Hastalığın seyri ile ilgili bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Nilgün Pala Açıkgöz “Başlangıçta görülen basit unutkanlıklar giderek artarak kişinin günlük yaşamını etkileyecek düzeye ulaşır. Kişi çevresindekilerin yardımı olmadan günlük yaşamını sürdüremeyecek duruma gelir.  Hastalığın ilerlemesi ile tüm entelektüel fonksiyonlarda yıkım görülür.  Yakınlarının isimlerini hatırlamaz, kim olduklarını karıştırır, zamanı karıştırır, bulunduğu yeri unutarak, odaları karıştırmaya başlar ve tuvaleti bulamaz. Günlük bakımını bağımsız yapamaz hale gelir;  giyinme, yemek yeme, banyo yapma ve giderek yürüme yeteneğini kaybeder. Konuşma içeriği giderek azalır, isimlendirmesi bozulur, olayları karıştırır ve artık kendini ifade edemez duruma gelir. Hastalığın ilerlemesiyle yutma, konuşma ve yürüme fonksiyonlarının kaybı ile tamamen yatalak ve bakıma muhtaç hale gelir.” dedi  

Demansın tanısında görüntüleme yönteminde kortikal atrofinin görülmesi tanıyı destekler. Kesin tedavisi bulunmamaktadır. Mevcut tedaviler hastalığın ilerlemesini kısmen durdurmak ve bazı fonksiyonları erken dönemde düzenlemek için yapılır. Bazı tedavilerle de hastanın bakımını kolaylaştırırak ve yakınlarının yükünü azaltır.

Alzhimer kadınlarda daha sık görülür

Demansdaki en önemli faktör yaş ve hastalık yaşın ilerlemesi ile görülme sıklığı artar. Cinsiyet, özelikle kadınlarda daha fazla görülür, bunun kadınların yaşam sürelerinin daha uzun olması ve menopoz sonrası azalan östrojen düzeyleri ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Sosyal yaşamdan izole yaşamak ve vitamin eksiklikleri risk faktörü

Özellikle eğitim düzeyinin düşük olması ve sosyal olarak izole yaşamda risk faktörleri arasındadır. Yakınlarında demans bulunması da önemli risk faktörüdür. Vasküler patolojiler ve bunlara bağlı küçük damar tıkanıklıkları, homosistein düzeylerinin yüksekliği, hipotroidi,  vitamin eksikleri de hastalık riskini artırmaktadır.

Dr. Nilgün Pala Açıkgöz Alzhimer’dan korunmada açık havada yürüyüş ve dengeli beslenmenin önemli olduğunu vurguladı ve diğer korunma yöntemleri ile ilgili bilgi verdi.

Açık havada yürüyüş yapın

Son yıllarda yapılan araştırmalarda açık havada yürüyüş yapmak beyni koruyor. Bu nedenle her gün düzenli olarak açık havada yürüyüş yapılmalı ve vakit geçirilmelidir.

B12 ve D vitamini eksikliğine dikkat

Vitamin eksikliği alzhimer hastalığında risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Özellikle B12 ve D vitaminin alzhimerden koruyucu etkisi bulunuyor.

Sağlıklı ve dengeli beslenme Alzhimer riskini düşürüyor

Sağlıklı ve dengeli beslenme alzhimerden korunmada önemli bir yere sahip. Barsaklardan biriken toksik maddeler beyin fonksiyonlarını bozabiliyor. Mevsiminde sebze ve meyveler tercih edilmeli, katkı maddelerinden uzak durulmalı, çiğ kuruyemişler tüketilmelidir.

Televizyon yerine kitap okumak beyni koruyor

Televizyon gibi dijital araçlar beyin fonksiyonlarını bozabiliyor. Kitap okumak, hobi edinmek ve bulmaca çözmek beyni koruyan aktiviteler arasında yer alıyor.

Biruni Üniversitesi Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Gamze Çakaloğlu, sonbahar aylarında metabolizmamızı canlandıracak ve bağışıklık sistemimizi güçlendirecek önerilerde bulundu.  

