Yapay zekâ, gözün retinasından korneaya kadar hastalıkların teşhisi ve tedavisi içim kullanıma girmiştir. Bu büyük dönüşüm, Google ve IMB gibi dijital dünyadaki büyük oyuncuların yapay zekânın tıbbi potansiyeline ilgi duymasıyla hız kazanmıştır. Oftalmik (gözle ilgili) yapay zekâ ile yapılan analizler, oftalmologların ( göz hekimlerinin) görüntüleri yorumlamalarına kıyasla daha verimli ve daha objektiftir. Çoğu zaman klinisyenler aynı olguda, tanı ve tedavi konusunda fikir ayrılığına düşmelerine rağmen yapay zekâ her seferinde aynı cevabı verir.

DOKTORLAR DEVRE DIŞI MI?

Klinik oftalmologlar ve diğer doktorların yapay zekâ hakkındaki en yaygın endişelerinden biri bu teknolojinin işlerini ellerinden almasıdır. Öte yandan, refraktif cerrahi sonrası ektazi riskini tahmin etmek için bir makine öğrenme algoritması üzerinden çalışan Doktor Ambrosio Jr. yapay zekânın tanı koyma sürecinde doktora yardımcı bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini söylemiştir. Gelecekte hastaların tanı ve tedavisinde göz doktorlarının en büyük yardımcısı olacak olan yapay zekânın, göz hastalıkları alanındaki kullanımı her geçen gün artmaktadır ancak bu hiçbir zaman yapay zekanın göz hekimlerinin yerine geçeceği anlamına gelmemektedir. Son sözü yine doktorlar söyleyecektir.

GÖZDE KULLANIMI

En çok umut vaat eden bilgisayar algoritmaları retina hastalıkları alanındadır. Google araştırmacıları 2016 yılında yapay zekâ sistemleri kullanılarak fundus fotoğraflarından diyabetik retinopati ve diyabetik maküler ödemi doğru bir şekilde tespit etmenin mümkün olduğunu bildirmişlerdir. Ayıca yapay zeka, yaşa bağlı makula dejeneresansı ( sarı nokta), yeni doğan retinopatisi ( ROP ) dahil olmak üzere diğer retina hastalıklarının tanısında da umut vaat etmektedir. Ancak retina sadece başlangıçtır. Araştırmacılar, çocukluk çağı kataraktı, glokom, keratokonus, kornea ektazisi ve oküloplastik rekonstrüksiyon dahil diğer göz hastalıklarının tanı ve tedavisinde kullanılmak üzere yapay zeka tabanlı sistemler geliştirilmektedir.

Bu araçlar yaygın klinik kullanıma hazır olduğunda, doktorların yapay zeka uzmanı olmaları gerekmeyecektir çünkü otomatik algoritma sadece bir yazılım aracıdır ve OCT ( optik koherens tomografi) veya topografi görüntülerine dayanmaktadır. Bu algoritmalar, optik koherens tomografi ( OCT) makineleri, korneal topografi cihazları gibi cihazların içine entegre edilip göz doktorları tarafından rahatlıkla kullanılabilir.

YAPAY ZEKÂ TIBBİ EĞİTİMDE FAYDALI

Yapay zekânın göz hastalıkları alanında doktorların eğitimi amaçlı kullanımı da büyük faydalar ve kolaylıklar sağlayacaktır. Bilindiği gibi diyabet, en önemli hasarını gözde yapar; bu nedenle diyabetli hastaların belli aralıklarla göz doktorlarına muayene olmaları önerilir. Yakın zaman önce FDA tarafından onaylanan Dx-DR markalı cihaz yardımıyla retina görüntüleri kolaylıkla alınıp diyabetik retinopati tanısı konulabilmektedir. Bunun için çok deneyimli bir retina uzmanı olmaya gerek yoktur hatta böyle cihazları 1. Derece sağlık hizmetleri sunan yerlerde kullanıp diyabetik retinopatiyi başlangıç aşamasında yakalamak mümkün olacaktır. Tüm dünyada diyabetin hızla arttığını ve bu hastaların göz doktorlarına ulaşıp detaylı retina muayenesi yaptırmalarındaki zorluk düşünülecek olursa yapay zekâ sistemlerinin faydası tartışılmazdır.

