki ederek birbirini tamamlayan bir tedavi sağlamaktadır.Cerrahi müdahale gerektirmeyen, ağrısız ve ayaktan tedavidir, kişi tedavi sonrası gündelik hayatına rahatlıkla dönebilmektedir. Anti-aging lazer tedavileri dolgu ve botoks gibi enjeksiyon uygulamaları tercih etmeyen hastalar için de uygundur. Bu tedavinin amacı ciltte kırışıklık ve doku azalmalarını gidererek dolgunluk ve sıkılaşma sağlamaktır. Tedavi sonrası yüz ve boyun yeniden şekillenir, sıkılaşır, parlak, pürüzsüz ve canlı görünür.

Cildiniz 4 adımda gençliğine kavuşuyor

4 boyutlu cilt gençleştirme, güçlü bir lifting etkisi olan cerrahi işlem gerektirmeyen (non-invaziv) bir tedavidir. Bu tedavide yüz ve boyun aynı anda yenilenmektedir. Alın, yanaklar, ağız çevresi, dudaklar, burun, kulak önü, çene, göz çevresi ve kapakları, gıdı, boyun ve dekolte bölgesine uygulanabilmektedir.

4D yüz gençleştirme aşamalı bir tedavidir. Her adımı cildi gençleştirir ve cilde daha sıkı, daha hacimli ve daha genç bir görünüm kazandırır.

1.Erbium-YAG Smoothlifting

Smoothlifting aşaması yüz bölgesinde derinin üst tabakasını, ağız içinden de dudak diş etleri ve yanak mukozasını ısıtır. Isınan dokuda kolajen yapımı tetiklenir, belirli ısıya erişince kas iplikleri kasılır ve gerilme sağlanır. Tüm yüz bölgesi, göz kapakları dahil ve ağız içi bölgesine uygulama yapılmaktadır.

2. FFAC3 Nd-YAG rejuvenasyon

2. aşamada orta deri hedeflenir derin ısınma ile non-ablatif kolajen uyarımı tetiklenir.

3. PIANO Nd-YAG sıkılaşma ve sıcak lipoliz

Piano modu ile alt deri tabakası ve cilt altı yağ dokusunun ısıtılması hedeflenir. Özellikle göz altı yağ torbaları, gıdı sarkmaları, boyun bölgesi, iç kol ve iç bacak cildinin sıkılaşmasında etkilidir.

4. Erbium-YAG yüzeyel peeling

Son aşamada cilde ufak delikler açarak yüzeysel bir soyma yapılır. Hafif lekelerin giderilmesi ince kırışıklıkların açılması sağlanır ve cildin nem yağ dengesi kontrol altına alınır.

Ağız içinden yapılan uygulama tedavinin etkisini artırıyor

4 boyutlu yüz gençleştirmede cilde sadece dışarıdan değil, ağzın içinden de uygulama yapılır. Yüz bölgesine hem içerden hem dışardan yapılan bu tedavi cildin en derinine nüfuz eder ve sıradan lazer veya non-invaziv cihazların nüfuz edemediği derinin daha derin katmanlarında da kolajen oluşumunu uyarır. 4D yüz gençleştirme vücudun doğal kolajen üretimini uyarır, bu da artan elastikiyet ile daha sıkı bir cilt ile sonuçlanır. Cilt daha parlak, pürüzsüz hale gelir. Her seans yaklaşık 45 – 60 dakika sürer ve rahatsızlığı azaltmak için işlem öncesinde lokal anestezi uygulanır. Ortalama 3-4 haftada bir tekrarlanan 4-6 seansın sonunda cilt sıkılaşarak genç bir görünüme kavuşur. Tedavi bittikten sonra hatırlatma seansları uygulanması etkinin daha uzun süreler sürmesini sağlayabilmektedir.

Herhangi bir kesiye gerek olmayan bu uygulama; iple gerdirme, dolgu, botoks veya cerrahi tercih etmeyen kişiler için konforlu ve uygun bir seçimdir. Hastalar tedaviyi takiben günlük aktivitelerine devam edebilirler.

Deri hemanjiyomların çoğu küçüktür ve tedavi gerektirmez

Hemanjiyom deri üstünde, organlarda ve deri altında herhangi bir yerde meydana gelebilir. Hemanjiyom, doğumsal olabilir, daha sonra ortaya çıkabilir ve kendiliğinden geçebilir. Genellikle zararsızdır ve vücudun bir kısmıyla sınırlıdır. Derideki hemanjiyomların çoğu küçüktür ve tedavi gerektirmez. Nadir durumlarda, lokalizasyonu elverişsiz olduğunda ve hemanjiyom çok büyük olduğunda, organ fonksiyonlarını etkileyebilir. Bu gibi durumlarda ise tedavi gereklidir.

En yaygın baş ve boyun bölgesinde görülüyor

Tüm bebeklerin %2-3'ünde hemanjiyom vardır.Prematüre bebeklerde, hemanjiyom oluşumu yaklaşık %10 oranında daha sık görülür.Hemanjiyomlar vücudun herhangi bir yerinde oluşabilir, ancak en yaygın olarak baş ve boyun bölgesinde yerleşir. Hemanjiyomlar tipik olarak doğumdan sonraki ilk birkaç gün veya hafta içinde ortaya çıkar ve karakteristik olarak üç aşamadan geçerler. Lokalizasyona, forma ve seyire bağlı olarak aktif tedavi veya bekle-gör yaklaşımı tercih edilir.

Hemanjiyomun 4 tipi bulunuyor

İnfantil hemanjiyom, bebeklerde görülen en yaygın vasküler lezyondur. 1 yaşından küçük çocukların yaklaşık %4,5'ini etkilemektedir. İnfantil hemanjiyomlar genellikle mavimsi veya ağırlıklı olarak kırmızı renkte kabarık bir lezyon oluşturur. Doğumdan birkaç gün hatta birkaç hafta sonra bebeğin cildinde belirir. Özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda hemanjiyomlar (infantil hemanjiyomlar), vasküler tümörlerden ve vasküler malformasyonlardan ayırt edilmelidir. Çünkü aktif tedavi ya da bekle-gör yaklaşımı kararında erken ayrım önemlidir.

Hemanjiyomlar tipleri şunlardır;

· Yüzeysel hemanjiyomlar; ciltte, parlak kırmızı renkte, pürüzsüz görünümde ve iyi tanımlanmışlardır.

· Derin hemanjiyomlar; derinin altındadırlar ve genellikle mavimsi renkte bir "top" gibi görünürler. Genellikle yüzeysel hemanjiyomdan daha sonra saptanır ve hematom ile karıştırılabilir.

· Senil hemanjiyom; 30 yaşından sonra görülen hemanjiyomlara denmektedir. Deriyüzeyine yakın damarların genişlemesinden kaynaklanır. Açık kırmızı renklerinden dolayı kiraz anjioyumu olarak da adlandırılırlar.

· Karaciğer hemanjiyomu; hemanjiyomlar iç organlarda da görülebilir. İç organlarda görülen hemanjiyomlardan en yaygını karaciğer hemanjiyomudur. Karaciğer hemanjiyomu karaciğerdeki kan damarlarında meydana gelen iyi huylu oluşumlardır. İçi kanla dolu küçük boşluklardan oluşur ve çoğunlukla çapı 3 cm'den küçük yuvarlak lezyonlar olarak görünür. Karaciğerde hemanjiyom varlığını kontrol etmek amacıyla abdominal ultrasonografi yapılmalıdır.