Kahvaltı öğününü atlamayın

Günün ilk enerji deposu kahvaltıdır. Kahvaltıda protein, yağ ve karbonhidrat dengesi sağlandığı zaman kan şekeri dengeleniyor, metabolik hız artıyor. Aynı zamanda kahvaltı,  sindirim sisteminin düzenli çalışmasını destekliyor.

Kırmızı orman meyveleriyle detoks yapın

Sonbaharda görülen yorgunluk, halsizlik için sonbahar mevsimi ile sofralarımızda yer bulan bol posalı, vitamin, mineral deposu sebze ve meyvelerle vücudunuzu toksinlerden arınmasını sağlayan detoks yapabilirsiniz. Bunun için kırmızı orman meyveleri ( yaban mersini, böğürtlen, kızılcık, karadut, ahududu, kurt üzümü) ve narenciyeyi ( portakal, mandalina, greyfurt, limon, turunç) mevsiminde düzenli yiyin.

Meyveyi kahvaltıda ve ara öğünlerde tüketin!

Meyveler içerdikleri antioksidanlar ve vitaminlerle bağışıklık sistemini güçlendiren ve metabolizma hızını artıran en önemli besinlerdir. Ancak meyveyi kontrollü ve doğru zamanda tüketmek gerekir. Meyve genellikle sabah ya da öğle saatlerinde tüketilmelidir. Uyku saatine yakın insülin direncini tetikleyecek besinler, gece yağ yakımı yavaşlatır ve melatonin hormonunun salgılanmasını engeller.

Sülfür ve çinko içeren gıdalarla hastalıklardan korunun

Sülfür ve çinko bağışıklık sisteminin temel mekanizmasında ve serbest radikallerin vücuda verdiği hasarı önlemede kritik role sahiptir. Sülfür zengini gıdaları ( soğan, sarımsak, lahana, brokoli, roka, karnabahar, pazı, brüksellahanası vb.) sofranızdan eksik etmeyerek probiyotik mikroplarınızı besler ve lif tüketiminizi arttırmış olursunuz. Çinko bakımından zengin besinler ise; hindi eti, kabak çekirdeği, kuru baklagiller, deniz ürünleri, rüşeym, susam, fındık, badem, ceviz, fıstıktır.  

Su olmazsa olmaz

Toksinlerden arınmanın baş tacı olan suyu da günde en az 2-3 litre tüketmek vücuttaki toksinlerin atımını hızlandırır ve kilo kontrolüne yardımcı olur.

Antioksidan içeriği yüksek bitki çayları ile hastalıklardan korunun

Sonbahar aylarında bitki çayları içmek, antioksidan özellikleri sayesinde bizleri hastalıklara karşı hem korur hem de daha dinç hissetmemizi sağlar. Günde 1-2 fincan bitki çayı tüketebilirsiniz. Bitki çayı olarak önerdiğim çaylar; adaçayı, ıhlamur, kuşburnu, hibiskus, nane-limon, yeşil çay, melisa, kekik, rezene, zeytin yaprağı çayı, papatya, anason gibi çayları tercih edebilirsiniz.

Lif kaynağı besinler ile sindirim sisteminizi güçlendirin

Vücudun savunma sistemini zayıflatan ve daha fazla yorgunluk hissini arttıran buğday unu, beyaz ekmek, mısır gevreği, yufka, kraker, bisküvi, pastane ürünleri gibi rafine tahılları az tüketip, sağlıklı lif kaynağı olan tam tahılları yani tam buğday ve unu, tam çavdar ve unu, bulgur, kara buğday, yulaf ezmesi, kahverengi pirinç, kepekli makarna, kinoa gibi besinleri daha sık tüketerek barsak hareketlerinizi destekleyerek metabolizmanızı hızlandırır ve bilişsel olarak kendinizi daha iyi his

Düzenli uyku ile vücudunuzu yenileyin

Sağlıklı beslenmenin yanı sıra yeterli ve düzenli uyku da güçlü bir bağışıklık sistemi için olmazsa olmazlardan.  Doğru zamanda ve yeterli uyku uyumak hormonların doğru şekilde salgılanmasını sağlar, güne daha zinde ve dinlenmiş olarak başlamamıza katkıda bulunur. ( günde 6-8 saat)

Sonbahar detoksu için tarif;

•             1 adet elma

•             1/2 adet orta boy kırmızı pancar

•             10 sap taze ıspanak

•             7 sap taze fesleğen

•             2 parmak büyüklüğünde taze zencefil kökü

•             ½ limon

•             1 adet kereviz sapı

•             1 su bardağı içme suyu ( 200 cc)

Hazırlanışı:

1 su bardağı içme suyunu ve tüm malzemeyi robottan geçirin ve her seferinde taze olarak hazırlayın.