Katarakt hastalarında kullanılan lenslerin diyoptrisini (numarasını) doğru hesaplayıp, hastanın ameliyattan sonra gözlüksüz bir yaşama kavuşmasında da yapay zekâ temelli cihazlar kullanıma girmiştir. İleride yapay zekâ temelli sistemlerin evde hasta tarafından kolayca kullanımının da olası olduğunu tahmin etmek hiç zor değildir. Bu sayede hastalığının seyri konusunda erkenden bilgi sahibi olan hasta, doktoruna başvuracaktır. Örneğin; yaşa bağlı makula dejeneresansı hastalığı (sarı nokta) olan bir hasta retinasında sıvı toplandığını görünce hemen doktoruna ulaşıp göz içi enjeksiyonunu (iğne) yani tedavisini yaptıracaktır. Aynı şekilde diyabetli bir hasta, retina kontrollerini kendi kendine yapabilecek, olası bir komplikasyonun zamanında fark edebilecektir. Yapay zekâ temelli bu cihazlar tıp alanında başarıyla kullanılacak, profesyonellerin iş yükünü azaltarak doğru ve erken tanıya olanak sağlayacaktır. Bugün gelinen nokta bir son değil, sadece bir başlangıçtır.

LASIK, İngilizce “Laser-Assisted in Situ Keratomileusis” kelimesinin baş harflerinden oluşan ve Türkçe olarak; Lazer yardımıyla korneanın yerinde şekillendirilmesi anlamına gelen, miyopi, hipermetropi, astigmatizma ve presbiyopi tedavisinde gözlük veya kontakt lenslere alternatif olarak, görmenin düzeltilmesi için göz doktorları tarafından uygulanan bir cerrahi tekniktir.

1949, Kolombiya

İlk olarak 1949 yılında, Kolombiyalı göz doktoru Jose Barraquer tarafından öne sürülen bu teknik, kırma kusurlarını cerrahi olarak düzeltmenin, korneanın ön eğrilik çapını değiştirerek mümkün olabileceğini öne sürüyordu. Barraquer bu amaçla, önce serbest elle korneadan yapraksı diskler kesti, daha sonra ise bu işlemi daha hassas olarak yapabilen ve temel tasarımı modern eşdeğerlerinde de değişmemiş olan mikrokeratom adı verilen cihazı tasarladı. Korneadan kestiği yapraksı diskleri traşlayarak şekillendiren Barraquer, bu tekniğe keratomileusis adını verdi.

1981, Excimer Lazer

Buraya kadar her şey teknolojinin verdiği imkânlar doğrultusunda ilerliyordu. Ama tekniği daha da ileri götürecek olan teknoloji, bu süreci nihai haline oldukça yaklaştıracak bir adım oldu. 1981 yılında Rangaswamy Srinivasan, dokuları ve plastik gibi organik polimerleri hassas bir şekilde kesebilen, ultraviyole bir lazer olan excimer lazeri görücüye çıkardı. Ablatif Fotodekompozisyon ismi verilen bu teknik, günümüzde mürekkep püskürtmeli yazıcıların püskürtme başlıklarına şekil vermek gibi alanlarda da kullanılıyor. Bu teknikle yapılan ilk deney, 1983 yılında bir hayvan gözü üzerinde uygulandı. Deney sonucunda, excimer lazerin, çevresine ısı zararı vermeden ve mikrometre düzeyinde bir hassaslıkla dokuyu kesebildiği görüldü.

1988, İnsan Gözü Üzerinde İlk Cerrahi Uygulama

Daha sonra bu teknik yaygınlaşarak gelişti ve 1989 yılında İtalyan Lucio Buratto tarafından korneanın üzerinde mikrokeratom denilen bir cihaz yardımı ile ince bir tabaka kaldırarak eximer lazer uygulandı ve bu tabaka tekrar yerine konuldu. Bu cerrahiye LASİK ismi verildi. Ardından 1990 yılında Yunan Ionnis Pallikaris, korneadan kesilen flebin küçük bir kısmını kesmeden bırakarak bugün halen kullanılmakta olan menteşeli LASIK tekniğini geliştirdi. Ancak bu flepler hala özel bir bıçak içeren mikrokeratom yardımı ile yapılıyordu.

2000’li YILLAR İNTRALASE LASİK

Refraktif göz cerrahisinin bir formu olan Intralasik (aynı zamanda Femto-LASIK veya All-Laser LASIK olarak da bilinir) LASIK ameliyatlarındaki flebin lazer enerjisi ile oluşturulması işlemidir.

Femtolazerin babası 1999 yılında kimya dalında Nobel ödülü alan Mısırlı-Amerikan bilim adamı Ahmed Hassan Zewail’dir.

Femtosaniye lazer 1053 nm dalga boylu kırmızı ötesi lazerdir. Femtosaniye lazer, doku üzerinde 10-15 saniye içerisinde fotoiyonizasyon ile akustik bir şok oluşturarak hava kabarcıkları meydana getirir. Atılan her lazer darbesinde orada küçük bir kabarcık oluşmakta, yaratılan bu kabarcıklar birbirleriyle örtüşerek kornea flebini kaldırmaktadır. Anlaşıldığı gibi intralasik, işlemin her aşamasında lazer enerjisinin kullanıldığı, hiçbir bıçak veya cerrahi aletin kullanılmadığı ileri teknoloji bir tedavi yöntemidir.