Çocuklarda en çok tercih edilen görüntüleme yöntemi ultrasonografidir

Deri üstündeki hemanjiyomlar "görsel tanı" ile belirlenebilir, ancak derinliğin kesin olarak belirlenmesi görüntüleme yöntemleri yoluyla mümkündür.Yayılımın derinliğini değerlendirmek, vasküler malformasyonlar veya habis tümörler gibi diğer hastalıkları ekarte etmek için ultrasonografi, röntgen, MR, Bilgisayarlı Tomografi ve biyopsi gibi daha ileri tetkikler gerekli olabilir. Yüzeyel ultrasonografi, non-invaziv olması ve çocuğa radyasyon vermemesi nedeniyle en fazla tercih edilen görüntüleme yöntemidir.

Gövdede yer alan hemanjiyomlar düzenli olarak kontrol edilmelidir

Hemanjiyomun tedavi edilmesi gerekip gerekmediği çeşitli faktörlere bağlıdır. Hemanjiyomların çoğu komplike değildir. Organ fonksiyonlarını etkileyen ve/veya görsel olarak yüzde/ göz çevresinde lokalize olan hemanjiyomları tedavi etmek tercih edilir. Tedavi başlandıktan sonra hasta düzenli olarak kontrol edilir.Özellikle gövde, kol ve bacaklardaki küçük hemanjiyomlar başlangıçta tedavi gerektirmez ve sadece düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Tedavi gerektiren hemanjiyomlarda erken aşamada tedaviye başlanmalıdır

Hızlı büyüyen hemanjiyomlar veya zaten komplikasyonlarla ilişkili olan hemanjiyomlar erken bir aşamada tedavi edilmelidir. Tedaviye özellikle ilk bir yılda başlanması durumunda tedaviye yanıt çok iyi olmaktadır. Bu özellikle göz, dudak ve burun gibi sorunlu bölgelerdeki hemanjiyomlar için geçerlidir. Bir hemanjiyomun yeri ve boyutuna bağlı olarak kriyoterapi, lazer tedavisi, cerrahi tedavi ve ilaç tedavisi gibi çeşitli tedavi seçenekleri mevcuttur.

Hangi hastalara tedavi verileceği; tedavi süresinin ne kadar olacağına çocuk hematoloji onkoloji uzmanı izlem sürecinde karar verecektir. Çocukta bir hemanjiyom fark edildiğinde vakit kaybetmeksizin çocuk hematoloji onkoloji uzmanından görüş alınmalıdır.

Anne adayının başrolde olduğu bir ekip işi

Doğal doğum felsefesinin amaçları şöyle sıralanabilir: Ailelere huzurlu ve mahrem bir alan oluşturmak, ailelerin sağlık hizmeti sunucuları ve doğum destekçileri ile önceden tanışmalarını sağlamak, ve aralarında karşılıklı güven ilişkisinin bulunması gerektiğini telkin etmek. Ailelerin doğum süreciyle ilgili önceden eğitim almaları ve bilinçlenmeleri, varsa gebenin geçmişten getirdiği korkularının giderilmesi, doğum anında doğuma yeterli zamanın tanınması, doğum eyleminin vücudun doğal hormonlar etkisi altında gerçekleşmesi, gebenin doğum eylemi süresince serbest hareket edebilmesi, istediği aktif pozisyonlarda doğumunu gerçekleştirebilmesi, gebeye fiziksel ve duygusal desteğin sürekli olarak verilmesi, doğum sonrası tentene  temas emzirme ve anne baba bağının güçlenmesi için gereken yeterli sürenin ailelere verilmesidir. Doğal doğum, bir ekip çalışmasıdır. Bu ekipte anne başroldedir. Doğal doğumu destekleyen bir doğum doktoru ve doğum ebesinin yanı sıra doğum psikoloğu ve doula da bu ekipte bulunabilmektedir.

Anne ile bebek arasında bağı güçlendirir

Doğumunu kendi doğal hormonları etkisi altında doğal doğum felsefesine uygun olarak gerçekleştiren ailelerin bebeği ile kuracağı bağ güçlü olmaktadır. Tıbbi gerekçeler nedeni ile gerçekleştirilen sezaryen doğumlarında da, aynı ilkelere bağlı kalınarak anne bebek dostu sezaryen uygulamaları ile ailelere tatminkar ve coşkulu doğum deneyimi için fırsat sunulmaktadır. Doğumun fiziksel ve psikolojik olarak bırakabileceği olumsuz deneyimlemeler azaltılır hatta tamamen ortadan kaldırılması hedeflenir, annenin kendisine ve hayattaki rolüne olan güveni artar, anne başarma hissini yaşar, babalar sürece dahil oldukları için daha tatminkar bir deneyim yaşar böylece aileler doğum anının coşkusunu sınırsızca deneyimlemiş olurlar. Doğum sonrası depresyon oranları azaltılmış olur. Doğal doğumun gerçekleşmesi için Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kanıta dayalı önerilerde bulunmuştur, Bu öneriler;

1. Doğum kendiliğinden başlamalıdır.

3. Doğum yapan kadınlara duygusal ve fiziksel destek verilmelidir.

4. Doğum boyunca rutin müdahalelerden kaçınılmalıdır.

5. Doğumda doğal ve aktif ıkınma teknikleri tercih edilmelidir.

6. Doğumdan sonra anne ve bebeği bir arada tutulmalıdır ve emzirme için limitsiz imkan tanınmalıdır.

Doğal bir doğum deneyimi imkanı sunar

Ailelerin kendi doğumları ile ilgili süreçte yapılacak tercihlere ve alınacak kararlara aktif katılabilmeleri önemlidir. Doğumla ilgili yeterli bilgi ve bilinç düzeyleri olmayan aileler, gebelik sürecinde ve doğum anında alınacak dinamik kararlara yeterince katılamayabilir. Doğal ve keyifli bir doğum deneyimi yaşamak isteyen aileler doğum öncesi eğitim programlarına katılarak istedikleri doğum deneyimini yaşamak için tercihlerini ortaya koyma fırsatı bulurlar. Doğumla ilgili istek ve beklentilerini belirlerler ve bu beklentilerini doğal doğum ekibiyle paylaşabileceklerini öğrenirler. Böylece doğum tercihleri ile ilgili bu talepler doğum öncesinde aile tarafından belirlenmiş ve sağlık ekibine iletilmiş olur. Ekip birbirinin talep ve isteklerini doğum eylemi başlamadan önce öğrenmiş olur. Ayrıca bu eğitim sayesinde doğum esnasında dinamik süreçlerde alınacak kararlara aileler aktif olarak katılım imkanı bulur. Kendi doğumunun yönetiminde aktif rol alma fırsatı sunulur. Böylece aileler fiziksel,  zihinsel ve psikolojik olarak doğuma hazırlıklı hisseder, kendi tercihlerini yaşadığı için daha tatminkar ve daha coşkulu bir doğum deneyimlemiş olur. Lohusalık ve ebeveynlik yolculuğunda daha güçlü aile içi bağlara sahip olurlar. 