Sessiz ve sinsi ilerliyor 

Beslenme alışkanlıklarımızın, son 50 yılda belirgin oranda değiştiği bir dönemde yaşıyoruz. Bunun sonucunda da, bağırsak hastalıkları, kabızlık ve obezite sık olarak karşımıza çıkıyor. Karın içi basıncı doğrudan arttıran bu durumlar, toplardamar kapakçık sistemine doğrudan olumsuz etki ediyor ve venöz yetmezlik ile beraber varise neden oluyor. 
Ergenlik döneminde başlayan ve uzun süre sessiz seyreden hastalık, 30’lu yaşlardan itibaren belirgin yakınmalara neden olabiliyor. Bu yakınmaların şiddeti; çevresel faktörler, bireyin genetik alt yapısı, fiziki durumu, yaptığı iş gibi farklı nedenlere bağlı olarak değişebiliyor. Ancak varis, erken dönemde önlem alınmadığında ilerleyen yaş ile birlikte daha ciddi sonuçlar doğurabiliyor. 

Hareketsizlik ve aşırı kilo en önemli nedenler 

Varis oluşumuna etki eden çok sayıda ve birbirinden farklı faktörler bulunur. Ancak, bunların içerisinde önem sırasına göre sıralayacak olursak genetik geçişten sonra hareketsiz yaşam tarzı ve aşırı kilo ilk sıralarda yer alıyor. Bunun yanında gebelik, östrojen ve progesteron içeren ilaçların kullanımı, yanlış beslenme, karın içi basıncı arttıran durumlar (kabızlık gibi) varis oluşumunu artıran etkenler arasında yer alıyor.

Sıcak hava varisi tetikliyor

Sıcak havalarda özellikle yüzeysel toplardamar dolaşım sisteminin aşırı derecede zorlanması sonucunda varis oluşumu ve varise bağlı yakınmalar artar. Yaz mevsiminde artan ısı ve nem nedeniyle toplardamar dolaşımı bozulur ve bunun sonucunda toplardamarlarda kan akımı yavaşlar. Buna bağlı olarak özellikle ayaklarımızda gün sonunda belirginleşen ödem, şişme ve kramp yakınmaları oraya çıkar. 

Her iki yetişkinden birinde görülebiliyor

Aşırı kilo, genetik, çok sayıda gebelik, hareketsizlik gibi risk faktörleri ile birlikte varis kadınlarda daha sık görülmesine rağmen ile yaş ilerledikçe erkeklerde de görülme oranı artıyor.  Çevresel etkenler ve hareketsiz yaşam tarzı ile birlikte ileri yaşlarda kadın ve erkeklerde varisin gözlenme oranları eşit olup, her iki yetişkinden birisi varis problemi ile karşılaşıyor. 

Tedavide altın standart “Kapalı Yöntem-Küçük Kesi”

Günümüzde tıp teknolojisinin gelişmesiyle birlikte varis tedavisi için büyük oranda kapalı yöntemler tercih ediliyor. Kapalı diğer adıyla minimal invaziv endovenöz yöntemler adından da anlaşılacağı gibi, hasta konfor ve estetiğinin ön planda tutulduğu girişimlerdir. Bu tedaviler, kateter temelli, günlük hayatı sekteye uğratmayan çoğu zaman anestezi gerektirmeyen uygulamalardır. Endovenöz radyofrekans ablasyonu, endovenöz lazer ablasyonu ve endovenöz tıbbi yapıştırıcı uygulaması bunlardan birkaçıdır. Kapalı yöntemler, uygulamanın çok küçük kesilerden lokal anestezi eşliğinde yapılması nedeniyle özellikle anestezi almak istemeyen kişiler ve riskli hasta grubuna uygulanmaktadır. Kapalı veya minimal invaziv yöntemler sayesinde hastalar 2-3 saatlik gözlem sonrasında, varis çorabı ile taburcu edilmektedir. Taburcu oldukları zaman, günlük ev işlerini rahatlıkla yapabilmekte ve yaklaşık 2 gün sonra işlerine dönebilmektedirler.  