İntralase’in Avantajları

1. Lazer enerjisi ile oluşturulan flep sonrası lazer yapılacak yüzey çok düzgündür

2. Flep çapı istenilen boyda olabilir özellikle geniş flep gerektiren hipermetroplarda bu önemli avantaj sağlar.

3. Flapin kalınlığı istenilen mikron kalınlıkta olabilir bu yüksek miyoplarda önemli avantaj sağlar

4. Flebin kenarları çok düzgündür ve içe dışa eğimi ayarlanabilir.

5. Komplikasyon oranı mikrokeratomlara göre çok düşüktür.

ŞAŞILIK NEDENLERİ?

Genetik yatkınlık sık rastlanan nedenlerden biridir. Diğer önemli neden de miyop, hipermetrop, astigmat gibi kırma kusurlarıdır. Bunların dışında; doğuştan veya sonradan oluşan, geçirilen kazalar, ateşli hastalıklar, şeker hastalığı ve hipertansiyon nedeniyle göz sinirlerinin felçli şaşılık nedenleri arasında sayılabilir.

NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Çok basit olarak hastadan ışık kaynağına bakması istendiğinde, ışığın reflesi (yansıması) sağlıklı insanlarda her iki göz bebeğinin tam ortasındadır.

ERİŞKİNLERDE ŞAŞILIK

Erişkinlerin %1’inde şaşılık görülebilmektedir. Bunların çoğu çocukluktan beri bulunan şaşılık vakalarıdır. Eğer erişkin bir kişide şaşılık meydana geldiyse diyabet, tiroit hastalığı, myestania gravis, beyin tümörleri ya da felçler araştırılmalıdır.

ERİŞKİNDE BULUNAN ŞAŞILIĞIN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Çocukluktan beri şaşılık bulunuyorsa, çok az belirti bulunabilmektedir. Ancak ileri yaşlarda oluşursa şaşılık en sık görülen belirti çift görme olacaktır. Bazı erişkinlerde gözde ağrı, baş ağrısı, başı sürekli eğik tutmak gibi belirtiler bulunabilir. Dışa bakış bulunan çocuk ve erişkinler güneş ışığının altında tek gözleri kapatmayı tercih ederler.

ÇİFT GÖRMENİN SEBEBİ NEDİR?

Çocukların aksine erişkinler yanlış yöne bakan gözden gelen görüntüyü yok sayamazlar ve bu çift görmeye neden olur. Bunun tedavisi tek gözün kapatılması ya da gözlerin tekrar ameliyatla doğru pozisyona getirilmesiyle sağlanır.

ERİŞKİNLERDE ŞAŞILIK TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Göz egzersizleri: konverjans yetmezliği adı verilen, okuma ya da çalışırken gözün yeterli çalışmaması gibi özel durumların tedavisinde kullanılır.

Prizmalı gözlükler: Küçük kaymaların tedavisinde kullanılır. Çift görmenin azalmasını sağlar.

Enjeksiyon: Birkaç ay boyunca, enjekte edildiği kası felç eden bir ilacın kullanılması esasına dayanır. Seçilmiş vakalarda faydalı olan bir yöntemdir.

Ameliyat: Her yaşta en sık kullanılan tedavi yöntemidir. Uyumlu olan vakalarda lokal anesteziyle yapılabilmektedir. Ameliyat kozmetik nedenle, çift görmenin azaltılması, gözlerin birlikte kullanılmasının sağlanması, gözlerdeki ağrının azaltılması amacıyla yapılabilmektedir. Ancak her ameliyatta olduğu gibi bu ameliyatların da riskleri mevcuttur.

Estetik ve kozmetik uygulamalar söz konusu olduğunda cerrahi yöntemlerin yanı sıra ameliyatsız estetik yöntemlerinin popülaritesi de her geçen gün artmaktadır. Temelinde plazma enerjisinin kullanıldığı Plexr cihazı ile yapılan ameliyatsız estetik uygulamalar ise son dönemde dünyada ve ülkemizde sıkça tercih edilmektedir.

‘’ Plazma Teknolojisi’’olarak da adlandırılan bu yeni nesil tedavi yöntemi özellikle alt ve üst göz kapaklarında oluşan hafif-orta düzeydeki sarkma ve kırışıklıklarda estetik ve kozmetik açıdan yüz güldürücü sonuçlar verir. Bu yöntemle göz çevresinde daha düzgün, pürüzsüz ve yenilenmiş bir cilt elde edilir. Plexr’ın bu başarısının yanı sıra tercih edilmesinin bir diğer sebebi ise konfordur. Zira ileri derece göz kapağı sarkmaları olan ancak ameliyat korkusu, anestezi almaktan çekinme gibi nedenlerden dolayı ameliyat olmak istemeyen hastalarda cerrahi müdahaleye alternatif tedavi olarak Plexr kullanılabilmektedir.