Yüksek besin değeri nedeniyle vegan beslenmede sık kullanılıyor

Chia tohumu Güney Amerika, Guetemala ve Güney Meksika’ya özgü, salvia hispanica ailesine bağlı, nanegillerden olan çiçekli bir bitkidir. Aztek ve Mayalılar tarafından geleneksel tıbbın bir parçası olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise popüler bir fonksiyonel besindir. 100 gramında 42.1 gr karbonhidrat, 30.7 gr yağ ve 16.5 gr protein içeren bu mucizevi besin özellikle veganlar için iyi bir bitkisel Omega-3 kaynağıdır. Ayrıca kalsiyum, fosfor, potasyum, magnezyum, niasin, A vitamini ve posa bakımından da oldukça zengindir. Ortalama 1-2 yemek kaşığı chia tohumu günlük lif ihtiyacının %39'unu, Omega-3 ihtiyacının ise tamamını karşılayabilir. 

Zayıflama diyetlerinde chia etkisi

Chia tohumundaki fenolik bileşikler, antioksidan etki göstererek vücuttaki serbest radikallerle mücadele eder. Çoklu doymamış yağ asitleri ve omega-3 içeriği nedeniyle kalp damar sağlığını destekleyen chia tohumunun çözünür lif içeriği bağırsak hareketlerini düzenler, kan şekerini dengeler, tokluk süresini uzatır ve kilo vermeyi kolaylaştırır. Sütten altı kat fazla kalsiyum içerdiği bilinen mucizevi tohum bu yönüyle de kemik erimesi hastalığı olanlar ile süt ve süt ürünlerine karşı duyarlı kişilerin kalsiyum ihtiyacını önemli ölçüde karşılar. Ayrıca gluten içermediği için çölyak hastaları tarafından da gönül rahatlığıyla tercih edilebilir.

Günde en fazla 2 yemek kaşığı öneriliyor

Gıda sanayinde su tutucu ve kıvam artırıcı olarak kullanılabilen chia tohumunun bireysel tüketiminde miktar çok önemlidir. Aşırı tüketimi mide sorunlarına ve bağırsaklarda fazla hareketliliğe yol açabileceğinden günlük 2 yemek kaşığı sınırlamasına özen gösterilmelidir. Ayrıca hipotansiyonu olanlar ve kan basıncını düşüren ilaç kullananlar da chia tohumu kullanımı konusunda mutlaka bir uzmana danışmalıdırlar. Chia tohumu alerjik bir bünyeye sahip olanlar için de dikkatli tüketilmesi gereken bir besindir. 

İster çiğ tüketin, ister yemeklerle pişirin

Doğrudan çiğ şekilde yoğurda, salataya, pudinge, kahvaltılık mısır gevreğine ve yemek üzerine serpilerek tüketilebilen chia tohumu, öğütüldüğünde ise ekmekten tatlıya, smoothieden çorbaya kadar pek çok tarife eklenerek pişirilebilir.  

5 yaşın altındakiler ve hamileler dikkat! 

Bilimsel çalışmalarda kesin bir yaş belirtilmese de chia tohumu genellikle 5 yaş altındakilere önerilmemektedir. 5-18 yaş arası çocuklarda ise günlük tüketimi 2 yemek kaşığından az olmalıdır. Hamilelere ve emziren annelere gelince; bu gruptakilerin chia tohumu kullanmaları pek tavsiye edilmemektedir. 

Ani kalp krizini tetikleyen yüksek stresten uzak durulmalı

Adrenalin ve hormon seviyelerini yükselten stres, akışkan olan kan yapısını bozarak damarların içinde pıhtı oluşturabilmektedir. Strese dayalı ortaya çıkan kalp ritim bozukluğu kalbin normal fonksiyonundan çok daha hızlı ya da yavaş atması ile ortaya çıkabilmektedir. Baş dönmesi, bayılma hissi, bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi şikâyetlerle hekime başvuran kişiler aşırı kasılan kalp ve kalp damarları stres kaynaklı nabız yükselmesi veya düşmesiyle birlikte kalp krizi geçirebilmektedir. Ani gerçekleşen aritmi ataklarıyla birlikte kişilerde hayati risk oluşturan olasılıklar bulunabilmektedir.

Zengin antioksidan kaynağı ceviz tüketilmeli

Yararlı yağlar ile antioksidan deposu ceviz kalp dostu olarak bilinmektedir. Her iklim koşulunda üretilebilen ceviz Dünya’da Çin ve ABD’den sonra Türkiye’de üretilmektedir. Kan dolaşımını düzenleyerek kan damarlarının işlevini sağlayıp arterlerde plak oluşumunu önleyerek iltihabı azaltabilmektedir. Kötü kolesterol olarak bilinen Ldl seviyelerinde ceviz tüketenlerde düşüş görülebilmektedir. Kan şekerini düzenleyen ceviz beslenmeyi ve diyabeti kontrol altına alabilmektedir.

Azaltılması gereken besinler

Kalp sağlığının korunması ve daima sağlıklı bir kalp atımı için günlük yaşamda tüketilmemesi gereken veya olabildiğince tüketiminde kaçınılması gereken yiyecek ve içecekler bu şekilde sıralanabilir;

· Doymuş yağlar (kuyruk yağları, tereyağları, margarinler, yağda yapılan kızartma ürünleri, yağda pişirilmiş kavurma ürünleri)

· Marketlerde satılan tavuk suyu ve et suyundan yapılan lezzet verici bulyonlar

· Tam yağlı etler ( sucuk, salam, sosis, pastırma, tavuk veya hindi derisi)

· Yağlı gıdalar (kaymak, krema, mayonez, çikolata ve yağlı soslar)

· Alkol ürünleri

· Marketlerde satılan asitli ve asitsiz meşrubatlar, hazır meyve suları

· Hazır gıda ürünleri (genellikle içerikleri bilinmemekte)

Günlük yürüyüşlerinizi yaparak kilo verme sürecini hızlandırın

Kalp sağlığını korumak isteyen ve kalp rahatsızlığı bulunan kişiler günde yarım saat tempolu yürüyerek diyabet, kolesterol, insülin direnci, hipertansiyonun gerilemesini sağlamaktadır. Yürüyüş yaparak kilo veren kişiler egzersiz planlarını oluştururken yaşam kalitelerini arttırmayı hedeflemektedir. Yapılan araştırmalar günlük yürüyüşlerini yapıp, sağlıklı spor aktivitelerini yorucu olmadan eğlenceli bir şekilde rutine dönüştüren kişilerde kalp damar hastalıklarına yakalanma riskinin ortadan kalkabileceğini kanıtlayabilmektedir. İş hayatı hareketsiz yaşamı normalleştirerek bazı bireylerde tamamen masa başı olan iş koşulları ile birlikte günlük rutinler içinde yürüyüşü unutmaya neden olmaktadır. Yürüyüşleri yapmadan önce hafif ve sağlıklı gıdalar tüketmekte oldukça faydalı olacaktır.