Korunmada temel kural “Hareket etmektir”

Varis, hareketsizliğin hastalığıdır. Başka bir deyişle; hastaların nerede ise tamamı hareketsizdir. Bu nedenle varisten korunmak için dikkat edilmesi gereken temel kural “hareket etmektir”. Bacak kaslarının toplardamar dolaşımı üzerindeki olumlu etkisini göz önüne aldığımız zaman; açık havada yürüyüş, yüzme, pilates, aerobik, ekiptik bisiklet gibi sporlar hastalığa bağlı yakınmaların azaltılması açısından çok faydalıdır. Aerobik, pilates yüzme gibi farklı kas gruplarını çalıştıran egzersizlerin bir arada yapılması önerilir.

Ancak toplardamar sistemine yük bindirecek karın içi basıncı artıran egzersizlerden (ıkınma, squat, mekik) kaçınmakta yarar var. 

Masa başı çalışanlar için “Gaz-Fren egzersizi” 

Oturarak çalışanlar veya uzun saatler hareketsiz yolculuk yapmak zorunda kalanlar için gaz-fren egzersizi varise bağlı şikayetleri azaltabiliyor. Bu egzersizde ayaklar gaz ve frene basıyormuş gibi bilekten kırılarak hareket ettirilir. Bir başka egzersiz ise; ayak parmak uçlarına basarak her iki topuk yerden kesilecek şekilde yukarı kalkılır. Her iki egzersiz, saat başı 15 kez yapılması uygun olur. 

C vitamini ve antioksidan içeriği zengin besinler tüketin 

Varisten korunmak için toplardamar duvarını destekleyen C vitamini ve antioksidan açısından zengin sebze ve meyvelerin (bioflavanoid) tüketimi tercih edilmelidir. Ayrıca; elma sirkesi, sarımsak, maydanoz, çilek, ahududu, gotu kola gibi gıdalar de varis oluşumunu engeller. Kabızlık varis oluşumunu hızlandırdığından barsak hareketlerini düzenleyen bol lifli gıdalar ve probiyotik içeren besinler tercih edilmelidir. 

Bol sıvı alın, tuzu azaltın

Tuz, vücudumuzda suyu tutan en önemli faktördür. Serbest dolaşan su, tuz ile karşılaştığında maalesef böbrekleri tarafından atılamaz bir forma dönüşür. İşte, yer çekimi ve varis gibi faktörlere bağlı olarak her iki bacakta ilerleyen dönemde bacak şişmesi - ödem gözlenebilmektedir.

Prof. Dr. Halil İbrahim Ulaş Bildirici” “Koronavirüs ilk günlerde kalp krizi geçirme riskini artırırken, hastalık ilerledikçe kalpte ciddi hasarlara neden olabiliyor. Bunların başında kalp hasarı, kalpte ritim bozukluğu ve damar tıkanıklığı gibi kalp-damar hastalıkları geliyor. Yine önceden kalp hastalığı olan kişilerin koronavirüs enfeksiyonunu ağır geçirme olasılığı diğer kişilere oranla 5 kat daha fazladır. Bu nedenle hastalar yeni gelişen veya artan nefes darlığı, çarpıntı, göğüs ağrısı gibi belirtileri dikkate almalı ve beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır”dedi.

Covid-19 pandemisinde hastaların kalp sağlığı kontrollerini ihmal etmemelerini gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Halil İbrahim Ulaş Bildirici, kalp hastalıklarından korunmak için önerilerde bulundu.