Günümüzde plazma teknolojisi sanayi (TV, aydınlatma vb) nükleer enerji üretimi ve daha birçok alanın yanı sıra tıp ve aşağıda listelendiği üzere estetikte de kullanılmaktadır.

- Alt ve üst göz kapağı sarkmaları ve kırışıklıkları (en sık)

- Kazayağı çizgileri

- Göz kapaklarındaki beyaz ve sarı lekeler

- Akne ve yara izi

- Dudak üzeri sigara çizgileri (barkot çizgileri)

- Et benleri (kanser riski taşımayanlar)

- Siğiller

- Bazı dövmeler, çil ve lekelerin silinmesi gibi çok çeşitli tedaviler ameliyatsız bir şekilde Plexr ile yapılabilmektedir.

Plexr cihazıyla göz çevresine plazma uygulaması

Plazma teknolojisinin kullandığı Plexr cihazının kullanımından önce göz kapağı yüzeyi anestezik krem ile uyuşturulur.

Cihazın uç kısmı, cilt yüzeyinde belirli bir mesafeye yaklaştırıldığında çok yüksek sıcaklıkta elektriksel bir ark üretir ve bu etkiyle o alandaki atmosferik gazları iyonize ederek plazma enerjisini ortaya çıkarır. Oluşan plazma enerjisi cilt dokusunu buharlaştırır; böylelikle yaşlanan hücrelerin yenilenme sürecini başlatarak doku sıkılaşmasını sağlar ve daha pürüzsüz bir cilt elde edilir. Uygulama esnasında ortaya çıkan plazma enerjisi sadece cihazın gördüğü milimetrik alandaki ciltte etki gösterir ve çevre dokular zarar görmez. Bu da enfeksiyon riskini düşürür ve iyileşme hızını artırır.

Cihazın uç kısmı cilde temas etmeden buharlaşmayı sağlar hatta temas olduğunda plazma enerjisi oluşmaz. Dolayısıyla işlem oldukça güvenlidir ve ameliyatsız göz kapağı cildince kesi yapmadan tedavi imkânı sağlar. Böylelikle sonuçlar hem estetik hem de kozmetik açıdan oldukça tatmin edici düzeydedir.

Tedavi ve İyileşme Süreci

Uygulama yapılan bölgeye göre değişmekle beraber, her bir göz kapağı için yaklaşık 20-30 dakikalık tek seans yeterlidir. Sarkık ve esnek cildin durumuna göre bazen ikinci ve üçüncü seanslar da gerekebilir. Plexr uygulanan gözkapağı cildini güneş veya yapay ışıklardan korumak için o bölgeye mutlaka güneş koruyucu likit fondöten sürülür. Bu işlem gün içinde 4-5 kez yapılmalıdır. Yatmadan önce fondöten silinmeli, yüz nötr veya doğal zeytinyağı içeren sabunlarla yıkanmalı ve göz kapaklarına ıslak pansuman yapılmalıdır. Sabah uyandıktan sonra yine ıslak pansuman uygulanmalı ve yine gün boyu belli aralıklarla güneş koruyuculu likit fondöten sürülmelidir.

Buharlaşarak kabuklanan cilt dokusu yaklaşık 7-10 gün içinde kendiliğinden dökülüp izsiz şekilde iyileşir. İyileşme sürecinde kesinlikle kaldırılmaması gereken bu kabukların kendiliğinden düşmesi beklenmelidir.

Yan Etkisi Var Mıdır?

Uygulama yapılan bölgede oluşan kabuklanma şişlik (ödem) beklenen bir etkidir ve birkaç gün içinde düzelir. Bunlar dışında Plexr uygulamasının günlük yaşamsal aktiviteleri zora sokacak şekilde ciddi bir yan etkisi bulunmamaktadır. Göz kapağı haricindeki uygulamalarda ise birkaç ay sürüp sonrasında kaybolan pembe bir cilt görünümü olabilir.

Estetik ve kozmetik etki süresi ne kadar?

Plexr Plus Plazma’nın uygulama biter bitmez göz kapaklarında sağladığı sıkılaştırıcı ve toparlayıcı etki ortalama 3-5 yıl sürebilmektedir. Dengeli beslenme, düzenli uyku, alkol ve sigara kullanılmaması gibi pozitif faktörler de tedaviyi olumlu yönde etkileyerek cildin daha pürüzsüz, canlı ve berrak görünmesine katkı sağlar.

Plexr Plus Plazma uygulaması kimler için uygun?