Sağlıklı bir kalp için bu 10 maddeye dikkat edin

Kalp sağlığının korunması ve daha konforlu bir yaşam süreci için alışkanlık haline getirilmesi gereken bazı önemli hususlar bulunmaktadır. Bu önemli noktalar şu şekilde sıralanabilir;

1. Kalp kontrollerini ihmal etmeden belirli rutinlerle gerçekleştirmek,

2. Egzersiz yaparak sağlıklı yaşam için yürüyüşleri aksatmamak,

3. Tansiyonu, kan şekerini, stresi kontrol altında tutmak

4. Beslenmeyi düzenleyip sağlıklı gıdalar tüketmeye özen göstermek, varsa fazla kilolardan kurtulmaya çalışarak ideal kiloya ulaşma hedefi koymak

5. Günlük su tüketimine önem vererek, yararlı maden sularını tüketmek oldukça sağlıklı ve kalbe yararlı olabilmekte

6. Alkol ve sigara gibi zararlı alışkanlıkları en aza indirgeme veya bırakma

7. Yağlı besinler ve kırmızı sakatatları tüketmemek ve bu besinlerle birlikte içtiğimiz hazır meşrubatları hayatımızdan olabildiğince uzak tutmak

8. Karaciğer yağlanmasına neden olan hazır işlenmiş gıdaları kalp sağlımız için tüketmemek

9. Meyve ve sebzeleri mevsiminde tüketmek, yemeklerde zeytinyağı tercihi, yağ bakımından zengin balıkları yemek

10. Aşırı sıcaklardan ve aşırı soğuklardan kaçınmak veya önlem almak. Bağışıklık sistemini bozabilecek hastalıklardan ve virüslerden korunma yöntemleri belirleyerek kalp sağlığını koruyabilirsiniz.

Demir vücutta depolanabiliyor

Vücudun kan oluşumu ve hücrelere oksijen sağlamak gibi bir dizi metabolik süreç için demire ihtiyacı vardır.Kandaki oksijenin taşınmasında,oksijenin kaslarda depolanmasında,hormonların üretiminde, enzimlerin oluşumuna yardımda,enfeksiyonlara karşı bağışıklığı desteklenmesinde ve bağışıklık sistemini güçlenmesinde rol alır. Demir vücutta depolanabilen bir mineraldir. Demirin yaklaşık yüzde 60'ı kanda (hemoglobin), yüzde 25'i karaciğer, dalak ve kemik iliğinde (ferritin ve hemosiderin) depolanır ve diğer yüzde 15'i kas proteini (miyoglobin) ve enzimlere bağlıdır.C vitamini yiyeceklerden demir emilimini artırır.

Vejetaryen ve veganlar dikkat!

Vücut demiri kendisi üretemez, bu nedenle yiyeceklerden elde etmektedir.Kötü beslenme veya hastalıklar nedeniyle demir eksikliği oluşabilir.Demir eksikliği, gıda yoluyla yetersiz demir tedarikine dayanıyorsa etkilenen kişiler yeterli demirin emilimi için diyetlerini değiştirmelidir.Demir eksikliği genellikle kan kaybından sonra (örneğin ameliyatlardan, kan bağışlarından ya daadet kanamalarındansonra) ortaya çıkabilir. Demir eksikliği demir eksikliği anemisine dönüşebilir. Bu kalıcı bir demir eksikliği nedeniyle yeterli kan oluşumuna izin vermeyen bir hastalığı da ifade edebilir.Demir eksikliği için risk grupları şunları içerir; vejetaryenler, veganlar, çocuklar, gençler, ağır adet kanaması geçiren kadınlar, hamilelik ve emzirme döneminde kadınlar, Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi demir emilimini zorlaştıran kronik bağırsak hastalığı olan kişiler, demir emilimini bozabilecek ilaçlar kullanan hastalardır.Demir eksikliğinin neden olabileceği birçok belirti bulunmaktadır. Bunlar arasında;

· Yorgunluk, bitkinlik, solgun görünüm,

· Zayıf ve kırılgan tırnaklar,

· Pürüzlü ve çatlamış bir cilt,

· Mat ve cansız saçlar,

· Baş dönmesi,

· Çarpıntı,

· Uyku bozuklukları,

· Odaklanma güçlüğü,

· Yavaş metabolizma hızı bulunmaktadır.

Hayvansal besinler yüksek oranda demir içeriyor

Demir, birçok gıdada doğal olarak bulunan bir mineraldir. Bunlar şöyle sıralanabilir:

· Kırmızı ve beyaz et, balık ve deniz ürünleri gibi hayvansal besinler

· Baklagiller, meyveler, kuruyemişler, tahıllar ve sebzeler

· Demir açısından en zengin meyveler özellikle incir ve kayısı olmak üzere kuru meyvelerdir. Ciğer de yüksek oranda demir içermektedir.

*Bitkilerde de yüksek oranda demir bulunur fakat vücut tarafından et veya balıkta bulunan demirden daha az emilir.

· Susam, tahin, fındık, Antep fıstığı, kaju fıstığı, yulaf, kuru kayısı, kuru üzüm demir oranı yüksek bitkisel besinler arasında yer alır.

· Sakatatlar, kümes hayvanları özellikle hindi, balık ve deniz ürünleri

· Yumurtalar,süt ürünleri, koyu yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar ve meyveler

· Kekik, kimyon, köri, zencefil veya kişniş gibi baharatlar da demir açısından zengindir.

*Bitkisel kaynaklı demir seviyesinin vücutta emilimini artırmak için C vitamini açısından zengin bir besinle (örneğin domates, kivi, turunçgiller) tüketilmelidir.

Yemeklerle birlikte kahve ve çay tüketilmemeli

Dengeli ve bilinçli beslenmeye dikkat edildiğinde demir ihtiyacı genellikle taze yiyeceklerle karşılanır. Çeşitli besinlerle birlikte demirin emilimini desteklemekte fayda vardır. Örneğin yemekle birlikte C vitamini açısından zengin bir portakal suyu içebilir veya bol limonlu bir salata tüketilebilir. Kahve ve çayın içerdiği tanenler demir emilimini engellemektedir bu yüzden öğün sırasında ve en az 2 saat sonrasına kadar kahve, çaydan kaçınılmalıdır. Süt ve kakao, asitli içecekler ve bazı alkollü içecekler de demir emilimini engeller. Özellikle yemeklerle birlikte mümkünse bu içeceklerden de kaçınılmalıdır.Besinler demir alımında yeterli gelmediğinde demir takviyesi de kullanılabilir. Demir takviyeleri uzman hekim ve beslenme uzmanının önerdiği şekilde alınmalıdır.

Kadınlarda ve 40 yaş üstünde risk daha yüksek

Ağır işlerde ve uzun süre çalışan insanlarda bel ve boyun ağrısı gözlenme olasılığı yüksektir. Ofis çalışanlarında ise; uzun süre oturarak çalışmak, hareketsiz kalmak bel ağrısı için ciddi bir risk faktörüdür. Ayrıca boynun öne eğik bir şekilde kalması ve hareketsizlik de boyun ve sırt ağrısı için risk oluşturmaktadır. Kadınlar ve 40 yaş üstü çalışanlarda sorun çıkma olasılığı daha yüksektir.