RİSK FAKTÖRLERİ ORTADAN KALDIRILMALI

Kalp hastalıklarından korunmada birinci kural risk faktörlerini ortadan kaldırmak ya da en aza indirmek. Kalp damar hastalıklarının oluşmasında yüksek risk oluşturan durumlar öncelikle; şeker hastalığı, yüksek tansiyon, genetik geçiş, tütün kullanımı, erkeklerde 45 yaş üstü olmak, kadınlarda menopoza girmiş olmak, kötü kolesterolün (LDL kolesterol) yüksek olması, iyi kolesterolün (HDL kolesterol) düşük olmasıdır.

Kalp hastalığı gelişiminde bunların her biri tek başına risk oluşturmakla birlikte kişide ne kadar çok risk faktörü mevcutsa kalp hastalığı görülme olasılığı da o oranda artmış olur.

Bunların yanı sıra obezite, hareketsiz yaşam tarzı, aşırı stres ve sağlıksız beslenme de kalp hastalığına zemin hazırlar.

GÖĞÜS VE ÇENE AĞRISI ÖNEMSENMELİ

Kalp damar hastalıkları genellikle göğüste ağrı, yanma veya baskı ile belirti verir. Bazı durumlarda sırtta, kollarda veya çenede de ağrı hissi olabilir. Bu şikayetler genellikle hasta efor sarf ederken veya stres anında ortaya çıkar. Hastalığın ileri safhalarında ise istirahat halindeyken de şikayetler oluşabilir. Bu şikayetlere çarpıntı, nefes darlığı, sıkıntı hissi de eşlik edebilir. Özellikle ileri yaş ve şeker hastalarında kalp hastalıkları ve özellikle kalp krizi hiçbir belirti vermeden de gelişebilir. Bu nedenle risk grubundaki bu hastalar sağlık kontrollerini ihmal etmemeli.

DİYABET VE TİROİT HASTALIKLARI KALP RAHATSIZLIKLARINA ZEMİN HAZIRLIYOR

Kalp rahatsızlıkları diğer hastalıklarla yakından ilişkilidir. Guatr hastalığı kalbin hızlı çalışmasına neden olabilir ve uzun süre tedavi edilmezse ritim bozukluğu ve kalp yetersizliği gelişimine neden olabilir. Romatizmal hastalıklar kalp kapaklarında hasara neden olabilir. Akciğer hastalıkları dolaylı yollarla kalbi etkileyerek uzun dönemde ritim bozukluklarına ve kalp yetersizliklerine neden olur. Kanser hastalıkları direkt olarak kalbi etkilemese de kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar kalbin çalışmasını bozabilir. 

SEBZE, LİFLİ GIDALAR VE BALIK OLMAZSA OLMAZ

Kalp hastalıklarından korunmada sağlıklı beslenmek ve bu beslenme tarzını yaşam alışkanlığı haline getirmek önemlidir. Beslenme programında her gün mutlaka sebze ve meyve tüketilmelidir. Günlük beslenme programında mevsim sebzeleri ve meyvelerine yer verilmelidir. Yine her gün liften zengin tahıl ürünü tüketmek kalp sağlığı açısından oldukça yararlıdır. Balık, içerdiği omega-3 nedeniyle kalp sağlığının korunmasında faydalıdır.

Doymuş yağ ve trans yağlardan uzak durulmalı mümkünse hiç tüketilmemelidir(kurabiye, cips ve birçok hazır atıştırmalık). Tuz kullanımını mümkün olduğunca azaltmak gereklidir.

EGZERSİZ KALBİ KORUYOR

Düzenli ve doğru şekilde yapılan egzersizin kalp sağlığını koruduğu bilimsel olarak gösterilmiştir. Egzersiz öncesinde 5 dakika ısınma hareketleri yapılmalı tempo arttırılarak yürüyüş, yüzme, koşu gibi fiziksel aktivitelere geçilmelidir. Egzersiz sırasında yorgunluk, göğüs ağrısı, çarpıntı gibi kalp semptomları hissedildiğinde yavaşlamalı veya egzersiz sonlandırılmalıdır. Sıcak havalarda fiziksel aktivite için sabah veya aksam saatleri tercih edilmelidir. Soğuk havalarda ise mutlaka vücut, ağız ve burun soğuktan korunmalıdır.