Plazma enerjisi ile tedavi, bazı istisnai durumların dışında hemen herkes için uygundur. Fakat başta gebeler olmak üzere, işlem yapılacak alanda aktif yarası olanlarda veya enfeksiyon varlığında kullanılmamalıdır. İşlem uygulanacak olan kişiler, yaklaşık bir hafta öncesinden itibaren kan sulandırıcı ve ağrı kesici ilaçları kullanmamaları konusunda uyarılmalıdır.

Göz hastalıklarının tedavisinde son yılların belki de en gözde yöntemlerinden biri Akıllı Lens olarak da bilinen Göz İçi Lens (GİL)’ler. Her yıl dünya çapında milyonlarca hasta bu gelişmiş teknoloji sayesinde hayatlarının sonuna kadar hem katarakt hem de kırma kusurlarından kurtuluyor.

Katarakt ameliyatında GİL uygulaması nasıl yapılır?

Göz içindeki doğal ve saydam lensimiz görmemizi sağlayan en önemli ışık kırıcı yapılardan biridir. Katarakt ameliyatında saydamlığını kaybeden bu doğal lens temizlenir ve lens kapsülü içerisine yapay Göz İçi Lens yerleştirilir. Çünkü lens Emetrop (gözlük derecesi olmayan) bir gözde ameliyat sonrası net görüş elde edebilmek için göz içine ortalama +21.00 D (diyoptri) -22.00 D lens yerleştirmek gerekir. Eğer yapılmazsa hastanın net görebilmek için ameliyat sonrası yaklaşık +10.00/+11.00 derece hipermetrop kalın gözlük kullanması gerekir. Bu nedenle başarılı bir katarakt cerrahisinin olmazsa olmazı kaliteli, FDA onaylı, UV filtreli Göz İçi Lens kullanmaktır.

Göz İçi Lensler yerleşim yerine, yapıldığı materyale, kırıcılığına ve amacına göre çeşitlenir.

Yerleşim yerine göre dört çeşit GİL vardır.

Ön Kamara Açı Destekli GİL’de GİL’in bacakları ön kamera açısına oturur.

İris Kıskaçlı GİL’de GİL’lerin bacakları irise kıskaçlar sayesinde tutturulur.

Silyer Sulkus Destekli Arka Kamara GİL’de Gil’in bacakları silyer sulkusa yerleştirilir.

Kapsül İçi Arka Kamara GİL’de ise bacaklar ve gövde kapsül içindedir. En fizyolojik ve en zararsız olduğu için bu yerleşim şekillerinden en sağlıklı olanı kapsül içi yerleşimdir. Daha az oranda kullanılan diğer türler ise endekasyona göre tercih edilir.

Yapıldıkları materyale göre dört çeşit GİL bulunur.

PMMA GİL, göz içi lenslerin yapımında ilk ve en çok kullanılan Polymethyl methacrylate ile üretilir. Sudan biraz ağır, dış etkenlere dayanıklı, sert ama kırılmayan bir maddedir. UV ışınlarından uzun süre etkilenirse yıkılırlar. Bir diğeri de Silikon GİL’dir. Silikon tıpta uzun süredir kullanılmaktadır. Silikon elastomerleri kolayca biçimlendirilir, otoklavda sterilize edilir; dejenere olma, kalsifiye olma gibi yan etkileri yoktur. UV ışınına dirençlidir. Katlanır göz içi lenslerin yeni grubu esnek Akrilik GİL’lerdir. Metil metakrilat ve akrilat esterlerin çapraz bağlı kopolimerleri GİL için geliştirilmiştir. UV filtrelidir. Hidrojen GİL ise insan lensine benzer özellikler gösteren bir türdür.

Kırıcılığına göre GİL’ler ise üç çeşittir;

Tek Odaklı (Monofokal) Lensler gücüne göre tek odaklı kırıcıdır. Sadece uzak mesafeyi net gösterir, yakını görmek için gözlük gerekir.

Astigmatlı (Torik) Lensler uzağı ve astigmatı düzeltirken, yakın için gözlük kullanmak gerekir.

Çok Odaklı (Multifokal – Akıllı Lensler) uzak, orta ve yakın mesafeyi net gösteren, ameliyat sonrası gözlük kullanma gereksinimi ortadan kaldıran lenslerdir. Lens üzerinde çok sayıda halka ve bunlar üzerine dağıtılmış farklı kırıcılığa sahip odaklar vardır. Çok odaklı lenslerin astigmatlı (torik) çeşitleri de mevcuttur.

Amacına göre GİL’ler de üç çeşittir.

Günümüz klinik pratiğinde yüksek miyopi, hipermetropi, ve hatta astigmatizması olan gözlerde rekraktif, amaçlı kullanılan Fakik GİL’lerin; ön kamera destekli, iris kıskaçlı ve arka kamara (ICL) şeklinde üç çeşidi vardır. Teleskopik GİL’ler makula dejenerasyonu gibi yaşa bağlı gelişen görme yetmezliğini onarmak için 40 D’lik bir lens ile yüksek güçlü bir gözlük camı birleşiminden oluşur. Maskeli GİL’ler ise travmatik irisli veya aniridili (iris dokusunun olmaması) veya iris kolobomu olan gözlerde kullanılır.