Egzersiz bel ve boyun ağrılarına da iyi geliyor

İş yaşamına ek olarak psikolojik stres ve fazla kilo omurga ile ilgili sorun yaşanma olasılığını artırmaktadır. Stresli bir iş hayatı, kaygı, mutsuzluk ve üzüntü omurga ile ilgili şikâyetlerin daha sık gözlenmesine ortam hazırlamaktadır. Düzenli spor yapmak problem çıkma olasılığını azaltırken haftada 5 gün ve günlük yarım saatlik bir egzersiz programı bile koruyucudur. Bel ağrısı çoğunlukla istirahat, sıcak uygulama, ilaç tedavisi ile 5-7 gün içinde geçmektedir.

Endoskopik yöntemle iş ve sosyal yaşama dönüş çok daha kısa oluyor

Bazı hasta gruplarında omurga şikayetlerinin sorumlusu bel fıtığıdır. Bel fıtığı olan hastaların da %2-3’lük bir kısımında cerrahi tedaviye ihtiyaç duyulmaktadır. Şiddetli bacak ağrısı, bacaklarda kuvvet kaybı, tuvaletini kontrol edememe gibi durumlarda cerrahi düşünülmelidir. Cerrahi seçenek olarak farklı yöntemler uygulanmakla birlikte günümüzde en ileri teknik minimal invaziv yöntem endoskopik diskektomi yöntemidir. Bu yöntemde hastalar 7 mm’lik bir cilt kesisinden ameliyat edilir. Çoğunlukla hastaların kemik anatomisine dokunulmaz, kaslar arasından girilerek ameliyat yapılır.  Ucunda kamera ve içinde boşluk olan kalem kalınlığındaki bir endoskop içinden ameliyat gerçekleştirilir.  Ameliyat süresi 10-50 dakika arasında değişmekle birlikte hastalar çoğunlukla aynı gün içinde taburcu edilirler. Beldeki kemik dokuya çoğunlukla dokunulmadığı, kas dokusu sıyrılmadığı için ameliyat sonrası, hastalarda bel ağrısı minimal düzeyde görülmekte hatta hastalar çoğunlukla ağrı kesici kullanmaya gerek duymamaktadır. Ameliyattan 2-3 saat sonra hastalar yürütülerek aynı gün taburcu edilmektedir. Hastaların iş hayatına dönme süresi ortalama 1 haftadır. Diğer cerrahi yöntemlerle karşılaştırıldığında endoskopik yöntem hastaların normal hayata ve iş hayatına dönmeleri açısından belirgin avantajlıdır. Özellikle kasları korunması gereken sporcular, iş hayatına erken dönmesi gereken çalışanlar için ilk tercihtir. 

Bel fıtığında olduğu gibi boyun fıtığında da ameliyat belirli bir hasta grubuna uygulanmaktadır. Şiddetli kol veya boyun ağrısı, kollarda kuvvetsizlik, bacaklarda kuvvetsizlik gibi durumlarda ameliyat düşünülmelidir. Boyun fıtığı ameliyatları da değişik yöntemlerle yapılabilmektedir. Hastaların çoğu boynun ön tarafından 3-4 cm’lik bir cilt kesisinden mikroskop altında ameliyat edilebilirken bir kısmı da boynun önünden veya boynun arkasından endoskop ile ameliyat edilebilir. Mikroskop ile yapılan ameliyatta çıkarılan disk dokusu yerine bir kafes konurken endoskopik cerrahide sadece basıya neden olan disk dokusu çıkarılarak kafes koymaya gerek kalmamaktadır. Hem mikrocerrahi hem de endoskopik yöntemle boyun fıtığı ameliyatı olan hastaların ameliyat sonrası 1 hafta kadar boyunluk kullanması istenir. Ameliyat sonrası da hastaların boyun öne eğik bir şekilde çalışmaması, ofis çalışanı ise bilgisayar ekranını göz seviyesine getirmesi istenir. Dik oturması, sırtına yastık koyması ve çalışırken boynu öne eğik bir şekilde kalmaması tavsiye edilir.

“Yine mi burnu akıyor?”, “Bebeğim öksürüyor”, “Acaba doğru giydiremiyor muyum da hasta oluyor?”, “İlk zamanlar hastalanmamıştı”, “Ne yapabilirim de hastaneye gitmeyiz?” gibi cümleler pek çok ebeveynin ortak söylemi. Genellikle ebeveynler, bebeklerinin hastalanmaması için ellerinden geleni yapıp, hekimlere de vitamin takviyelerinden, beslenme programına kadar pek çok soru sormaktadır. Bebek bağışıklığının güçlenmesi ve onların hastalıklardan korunmasını sağlamak için birçok yol bulunmaktadır. Bu yolları şöyle sıralamak mümkündür:

1)    Anne sütü: Antikor olarak adlandırılan savunma sistemi askerleri, bebeklere annelerinden plasenta aracılığı ile geçmekte ve bebekleri yaklaşık 6 aylık oluncaya kadar çeşitli hastalıklara karşı korumaktadırlar. Bundan sonraki koruma ise bebeklerin anne sütüyle aldıkları antikorlar tarafından sağlanmaktadır. Anne sütünde bulunan “immünoglobulin A” bağışıklık ve hastalıklardan korunma için önemlidir. Ayrıca  “laktoferrin”  olarak adlandırılan başka bir anne sütü bileşeni ise; gelişmek için demire ihtiyaç duyan bakterilerin çoğalmasını demiri bağlayarak önlemektedir. Bir başka önemli bileşen ise anne sütünün prebiyotik içeriğidir.  Anne sütündeki prebiyotikler; bebek bağırsağında bulunan  “Bifidobacterium bifidum” olarak isimlendirilen faydalı bakterilerin gelişimini destekler. Böylece bebek bağırsağına yerleşerek olası hastalık yapabilecek bakteriler önlenir.  Anne sütünün sadece bağışıklık üzerine yazılsa bile uzayıp giden bilgileri mevcuttur. Hala da bu konuda bilimsel pek çok çalışma devam etmektedir. İlk 6 ay olabildiğince anne sütü ile bebekleri beslemek gerekir.

2)    Anne ve babalar sigara kullanmamalı: Sigara dumanında 4000’den fazla kimyasal bileşen vardır. Bu kimyasallardan özellikle nikotinin ve karbonmonoksitin gebelikte bebeğin içinde barındığı rahim, kan ve göbek kordonu damarlarında da daralmaya neden olur. Bebek ve anne arasındaki besin ve gaz alışverişinin azalması ile sonuçlanan bu durumda anne karnındaki bebek yetersiz beslenir ve bebekte gelişim geriliği, ileriki yaşlarda alerji, astım, orta kulak iltihabı gelişimi ve bağışıklık sistemine yönelik sorunlar oluşabilir.

3)    Probiyotik alımı, süt çocuğu beslenmesinde artırılmalıdır: Probiyotik kısaca “Belirli miktarlarda alındıklarında sağlığı olumlu yönde etkileyen mikroorganizmalar” şeklinde tanımlanabilir. Çocuklarda da kullanabileceğimiz; probiyotikler başlıca yoğurtlar, peynir, kefir, turşudur. Bu fermente gıdalarda probiyotik olarak Laktobasiller, Bifidobakteriler ve diğer pek çok probiyotik özellikte mikroorganizma bulunmaktadır.