Blow Out Fracture nedir?

Blow Out Fraktürü(kırığı) , gözü çevreleyen ve göz yuvasını (orbita) oluşturan 7 kemikten en az birinin kırılmasıyla oluşan bir kırıktır. Yüz bölgesinde oluşan kırıkların yaklaşık %10 u izole göz yuvası (orbita) kırıkları % 30-40 ı ise yüz bölgesinin diğer kırıklarıyla berber görülen göz yuvası kırıklarıdır. Orbitanın özellikleri tabanı anatomik yapısı nedeniyle bu tür kırıkların yüz travmaları sonucunda sıkça görülmesine neden olur. Tenis sırasında göze hızlıca çarpan top veya yumruğun intraorbital ( göz yuvası içi ) basıncı artırmasıyla zayıf olan alt veya iç duvar kırılır ve Blow Out Fracture oluşur.

Risk Faktörleri: Tenis veya boks gibi yüz bölgesine doğrudan darbe oluşma riskinin yüksek olduğu sporlar önde gelen risk faktörlerindendir.

Belirtiler:Orbitanın ince olan alt ve iç duvarında kırık olunca, buradaki kaslar ve sinirler komşu sinüs boşluğu içine doğru yer değiştirirler ve darbeye maruz kalan kişi çift görme, okulokardiak refleks (ani nabız düşmesi) ve göz küresinin içeri doğru çökmesi ile enoftalmus (göz küresinin daha ufak görüntüsü, asimetri) şikâyetleri ile hekime başvurur.

Tedavi: Tanı, hastanın öyküsü ve fizik muayene sonucunda konulur. Kırılan kemik veya kemikleri görüntülemek amacıyla CT-BT(Tomografi) çekilir. Önce tıbbi tedavi yapılıp hastanın şikâyetlerinin geçmesi beklenir. Eğer düzelme olmazsa cerrahi tedavi yoluna başvurulur.

Op. Dr. Kürşat Çağın, tenis sporunda Blow Out Kırıkları konusunda sporcuların ve antrenörlerin dikkatli olmaları gerektiğini belirtti. Ayrıca, yüz bölgesine doğrudan darbe riski yüksek olan sporlarda koruyucu ekipman kullanımının önemli olduğunu vurguladı.

Göz İçi Basıncı ve Glokom İlişkisi

Göz içerisinde, göz içi sıvısı olarak adlandırılan özel bir dolaşım sistemi vardır. Sağlıklı bir gözde göz sıvısı devamlı olarak üretilir ve dengeli bir şekilde emilerek boşaltılır. Bu sıvı göz içerisinde ki dokuları beslemekte ve iki saatte bir yenilenmektedir. Bu sayede göz içi basıncı normal düzeyde kalır. Genelde 20-21 mm Hg’in altındaki göz tansiyonu normaldir. Glokom hastalarını %70’inde göz içi basıncı 21mmHg ve üzerinde iken, %30 hastada normal değerlerde bulunmaktadır. Ancak daha düşük seviyelerdeki göz tansiyonlarında da glokom hastalığı görülebilir. Tedavi edilmezse görme kaybına neden olabilir.

Glokom Türleri

Üretilen göz sıvısının boşaltılması engellenirse göz içi basıncı artar ve ‘’Açık Glokom’’ oluşur ki bu en sık karşılaşılan glokom şeklidir. Burada, göz sıvısının kan damarlarına ulaşmasını sağlayan kanalcıklarda normalde olmaması gereken bir tıkanıklık durumu söz konusudur ve biriken göz sıvısı göz içi basıncı arttırır. Göz içi basıncının yüksek olması göz sinirine zarar verir ve tedavi edilmediği takdirde körlüğü kadar giden görme kaybına neden olur. Glokomda görme kaybı oluştuktan sonra geri dönüş olmadığından erken tanı önemlidir.

Diğer bir glokom türü ise yine ileri yaşlarda ani olarak krizle ortaya çıkan ‘’Dar Açılı Glokom’’ dur. Şiddetli göz ağrısı, görme azalması, gözde kızarıklık ve bulantı, kusma ile karakterize bir tablodur. Acil tedavi gerektirir. Bebeklik ve çocuklu çağında izlenen türlerinde gözde sulanma, ışığa karşı hassasiyet ve gözde büyüme izlenir.

Görme kaybı nasıl oluşur?