4)    Probiyotiklerin yanında prebiyotik gıdalara da beslenmede yer vermek gerekmektedir:  Söyleniliş şekli benzese de Probiyotiklerden farklı olarak prebiyotikler; kalın bağırsakta yaşayan probiyotik özellikte faydalı bakterilerinin artışını destekleyerek insan sağlığını olumlu yönde etkileyen, fermente olabilen sindirilmeyen karbonhidrat grubu besin bileşenleridir. Dört ana grupta prebiyotik vardır: İnulin, fruktooligosakkaritler (FOS), laktuloz (LOZ) ve galaktooligosakkaritler (GOS). Çocuklarımızın beslenmesinde başlıca yer verebileceğimiz prebiyotik özellikte gıdalar ise soğan, sarımsak, muz, enginar, pırasa, kuşkonmaz, baklagillerdir. 

5)    Hijyen hipotezi: Yapılan araştırmalar göstermiştir ki; bir çocuğun bağışıklık sistemi ile ilgili hayat seyrini değiştirebilen çevresel etkenler; geçirdiği enfeksiyonlar, aşılar, beslenme şartları, bağırsak mikrobiyotası çeşitliliğidir. Bu noktada değinilmesi gereken önemli bir konuda “hiyen hipotezi”dir. Basit anlatış ile “Köyde, tarlada toprak  içinde oynayan, her düştüğünde eli dezenfektanla silinmeyen çocuklarımız daha az hastalanırken; el bebek gül bebek büyüttüğümüz ama apartman dairesi içine hapsolan, elinde sürekli tablet olan sokak oyunu pek bilmeyen çocuklarımız çok daha sık  hasta...”  Hijyen hipotezine göre ekonomik ve sosyal gelişime paralel olarak gitgide doğal yaşamdan uzaklaşmak bağışıklık sistemimizin farklı yönde davranışlarına neden olmaktadır. Kalabalık aile yaşamından çekirdek aile yaşamına geçiş, tütün dumanı ve şehirlerde kirli hava maruziyetinin artması, genetiği değiştirilmiş gıdalar ve paketlenmiş gıdalarla beslenmenin ister istemez artması alerjik hastalıkların çoğalmasına zemin hazırlamaktadır. Bu süreç uzadıkça yabancı maddelere karşı bağışıklık sistemimizin vermesi gereken cevaplarda farklılaşmalar meydana gelmektedir ve vücudumuza zararı olmayan yabancı maddelere karşı da ımmunglobulin E olarak adlandırılan antikorlar üretilmeye başlar. Kalabalık şehirlerdeki “alerjik çocuk” tanılarını biraz da bu nedenle artık sık görmekteyiz... 
 

Siyah turpantioksidan deposu

Turp (Raphanus sativus L.) Brassicaceae familyasından sebze olarak tüketilen; ilk olarak Çin, Japonya, Kore ve Güney Asya’da yetiştirildikten sonra günümüzde dünyadaki birçok iklim kuşağında yetiştirilebilen faydalı bir bitkidir. Askorbik asit (C vitamini), folik asit, magnezyum, kalsiyul ve potasyum gibi minarel zengini olan turp, aynı zamanda B6, riboflavin kaynağıdır. Turpta; kuru madde, ham lif, toplam çözünebilir şekerler, C vitamini, protein ve nitrat bulunmaktadır. Turpun % 90-95 su, %5-10 kuru maddeden oluşur. 100 gramında 17 Kcal enerji, 1 gramı protein, 0,1 gramı yağ, 3,6 gramı karbonhidrat, 10 IU A vitamini, 26 miligramı C vitamini, 0,03 miligramı tiamin ve riboflavin, 0,3 miligramı niasin, 30 miligramı kalsiyum, 31 miligramı fosfor, 1 miligramı demir, 18 miligramı sodyum ve 322 miligramı potasyum içermektedir. Bazı türlerinde ise % 3-4’e oranında şeker olduğu bilinmektedir. Yapılan araştırmalarda özellikle siyah turpun köklerinde yüksek oranda antioksidan, beyaz ve kırmızı turpta ise karotenoid olduğu belirlenmiştir.

Sindirimi rahatlatıyor, iştah açıyor

Sindirim sistemini güçlendirici etkisi olan turp aynı zamanda iştah açıcı özelliğe sahiptir. Kabızlığa iyi gelen turp, lif içeriği sayesinde sindirimi rahatlatmaktadır. Bağırsakları çalıştırdığı için sindirimi kolaylaştırmakta, iltihap sökücü özelliği nedeniyle astıma iyi gelmektedir. Bitkisel öksürük şuruplarının büyük bir bölümünde beyaz turp suyu kullanılmaktadır. Tarihsel süreçte cinsel gücü artırdığına inanılan turpun; mesane hastalıkları, romatizma, damar sertliği ve migren üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu düşünülmektedir. DNA sarmal kırılmaları önlediği ve kanser önleyici etkisi olduğu, oksidatif kaynaklı hasarı önemli düzeyde azalttığı bilinmektedir. Köklerinin ekstrakte edilen hekzanın kanserli hücreler üzerinde potansiyel kemopreventif etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.

· Her ne kadar C vitamini söz konusu olduğunda akla ilk portakal, mandalina ve greyfurt gibi meyveler gelse de kırmız turpta da hatırı sayılır miktarda C vitamini bulunmaktadır. Vücudu birçok hastalıktan koruyan C vitamini aynı zamanda kıkırdak oluşumunda etkili olan kolajen yapımına katkı sağlamaktadır. C vitamini, bağışıklığı destekleyerek vücudu soğuk algınlığından da korumaktadır.

· Kana oksijen sağlayan kırmızı turp, kırmızı kan hücrelerinin hasarını kontrol edebilmektedir. Kalp damar sisteminin korunmasında rol oynayanturp, antioksidan özelliği sayesinde kalp damar hastalıklarına yakalanma riskinin düşürülmesine katkıda bulunmaktadır. Kırmızı turpta, folik asit ve flavonoid içeriği yüksektir.

· Tansiyonu düşürme etkisi olan potasyum, turpta çokça bulunmaktadır.

· Düzenli olarak tüketildiğinde cilt üzerinde olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir. Ayrıca turpun kaynatılarak elde edilen suyu saçlı derideki kepeğe ve saç dökülmesine karşı etkilidir.

· Turp iyot eksikliği sonucunda ortaya çıkan guatır için düzenli olarak tüketilmesi gereken bir besindir. Tiroid hastalıklarına karşı da tüketilebilir.

Turp nasıl tüketilmeli?

Türkiye’de özellikle et ve balık türü besinlerin yanında vazgeçilmez bir garnitür olarak servis edilen, bunun yanı sıra deniz ürünleri ile birlikte tüketilen turp her yemeğin yanında yenebilen vazgeçilmez bir besin kaynağıdır. Salataların süsü olan turp, besin değerlerinin kaybolmaması için çiğ olarak tüketilmelidir. Fazla olmamak şartıyla özellikle siyah turpu bal ile karıştırarak yemek birçok soruna iyi gelmektedir. Siyah turpu bal ile karıştırarak 1 gün soğukta muhafaza işlemi sonrasında sulu kısımdan sabah akşam birer fincan içilmesi gayet sağlıklıdır. ‘Turp gibi olmak’ deyiminin hakkını veren bu turpu çocuklara düzenli olarak yedirmek gerekir.

Egzersiz kas ve iskelet sistemi koruyor

Diyabet dünyada görülme sıklığı nedeniyle önemli bir halk sağlığı problemidir. Türkiye’de yaklaşık 7 milyon diyabet hastası olduğu tahmin edilmektedir. Her 3 kişiden birinin ise tansiyon hastası olduğu düşünülmektedir. Orta şiddette ve düzenli yapılan egzersizlerin tansiyon, Tip 1 ve Tip 2 diyabet hastalıklarında fayda sağlamaktadır. Egzersiz insülin duyarlılığını artırır. Kan şekeri seviyelerini düşürür. Vücut yağ oranını azaltır. Kalp ve damar fonksiyonlarını geliştirerek kalp dolaşım sistemi, solunum sistemi, kas ve iskelet sistemini korur ve güçlendirir, tansiyonun kontrol altında tutulmasına ve buna bağlı rahatsızlıkların engellenmesinde önemli derecede rol oynar.

Tansiyonu kontrol altında tutuyor

Yapılan çalışmalarda haftada en az 2 kere orta şiddette düzenli yapılan egzersizler, uygun nabız aralığı, kişiselleştirilmiş ve kontrollü müdahaleler ile egzersizin tansiyon (kan basıncı) kontrolüne katkıda bulunduğunu göstermektedir. Egzersizin kan basıncını azaltması (tansiyonun optimal düzeyde olması) için şiddeti, tipi, sıklığı ve süresi özellikle diyabet ve tansiyon hastalarında belirlenmeli ve uygun yüklenme aralıkları ile planlaması yapılmalıdır.

Düzenli egzersiz ve spor hastalıklardan koruyor

Yaş ilerledikçe vücudun kendini yenileme hızında düşüşler oluşmaya başlar. Dolaşım ve solunum sistemi verimsizleşirken, kemik yoğunluğunda azalma, yaş ilerledikçe görülen iskelet kası kütlesi kaybı ve fonksiyonelliğin azalması olarak tabir edilen “sarkopeni” kalp ve damar hastalıklarına bağlı dolaşım bozuklukları, kan şekeri dengesizlikleri görülebilir. Düzenli spor yapan ileri yaşlılarda kan şekeri ve dolaşıma bağlı bozukluklar da azalma görülmüş, kas oranına bağlı, hareket kısıtlılığının azalmış olduğu tespit edilmiştir. Düzenli spor yapan 70 yaşındaki bir bireyin 40 yaşındaki birey ile aynı fiziksel durumda olabileceği düşünürsek, düzenli ve bilinçli yapılan spor yaşam kalitemizi arttırmada etkili önemli parametrelerden olacaktır

Egzersiz her yaş için kişinin sağlık durumuna göre özel planlanmalı

Her ileri yaşlı bireyin sağlık durumu farklıdır, bu nedenle kişiye özel bir egzersiz planı oluşturulmalıdır. Ancak genel olarak, tansiyon ve kalp hastaları için uygun olan bazı düşük yoğunluklu egzersiz seçenekleri şunlar olabilir:

· Yavaş tempoda yürüyüş yapmak, kalp ve dolaşım sağlığını geliştirmek için iyi bir seçenektir. Başlangıçta kısa mesafelerle başlayabilir ve zamanla süreyi artırabilirsiniz.

· Düşük hızda ve düz yollar üzerinde bisiklet sürmek, kas ve kalp sağlığını destekler.

· Yüzme birçok kas grubunu çalıştıran etkili bir egzersizdir ve kalp sağlığını geliştirmeye yardımcı olabilir. Yüzmek tansiyona da fayda sağlar.

· Uzman hekimin de onayıyla hafif aerobik egzersizleri yapılabilir.

· Yoga gibi düşük etkili egzersizler, stresi azaltmaya, dengeyi geliştirmeye ve esnekliği artırmaya yardımcı olabilir

Egzersize başlamadan önce mutlaka bir doktora danışılmalı

Egzersizi aşırıya kaçmadan ve yavaşça başlatın. İleri seviyelere çıkmadan önce vücudunuzu dinleyin. Sıcak havalarda veya aşırı soğuk havalarda aşırı egzersizden kaçının. Egzersiz sırasında belirtiler (örneğin, nefes darlığı, göğüs ağrısı, baş dönmesi) ortaya çıkarsa hemen durun ve bir doktora başvurun. İlaçlarınızı düzenli olarak alın ve doktor tavsiyelerini takip edin.

Memorial Şişli Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü uzmanlarından Prof. Dr. Mahir Mahiroğulları, Prof. Dr. Olcay Güler ve Op. Dr. Mehmet Halis Çerçi total kalça protezinin avantajları hakkında şu bilgileri verdi.

Düzenli ve kontrollü egzersizle kalça ekleminizi koruyabilirsiniz

Kalça kireçlenmesi genellikle 50-60 yaş sonrası ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Ancak tam veya yarı kalça çıkığı, çocukluk çağında geçirilen kalça hastalıkları, kortizon kullanımına bağlı femur başı(topuz) kemiği çürümesi, kalça sıkışma hastalığı, romatolojik hastalıklar, kalça kırığı veya enfeksiyonuna maruz kalan kişilerde kalça kireçlenmesi daha erken yaşlarda ortaya çıkabilir. Tüm bu sebeplerin yanında riskli, ağır ve darbeye açık spor yapan kilolu kişilerde de kalça kireçlenmesi riski yüksektir. Fazla yüklenme eklemlerde kıkırdak doku aşınmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle kalça eklemini korumak için vücut ağırlığının mutlaka kontrol altında tutulması gerekir. Kalça çevresi kaslarının güçlü olması kalça eklemini koruyan önemli faktörlerdendir. Düzenli ve kontrollü egzersiz yapmak kalça eklemi kıkırdak dokusunu korumaktadır. Romatizmal hastalıkları olan hastaların doktorlarının önerdiği ilaçları düzenli kullanması oldukça önemlidir.

Ayak tırnaklarınızı kesememeniz kalça kireçlenmesinin belirtisi olabilir

Kalça kireçlenmesinin en önemli belirtisi ağrıdır. Erken dönemlerde aşınma az olduğu için hastalarında ağrı çok belirgin olmaz. Ancak kalça kireçlenmesi ilerledikçe kasık bölgesinden başlayan ağrı, dize doğru yayılır. Bazı hastalar sadece diz ağrısı hissedebilirler. Bu ağrı yürürken belirgin olmaktadır. Kalça kireçlenmesi daha ileri evreye geldiği zaman ağrı hem yürürken hem de yatarken olur. Ağrı oturup kalkarken, merdiven inip-çıkarken daha da belirginleşir. Bacakta kısalığa neden olan kalça kireçlenmesi hastanın aksamasına neden olur. Kalça kireçlenmesinin diğer belirtileri ise kalça ekleminde sürtme hissi, ses gelmesi, bacak bacak üstüne atamama, çorap giyememe ve ayak parmak tırnaklarını kesememedir.