Göz içi basıncı artması ile göz sinirini besleyen damarlara baskı olur ve görme sinirinin kan akımının bozulmaya başlar. Kanlanmanın bozulması da görmeyi sağlayan sinir liflerinin yavaş yavaş harap olmasına ve görme sinirinin çukurlaşmasına sebep olmaktadır.

Glokom belirtileri nelerdir?

Glokom, genellikle asemptomatiktir yani belirti vermez ve rutin göz muayenesinde veya başka bir nedenle doktora başvuran hastalarda yapılan muayene sırasında tesadüfen teşhis edilir. Bu nedenle her göz muayenesinde göz tansiyonunun ölçümü ihmal edilmemelidir. Özellikle açık açılı glokom ağrısız ve yavaş seyreder; bu nedenle erken farkına varılmaz. Sıklıkla yavaş ilerlediği için ileri evrelere dek belirti vermeyebilir. Hasta görmesinde azalma hissettiğinde hastalık genellikle ileri safhalara gelmiştir. Ancak dikkatli hastalara, erken evrelerde, okudukları sayfanın bazı yerlerini göremediklerinden şikâyetçi olmaktadır. Tedaviye başlanmazsa görme alanı bir borudan veya tünelden bakıyormuş gibi daralabilir. Son evrelerde ise ışık hissi dahi kaybolmaktadır. Ayrıca akut glokom kriz olarak adlandırılan göz içi basıncının aniden çok yükselmesi ile şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, göz kanlanması, bulantı, kusma şeklinde kendini gösterebilir. Bu durum acil tedavi gerektirir.

Glokom çocuk ve bebeklerde de rastlanmaktadır. Yeni doğan bebekte normalden büyük gözler, saydam olması gereken kornea tabakasında bulanıklık veya saydam tabakada çizgilenmeler glokom belirtileri olabilmektedir.

Glokomda Erken Tanının Önemi

Glokom tedavisiyle glokom hastalığı tamamen ortadan kaldırılamaz. Tedaviyle ancak hastalığın ilerlemesi ve görme sinirine vereceği zarar durdurulabilir. Bu yüzden erken tanı hastalıktan az zarar görmek açısından önem taşır. Glokom tedavisi yaşam boyu devam eder.

Dijital göz yorgunluğu neden oluşur?

Dijital göz yorgunluğu nedenlerinden bir tanesi bilgisayar karşısında görüntüyü netleştirmek amacıyla yapılan uyum (akomodasyon) çabasıdır. İnsan gözü 3 metreden yakın objeleri netleştirmek için uyum yapar. Uyum esnasında göz merceğinin tutunduğu kaslar kasılır ve göz merceği kalınlaşır; yani kırma gücü artar ve obje net olarak görülür. Ayrıca değişen ışık şiddetine bağlı olarak göz bebeği de bir ufalır bir genişler. Bu hareketlerin tümü göz içindeki kaslar yardımı ile yapıldığından, uzun süreli çalışma sonucunda gözde yorgunluk oluşur. Buna ek olarak, bilgisayar karşısında göz kırpma hareketleri azalır ve gözyaşı buharlaşarak gözden uzaklaşır. Yine bilgisayarın oluşturduğu sıcak hava göz yüzeyinde kurumaya sebep olur. Kornea yüzeyinin gözyaşı ile sıvanamadığı bu gibi durumların sonucunda ‘’dijital göz yorgunluğu’’ olarak tanımlanan hastalığın belirtileri ortaya çıkar.

Dijital göz yorgunluğunu önlemek mümkün

Dijital göz yorgunluğunu önlemek için gözlük, lens, yapay gözyaşı damlaları gibi birtakım ürünler teknoloji kullanıcıların hizmetine sunulmuş olsa da dijital göz yorgunluğu ile mücadele etmenin en kolay yolu, göz kırpma sayısını arttırmaktadır. Bu basit bir yöntem gibi gözükse de gözün ıslanması ve beslenmesi için son derece önemlidir. Dijital göz yorgunluğunun önlenmesinde diğer bir yol ise 20-20-20 kuralıdır. Bu kural her 20 dakikada bir en az 20 saniye boyunca, 2 feet (6 metre) uzağa bakmak suretiyle yapılan bir egzersizdir. Ayrıca dijital cihazın ekran parlaklığının azaltılması da yorgunluğun önlenmesine katkıda bulunacaktır.

Bazı gözlük üreticileri değişik filtre ve materyaller kullanarak kullanıcının daha keskin bir görüntü elde etmesini, ekrandan yansımayı önleyerek gözün yorulmasını engellemeyi başarmışlardır. Gözlük camlarında yaygın olarak kullanılan AR (anti reflektan) kaplamalar yansımayı azaltarak görme keskinliği ve kontrastını arttırmaktadır. Bu anlamda asferik camlar da ışık saçılmasını önleyen ileri teknoloji ürünleridir.