Kişiye özel total kalça protezi hasta konforunu artırıyor

Kalça kireçlenmesinin başlangıç döneminde hastanın şikayetlerini azaltmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için ilaç veya fizik tedavi uygulandığını belirten Prof. Dr. Olcay Güler tedavi yöntemlerini şu şekilde aktardı: “Kıkırdak dokuyu desteklemek için kök hücre, PRP, hyaluronik asit ve sitokin enjeksiyonları uygulanabilmektedir. Ancak kalça kireçlenmesi ilerlediğinde ve diğer tedaviler başarısız olduğunda tek çare total kalça protezi cerrahisidir. Total kalça protezi kalça ekleminde ileri derecede kireçlenme olan hastaların kalça ekleminin implantlar ile değiştirilmesi yani yenilenmesi ameliyatıdır. Total kalça protezi, kalça eklemini oluşturan femur başı(topuz) kısım ile asetabulum dediğimiz yuvanın özel implantlarla değiştirilmesidir. Kalça protezi 4 farklı implanttan oluşmaktadır. Femur başı kesilerek kemik içine femoral metal implant ve üzerine yuvarlak seramik baş uygulanmaktadır. Asetabulum dediğimiz yuva kısmının içine metal yuva ve yuva içine de seramik veya polietilen kılıf uygulanır. Kalça protezi kemikler arası teması kestiği için ağrı ve hareket kısıtlılığı ortadan kalkabilmektedir.Total kalça protez cerrahisinde günümüzde hastaya özel robotik kol yardımlı cerrahiyi tercih edebiliyoruz. Total kalça protez cerrahisinde başarının en önemli faktörü, hastanın anatomisine en uygun protezin yapılmasıdır. Her hastanın anatomisi ve kemik yapısı farklı olduğu için, her hastaya aynı protez cerrahisinin uygulanması sorunlara yol açabilmektedir. Amacımız hatasız ve hastaya özel tedavi yapmaktır. Robotik kol yardımlı sistemle hastanın ameliyat öncesi görüntüleme tetkikleri ile hastaya protez cerrahisini özel planlamaktayız. Bu özel cerrahi sayesinde hasta günlük hayatına daha çabuk dönebilmektedir. Ayrıca kalça protez çıkık riski çok azalmakta ve bacak boyu sorunsuz eşitlenebilmektedir. Hastalar ameliyat sonrası bir ayda bisiklet kullanmaya ve yüzmeye başlayabilmektedir. Özellikle doğuştan kalça çıkığı olan hastalarda, daha önce kırık geçirmiş hastalarda ve kemik eğriliği olan hastalarda makoplasty robotik kol sistem ile başarılı total kalça protez cerrahisi yapmak mümkündür.

Hasta, gece ağrılarından da kurtularak normal hayata dönebiliyor

Total kalça protezi sonrası hastanın kalça ağrısı şikayetinin ortadan kalktığını söyleyen Prof. Dr. Mahir Mahiroğulları, “Hastanın ağrısı ortadan kalktığı için yürüme mesafesi artarak günlük hayata dönüşleri sorunsuz olmaktadır. Ayrıca hastalar sorunsuz merdiven inip-çıkabilmekte ve aksamaları ortadan kalkabilmektedir. Hastalar gece ağrılarından da kurtularak sosyal yaşam konforuna kavuşabiliyor” dedi.

Ameliyat öncesi hazırlık hastaya kolaylık sağlıyor

Total kalça protezinin bir majör cerrahi girişimi olduğunu söyleyen Op. Dr. Mehmet Halis Çerçi, “Türkiye ve dünyada insanların ortalama yaşam süresi her geçen gün artmaktadır. Bunun yanında yaşlı nüfusun günlük aktivite beklentileri de yükselmektedir. Bütün bunlar her geçen gün yaşlı nüfusa uygulanan total kalça protezi ameliyatı sayısını artırmaktadır. Yaşlı nüfus ve majör cerrahi girişim kavramlarının bir araya gelmesi ameliyat öncesi hazırlığın önemini çok daha fazla artırmaktadır” diye konuştu.

Rahim ağzı (serviks) kanseri gelişmemiş ülkelerde en sık görülen jinekolojik kanser iken,gelişmiş ülkelerde tarama testleri ve aşılamalar sayesinde 3. sıraya gerilemiştir. Rahim ağzı kanserinin erken evrelerinde belirtiler genellikle belirgin değildir. Ancak hastalık ilerledikçe aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:

• Menopoz sonrası dönemde veya cinsel ilişki sırasında görülen kanama
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık hissi
• Pelvik bölgede sürekli veya geçici ağrı
• Kokulu, kanlı veya renkli vajinal akıntı

Rutin jinekolojik muayenelerini ve tarama testlerini yaptırmayan kadınlarda sıklıkla anormal kanama ve kötü kokulu akıntı şikayetiyle hekime başvurulmakta ve maalesef rahim ağzı kanseri ileri evrelerde saptanmaktadır. İleri evre hastalıklarda büyük cerrahiler, kemoterapi ve radyoterapi tedavileri gerekmekte ve bu süreç hastalar için çoğu zaman oldukça yıpratıcı olmaktadır. Hastalığın evresi ilerledikçe nüks riski de artmaktadır. Bu sebeple her kanser türünde olduğu tarama testleri ve erken teşhis büyük önem taşımaktadır.
 
Tarama testleri büyük önem taşıyor

Rahim ağzı kanseri taramasında 21 yaşından sonra ya da ilk cinsel ilişkiden 3 yıl sonra başlamak üzere 30 yaşına kadar 3 yılda bir Pap Smear testi, 30 yaşından sonra ise 5 yılda bir Pap Smear ve yüksek riskli Human Papilloma Virus (HPV) DNA testi önerilmektedir. Bu tarama testlerinin amacı kanser öncesi lezyonlar olan CIN2 ve CIN3’ü saptamak ve kansere dönüşmeden önce bu lezyonları içerecek şekilde rahim ağzını LEEP ya da konizasyon adı verilen işlemle çıkarmak ve böylece kanseri önlemektir. Ülkemizde bu tarama testi aile hekimlikleri, Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) be Toplum Sağlığı Merkezleri tarafından yaygın olarak yapılmaktadır. Böylece birçok kadın kanser öncesi aşamada yakalanmakta ve tedavi edilmektedir.
 
HPV aşıları kanser riskini azaltmada etkili rol oynuyor

Rahim ağzı kanserini önlemede ikinci önemli araç ise HPV aşılarıdır. HPV aşıları, özellikle serviks kanseri riskini azaltmada etkili bir rol oynar. Çünkü serviks kanserinin büyük bir çoğunluğu HPV enfeksiyonlarına bağlı olarak gelişir. 9’lu HPV aşısı ülkemizde uygulanmaktadır. Birçok ülkede rutin aşılama programında yer alan bu aşı maalesef ülkemizde rutin aşılama programında yer almamaktadır. 9-26 yaş aralığındaki tüm kız çocuğu/kadın ve erkeğe önerilmektedir. 15 yaşına kadar 2 doz önerilirken, 15 yaş ve üzerinde toplam 3 doz aşı gerekmektedir. Hekimliğin ana görevlerinden biri hastalıkları oluşmadan önlemektir. Bu sebeple rahim ağzı (serviks) kanseri tarama testleri ve HPV aşılarının mutlaka yaptırılması gerekmektedir.