Tıp ve sanatın buluşması

Mesleki uzmanlıklarıyla adlarından söz ettiren doktorların benzersiz bakış açılarını ve yeteneklerini öne çıkaran eserlerin yer aldığı sergi, sulu boya ve yağlı boya gibi resimlerin yanı sıra karma teknik ve karakalem çizimleri de içeriyor.

Nefes kesen manzaralardan düşündürücü soyut çizimlere dek sanatseverleri etkileyici bir yolculuğa çıkaracak olan “Ressam Doktorlar” resim sergisinin 9 Mart tarihinde saat 16.00’da gerçekleştirilecek açılışına tüm Kocaeli halkı davetli. 16 Mart’a dek Çağın Göz Hastanesi’nde ziyarete açık olacak sergi ücretsiz gezilebilecek.

“Kocaeli halkının doktorlarımızın eserlerini keşfetmelerini sağlayacağımız için gururluyuz”

Sanat ve tıp dünyasını böylesi bir sergiyle buluşturdukları için heyecanlı olduklarını dile getiren Çağın Göz Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı Op. Dr. Kürşat Çağın 14 Mart Tıp Bayramı’nı bu özel sergiyle kutlamaktan onur duyduklarını ifade etti.

Doktorların sanatsal yönlerini paylaşma ortamı sunan serginin onların yaratıcılıkları ve sanata olan tutkularını da ortaya koyduğunun altını çizen Çağın, “Kocaeli halkına, doktorlarımızın fırça darbeleriyle hayat bulan eserlerini keşfetme fırsatı sunacağımız için gurur duyuyoruz.” dedi.

Çağın Göz Hastanesi Hakkında

1989’da kurulan Çağın Göz Hastanesi, göz hastalıkları alanında ülkemizin önde gelen sağlık kuruluşlarından biri haline gelmiştir. Uzman hekim kadrosuyla tüm göz hastalıklarının tedavilerini ve cerrahi müdahalelerini en gelişmiş teknolojilerle donatılmış ameliyathanelerinde gerçekleştiren kurum, yurt dışından gelen hastalara da hizmet vererek uluslararası alanda da kendini kanıtlamıştır.

“Bu yarışma bizim gurur projemiz”

Çağın Göz Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı Op. Dr. Kürşat Çağın fotoğraf sanatçılarının bakış açılarıyla göz sağlığının önemini vurgulamak amacıyla bu yarışma serisini 13 yıldır düzenlediklerini ifade etti ve ekledi:

“Hayatın kaçınılmaz akışında birkaç ânı ya da rengi hatıralara kazımak için vardır sanat. Fotoğraf ise sanatın en etkili formlarından biri. Biz de gurur projemiz olarak gördüğümüz bu yarışmada bu yıl, ilhamını yansımalardan alan fotoğrafları bekliyoruz. Yurdun dört bir köşesinden fotoğrafçılar deklanşörleri aracılığıyla bizlere mitolojilere konu olan, fotoğraf ve görme ile yakından ilişkili “Yansıma”larını aktaracaklar.”

Yansımaların sadece geçmişi yansıtan ayna değil, hayal gücümüzü tetikleyen bir kapı veya ânın güzelliklerini yakalayan pencere olarak da karşımıza çıkabileceğini söyleyen Çağın “Gözlerimiz, her yansımanın ardındaki derin hikâyeleri keşfetmemizi sağlıyor. Biz de sanatçılarımızın, görenleri zamanda ve mekânda yolculuğa çıkaran fotoğraflarını heyecanla bekliyoruz” dedi.

Başvurular Şubat ayında

Her yıl Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonu ve Kocaeli Fotoğraf Sanatı Derneği’nin destekleriyle gerçekleştirilen yarışmaya başvurular Şubat 2024’te başlayıp 22 Eylül’e kadar sürecek. 29 Eylül’de yapılacak olan Seçici Kurul Değerlendirmesinin ardından sonuçlar 2 Ekim’de açıklanacak.

Yarışmanın jürisi Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı ve Fotoğraf Bölümü Başkanı Prof. Dr. Emre İkizler, Kask (Kocaeli Fotoğraf Sanatı Derneği) üyeleri Nadir Sarışeker ve Ümran Özdemir, Fotoğraf Sanatçıları Haluk Çobanoğlu ve Yusuf Darıyerli'den oluşacak.

Ülke çapından yüzlerce katılımın beklendiği yarışmada birinciye 8 bin, ikinciye 6 bin, üçüncüye ise 4 bin TL ödül verilecek. Mansiyon ve sergileme hakkı kazanan diğer eserlerin de bir süre sergilenmeye başlayacağı ödül töreni ise 12 Ekim 2024’te yapılacak.

Başvurular Çağın Göz Hastanesi’nin www.cagin.com adresli web sitesinden yapılabilecek.